Συμβαδίζει η θέσπιση του 13ωρου με το Ευρωπαϊκό Δίκαιο; Αυτό το ερώτημα τέθηκε στην Κομισιόν στις αρχές Νοεμβρίου. Η ερώτηση συνοδευόταν με την επισήμανση ότι αρκετές πλέον χώρες της Ε.Ε. κινούνται προς την αντίθετη κατεύθυνση, δηλαδή εφαρμόζουν πιλοτικά ή άλλες εφαρμόζουν την τετραήμερη εργασία, ακόμα και την εξάωρη εργασία σε ημερήσια βάση.
Αρχικά η Κομισιόν δήλωσε άγνοια για τον νόμο που ψήφισε η ελληνική κυβέρνηση, ωστόσο η ερώτηση επανήλθε και η πρώτη απάντηση ήταν ότι «αναλύουμε τον νόμο» και θα σας ενημερώσουμε... Αργότερα επανήλθε μέσω της επιτρόπου Εργασίας Ροξίνας Μπιζάτου και ενημέρωσε κατά την παρουσίαση του νέου οδικού χάρτη της Ε.Ε. για τη βελτίωση της ποιότητας της εργασίας (θα νομοθετηθεί εντός του 2026) ότι ο νόμος για το 13ωρο μελετάται. Συγκεκριμένα, στο ερώτημα αν επιτρέπεται στην Ε.Ε. η εργασία έως 13 ώρες ημερησίως στον ίδιο εργοδότη, η επίτροπος κατ’ αρχάς ξεκαθάρισε ότι η κυβέρνηση είχε ενημερώσει πριν από τον Οκτώβριο την Κομισιόν για τις προθέσεις της. Αποκάλυψε ωστόσο πως οι υπηρεσίες της Επιτροπής μελετούν κατά πόσο είναι συμβατή με τις ευρωπαϊκές Οδηγίες. «Αυτή τη στιγμή ξεκινάμε την ανάλυση του κειμένου σε σχέση με την ευρωπαϊκή Οδηγία για τον χρόνο εργασίας, πρόκειται για μια τεχνικά απαιτητική διαδικασία και δεν μπορώ να σχολιάσω πριν ολοκληρωθεί» είπε, προσθέτοντας βέβαια την υπόμνηση ότι «η Κομισιόν έχει προτείνει τα τελευταία χρόνια μια σειρά πρωτοβουλιών για την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής».
Από την απάντηση συνάγεται το συμπέρασμα ότι, πρώτον, η Κομισιόν μελετά αν το 13ωρο είναι συμβατό με την ευρωπαϊκή Οδηγία για την εργασία και, δεύτερον, αν τηρείται η Οδηγία για ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής. Πώς ορίζεται αυτή η ισορροπία; «Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ορίσει ελάχιστα πρότυπα για τον χρόνο εργασίας, που περιλαμβάνουν τη μέγιστη εβδομαδιαία εργασία που είναι 48 ώρες, συμπεριλαμβανομένων των υπερωριών, την ελάχιστη ημερήσια και εβδομαδιαία ανάπαυση, δηλαδή 11 συνεχόμενες ώρες την ημέρα και 24 συνεχόμενες ώρες ανά εβδομαδιαία περίοδο, καθώς και τα διαλείμματα».
Η απάντηση της Κομισιόν αφήνει παράθυρο επανεξέτασης του νόμου Κεραμέως. Καθώς ούτε για ρεπό αναπλήρωσης αναφέρει η κοινοτική Οδηγία ούτε αυξομείωση της ημερήσιας εργασίας - 13 ώρες για δύο ή τρεις ημέρες την εβδομάδα και 4ωρα τις άλλες δύο ημέρες. Ή για 13ωρο ακόμα και 4 ημέρες την εβδομάδα για να τηρηθούν οι 48 ώρες ανώτατης απασχόλησης την εβδομάδα με ρεπό μια ημέρα.
Η Εσθονία και η ερμηνεία της Οδηγίας
Μετά τις σχετικές ερωτήσεις το υπουργείο Εργασίας άρχισε τις διαρροές «κύκλων» σε συγκεκριμένα μέσα, σημειώνοντας μάλιστα το παράδειγμα της Εσθονίας, μιας από τις χειρότερες χώρες όσον αφορά την εργασία και τα δικαιώματα των εργαζομένων. Σύμφωνα λοιπόν με τις διαρροές του υπουργείου Εργασίας:
* Η εντύπωση ότι η Ελλάδα είναι η πρώτη χώρα της Ε.Ε. που εισάγει το 13ωρο είναι ανακριβής, καθώς και άλλες χώρες επιτρέπουν παρόμοιες πρακτικές υπό προϋποθέσεις.
* Η Εσθονία, για παράδειγμα, επιτρέπει 13 ώρες εργασίας ημερησίως, εφόσον τηρείται η 11ωρη συνεχόμενη ανάπαυση.
* Το ζήτημα του 13ωρου αποτελεί περισσότερο θέμα ερμηνείας και πολιτικής φόρτισης παρά ευρωπαϊκή παραδοξότητα.
«Αυτή η εντύπωση απέχει από την πραγματικότητα. Παρά τους τίτλους περί ελληνικής πρωτιάς, η Ελλάδα δεν είναι η μόνη χώρα της Ε.Ε. όπου προβλέπεται δυνατότητα 13ωρης απασχόλησης υπό προϋποθέσεις. Στην Εσθονία, για παράδειγμα, η νομοθεσία επιτρέπει 13 ώρες εργασίας ημερησίως, εφόσον τηρείται ο ευρωπαϊκός κανόνας της 11ωρης συνεχόμενης ημερήσιας ανάπαυσης, όπως ορίζει η Οδηγία 2003/88/ΕΚ για τον χρόνο εργασίας» συνεχίζουν οι διαρροές του υπουργείου.
Μάλιστα αναφέρεται ότι, σύμφωνα με κοινοτική πηγή με γνώση του ζητήματος, οι παρεκκλίσεις από την Οδηγία δεν είναι εξ ορισμού παράνομες αρκεί να αποτελούν αποτέλεσμα εθνικής νομοθεσίας ή συλλογικών διαπραγματεύσεων και να σέβονται τα όρια των 48 ωρών εβδομαδιαίας απασχόλησης (μαζί με τις υπερωρίες). Με άλλα λόγια, το κοινοτικό πλαίσιο αφήνει περιθώρια ευελιξίας στα κράτη-μέλη, εφόσον τηρούνται οι ελάχιστες προϋποθέσεις για την ανάπαυση και την προστασία των εργαζομένων.
Η ίδια πηγή επισήμανε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα εξετάσει τη νέα ελληνική νομοθεσία μόλις λάβει επίσημη ενημέρωση από την Αθήνα, προκειμένου να διαπιστώσει κατά πόσο οι αλλαγές συνάδουν με το Ενωσιακό Δίκαιο. Μόνο μετά τη λεπτομερή ανάλυση του νόμου θα εκδοθεί επίσημη τοποθέτηση της Κομισιόν.
Προς το παρόν λοιπόν το ζήτημα του 13ωρου δεν αποτελεί ευρωπαϊκή παραδοξότητα, αλλά περισσότερο ένα ζήτημα ερμηνείας και πολιτικής φόρτισης. Στην πράξη η δυνατότητα παράτασης του ημερήσιου ωραρίου, εφόσον τηρούνται οι αναγκαίες περίοδοι ανάπαυσης και τα εβδομαδιαία όρια, υπάρχει ήδη σε περισσότερες από μία χώρες της Ένωσης.
Τι προβλέπεται για τον χρόνο εργασίας
Να σημειώσουμε εδώ ότι σύμφωνα με το Π.Δ. 27/1987:
* Ο μέγιστος νόμιμος ημερήσιος χρόνος εργασίας δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 9 ώρες σε πενθήμερη βάση ή τις 10 ώρες σε τετραήμερη, συμπεριλαμβανομένων τυχόν υπερωριών.
* Απαιτείται διάλειμμα τουλάχιστον 15 λεπτών μετά από 4 ώρες εργασίας.
* Ο εργαζόμενος δικαιούται τουλάχιστον 11 συνεχόμενες ώρες ανάπαυσης μεταξύ των ημερήσιων βαρδιών.
* Η υπερεργασία και οι υπερωρίες πρέπει να δηλώνονται και να αμείβονται επιπρόσθετα με συγκεκριμένες προσαυξήσεις.
