Την έγκριση και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου έλαβε χθες ο νέος κανονισμός για την απαγόρευση των εισαγωγών φυσικού αερίου στην Ε.Ε., επικυρώνοντας την προσωρινή πολιτική συμφωνία με το Συμβούλιο που επετεύχθη στις αρχές Δεκεμβρίου, η οποία μάλιστα φέρνει νωρίτερα τον τερματισμό των προμηθειών από τη Ρωσία, ενώ ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη... πυρετώδης προετοιμασία για αντικατάσταση της εξάρτησης από το αμερικανικό LNG (υγροποιημένο φυσικό αέριο).
Όπως ανακοινώθηκε χθες, οι ευρωβουλευτές ενέκριναν τη σταδιακή απαγόρευση τόσο υγροποιημένου φυσικού αερίου όσο και φυσικού αερίου μέσω αγωγών ρωσικής προέλευσης από το 2026, νομοθεσία που «θωρακίζει την ενεργειακή ασφάλεια της Ε.Ε., βάζοντας τέλος στην εργαλειοποίησή της από τη Ρωσία».
Το ρωσικό LNG που πωλείται στην αγορά άμεσης παράδοσης (spot) θα απαγορευτεί στην Ε.Ε. από τις αρχές του 2026, όταν ο κανονισμός τεθεί σε ισχύ, ενώ παράλληλα θα καταργηθούν σταδιακά και οι εισαγωγές ρωσικού αερίου μέσω αγωγών έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2027.
Οι νέοι κανόνες προβλέπουν επίσης κυρώσεις τις οποίες θα επιβάλλουν τα κράτη μέλη στους φορείς εκμετάλλευσης σε περίπτωση παραβάσεων.
Η νέα νομοθεσία, η οποία έχει ήδη συμφωνηθεί με το Συμβούλιο, εγκρίθηκε με 500 ψήφους υπέρ, 120 κατά και 32 αποχές. Θα πρέπει τώρα να εγκριθεί επίσημα από το Συμβούλιο πριν από τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ε.Ε.
Τι προβλέπεται
Πιο συγκεκριμένα, στο κείμενο του κανονισμού που εγκρίθηκε καθορίζονται:
-η σταδιακή απαγόρευση των εισαγωγών φυσικού αερίου από τη Ρωσική Ομοσπονδία,
-κανόνες για την αποτελεσματική εφαρμογή και παρακολούθηση της εν λόγω απαγόρευσης, καθώς και για τη σταδιακή κατάργηση των εισαγωγών πετρελαίου από τη Ρωσική Ομοσπονδία,
-διατάξεις για την καλύτερη αξιολόγηση της ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού στην Ένωση.
Κάθε κράτος μέλος καταρτίζει σχέδιο διαφοροποίησης στο οποίο περιγράφονται τα μέτρα, τα ορόσημα και οι πιθανοί φραγμοί για τη διαφοροποίηση του εφοδιασμού τους με αέριο, με στόχο τη διακοπή όλων των εισαγωγών φυσικού αερίου που κατάγεται ή εξάγεται, άμεσα ή έμμεσα, από τη Ρωσική Ομοσπονδία πριν από τη λήξη της προθεσμίας για την πλήρη απαγόρευση των ρωσικών εισαγωγών και πάντως υποβάλλεται το αργότερο έως 1/3/2026.
Όπως αναφέρεται μεταξύ άλλων, κατά την κατάρτιση των σχεδίων διαφοροποίησης, η Επιτροπή θα πρέπει, με συντονισμένο τρόπο και σε πνεύμα αλληλεγγύης, να συνεργαστεί με τα κράτη μέλη, ιδίως στην Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη, για τον προσδιορισμό εναλλακτικών παραδόσεων φυσικού αερίου.
Εκτός από τη βελτίωση της ασφάλειας του εφοδιασμού, σημειώνεται, οι νέες προμήθειες θα μπορούσαν επίσης να αντισταθμίσουν την απώλεια εσόδων μέσω της χρήσης των υφιστάμενων υποδομών που χρησιμοποιούνταν προηγουμένως για τη μεταφορά ρωσικού αερίου.
Ποινές
Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, τα κράτη μέλη προβλέπουν αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές ποινές.
Η μέγιστη ποινή για τα νομικά πρόσωπα είναι τουλάχιστον:
-το 3,5% του συνολικού παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών της επιχείρησης για το προηγούμενο οικονομικό έτος, ή
-40 εκατομμύρια ευρώ, ή
-το 300% των εκτιμώμενων εσόδων από τη συναλλαγή, τα οποία υπολογίζονται με βάση τον όγκο του φυσικού αερίου που αφορούν και τις συμβατικές τιμές «επόμενης ημέρας» στην αγορά TTF.
Όσον αφορά τα φυσικά πρόσωπα, η μέγιστη ποινή δεν είναι μικρότερη από 2,5 εκατομμύρια ευρώ.
Προς πλήρη απαγόρευση και το ρωσικό πετρέλαιο
Στις διαπραγματεύσεις με τη Δανική Προεδρία του Συμβουλίου, οι ευρωβουλευτές ζήτησαν την πλήρη απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού πετρελαίου. Στην κατεύθυνση αυτή εξασφάλισαν τη δέσμευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να παρουσιάσει σχετική νομοθεσία στις αρχές του 2026, ώστε η απαγόρευση να εφαρμοστεί το συντομότερο δυνατόν και οπωσδήποτε έως τα τέλη του 2027.
Οι ευρωβουλευτές επέμειναν επίσης να αυστηροποιηθούν οι προϋποθέσεις για ενδεχόμενη προσωρινή αναστολή της απαγόρευσης εισαγωγών, η οποία θα ενεργοποιείται σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης που αφορούν την ενεργειακή ασφάλεια της Ε.Ε.
Για να καλυφθούν τυχόν νομικά κενά και να περιοριστεί ο κίνδυνος παράκαμψης των κανόνων, οι φορείς εκμετάλλευσης θα υποχρεώνονται να προσκομίζουν στις τελωνειακές αρχές πιο αναλυτικά και αυστηρά στοιχεία σχετικά με τη χώρα παραγωγής του φυσικού αερίου πριν από την εισαγωγή ή την αποθήκευσή του.
Ειδικότερα, όπως αναφέρεται στο ψηφισθέν κείμενο «προκειμένου να αποτραπεί η χρήση από τη Ρωσία των εισαγωγών πετρελαίου της Ένωσης ως εργαλείου εξαναγκασμού, είναι σημαντικό να προετοιμαστεί η έγκαιρη σταδιακή κατάργηση και των εισαγωγών πετρελαίου από τη Ρωσική Ομοσπονδία». Παρότι εφαρμόζονται ήδη περιοριστικά μέτρα για να διασφαλιστεί η σταδιακή κατάργηση των εισαγωγών πετρελαίου από τη Ρωσική Ομοσπονδία και οι εισαγωγές πετρελαίου έχουν μειωθεί σημαντικά, για να προχωρήσει κι άλλο η σταδιακή κατάργηση των εισαγωγών ρωσικού πετρελαίου ενδέχεται να χρειαστούν συγκεκριμένα προπαρασκευαστικά μέτρα και συντονισμός με τις γειτονικές χώρες.
Επομένως, τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να καταρτίσουν εθνικά σχέδια διαφοροποίησης και για το αργό πετρέλαιο και τα προϊόντα πετρελαίου, τα οποία θα πρέπει να περιλαμβάνουν μέτρα που θα εφαρμόζονται και θα σχεδιάζονται σε εθνικό επίπεδο για τη διασφάλιση της διαφάνειας και της ιχνηλασιμότητας των εισαγωγών πετρελαίου από τη Ρωσική Ομοσπονδία. Η Επιτροπή θα πρέπει να παρέχει συστάσεις σχετικά με τα εν λόγω σχέδια. Έως την 1η Μαρτίου 2026, τα κράτη μέλη κοινοποιούν στην Επιτροπή και τα σχέδια αυτά.
Επιπλέον αναφέρεται ότι η Επιτροπή θα πρέπει να συνεχίσει να αντιμετωπίζει το πρόβλημα της καταστρατήγησης των κυρώσεων της Ε.Ε. για το πετρέλαιο από τους λεγόμενους «σκιώδεις στόλους», ιδίως συνεχίζοντας τις δράσεις που καθορίστηκαν στον χάρτη πορείας για τον τερματισμό των ρωσικών εισαγωγών ενέργειας της 6ης Μαΐου 2025.
