Με προσωρινή πολιτική συμφωνία από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο προχωρά και μάλιστα με ταχύτερους ρυθμούς ο τερματισμός των εισαγωγών ρωσικού αερίου στην Ε.Ε., που ανοίγει την πόρτα διάπλατα στην αθρόα είσοδο αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στην Ευρώπη.
Οι αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής χθες, ουσιαστικά πανηγύριζαν για την «ιστορική απόφαση που θα τερματίσει την εξάρτηση της Ε.Ε. από έναν αναξιόπιστο προμηθευτή», αναφερόμενοι στην κρίση των προηγούμενων ετών και στην ασφάλεια εφοδιασμού, την ενεργειακή ανεξαρτησία, την ανταγωνιστικότητα, την ανθεκτικότητα και τη σταθερότητα της αγοράς της Ευρώπης, χωρίς ρωσικά ορυκτά καύσιμα.
Όπως ανακοινώθηκε, η χθεσινή συμφωνία διασφαλίζει τον σταδιακό αλλά μόνιμο τερματισμό των εισαγωγών ρωσικού αερίου, με σταδιακή κατάργηση των εισαγωγών LNG έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 και του αερίου αγωγών έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2027. Κατ’ εξαίρεση, τα κράτη-μέλη μπορούν να παρατείνουν την προθεσμία αυτή έως τις 31 Οκτωβρίου 2027 σε περίπτωση που τα επίπεδα αποθήκευσής τους είναι χαμηλότερα από τα απαιτούμενα επίπεδα πλήρωσης.
Υπενθυμίζεται ότι στο Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας τον Οκτώβριο είχε αποφασιστεί απαγόρευση εισαγωγών ρωσικού αερίου από την 1η Ιανουαρίου 2026, διατηρώντας παράλληλα μια μεταβατική περίοδο για τις υφιστάμενες συμβάσεις και συγκεκριμένα: οι βραχυπρόθεσμες συμβάσεις που έχουν συναφθεί πριν από τις 17/6/2025 μπορούν να συνεχιστούν έως τις 17/6/2026, ενώ οι μακροπρόθεσμες συμβάσεις μπορούν να διαρκέσουν έως την 1/1/2028.
Με βάση όσα ανακοινώθηκαν χθες, η μετάβαση θα γίνει λίγο νωρίτερα και ειδικότερα προβλέπονται τα εξής:
-Για τις βραχυπρόθεσμες συμβάσεις προμήθειας που έχουν συναφθεί πριν από τις 17/6/2025, η απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού αερίου θα ισχύει από τις 25/4/2026 για το LNG και από τις 17/6/2026 για το αέριο αγωγών.
-Όσον αφορά τις μακροπρόθεσμες συμβάσεις για εισαγωγές LNG που έχουν συναφθεί πριν από τις 17/6/2025, η απαγόρευση θα εφαρμοστεί από την 1/1/2027, σύμφωνα με τη 19η δέσμη κυρώσεων.
-Οι εισαγωγές φυσικού αερίου μέσω αγωγών στο πλαίσιο μακροπρόθεσμων συμβάσεων θα επιτρέπονται μόνο έως τις 30/9/2027. Σε περίπτωση που τα κράτη-μέλη αντιμετωπίσουν δυσκολίες όσον αφορά την πλήρωση των απαιτούμενων επιπέδων αποθήκευσης, η απαγόρευση εισαγωγής αγωγών θα εφαρμοστεί μόνο από 1/11/2027.
-Τροποποιήσεις υφιστάμενων συμβάσεων θα επιτρέπονται μόνο για αυστηρά καθορισμένους επιχειρησιακούς σκοπούς και δεν μπορούν να οδηγήσουν σε αύξηση του όγκου ή των τιμών.
Ως εκ τούτου, το αργότερο έως τον Νοέμβριο του 2027, η Ε.Ε. θα έχει καταργήσει σταδιακά και πλέον δια παντός τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου.
Στο πλαίσιο της πολιτικής συμφωνίας, περιλαμβάνονται ισχυρές διασφαλίσεις κατά της καταστρατήγησης, επιπλέον τού ήδη υφιστάμενου πλαισίου τελωνειακού ελέγχου και επιτήρησης. Οι διατάξεις για την ενίσχυση της διαφάνειας, της παρακολούθησης και της ιχνηλασιμότητας του ρωσικού φυσικού αερίου εντός των αγορών της Ε.Ε. θα στηρίξουν την αποτελεσματική εφαρμογή της απαγόρευσης των εισαγωγών.
Για το ρωσικό αέριο που εισάγεται κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου, η προηγούμενη έγκριση συνοδεύεται από την υποβολή πολύ λεπτομερών πληροφοριών για να διασφαλιστεί ότι οι εισαγωγές περιορίζονται σε ποσότητες βάσει ιστορικών (υφιστάμενων) συμβάσεων.
Ως προς την εισαγωγή μη ρωσικού φυσικού αερίου, οι εισαγωγείς πρέπει να παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τη χώρα παραγωγής, ενώ εξαιρούμενες χώρες είναι οι εξαγωγείς που προμήθευσαν 5 bcm στην Ε.Ε. το 2024 και είτε έχουν επιβάλει κυρώσεις είτε δεν διαθέτουν υποδομές για την εισαγωγή αερίου.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Συμβούλιο υπουργών Ενέργειας ΕΕ / Συμφωνία για κατάργηση εισαγωγών ρωσικού αερίου - Πλήρης απαγόρευση από το 2028
Εθνικά σχέδια και παρακολούθηση
Με βάση την απόφαση τα κράτη-μέλη θα πρέπει να υποβάλουν εθνικά σχέδια διαφοροποίησης που θα περιγράφουν μέτρα για τη διαφοροποίηση του εφοδιασμού τους με φυσικό αέριο και πετρέλαιο έως την 1η Μαρτίου 2026. Θα κληθούν επίσης να κοινοποιήσουν στην Επιτροπή, εντός ενός μηνός από την έναρξη ισχύος του κανονισμού, αν έχουν συνάψει συμβάσεις προμήθειας ρωσικού φυσικού αερίου ή αν έχουν θεσπίσει εθνικές νομικές απαγορεύσεις.
Η Επιτροπή θα προβεί σε αξιολόγηση των σχεδίων και θα εκδώσει συστάσεις, κατά περίπτωση, το αργότερο τρεις μήνες μετά την παραλαβή των σχεδίων.
Για να αποφευχθεί η καταστρατήγηση της απαγόρευσης του φυσικού αερίου, ο νέος κανονισμός θεσπίζει μηχανισμούς παρακολούθησης και την υποχρέωση των αρχών να συνεργάζονται και να ανταλλάσσουν πληροφορίες σχετικά με τις εισαγωγές φυσικού αερίου.
Παράλληλα, η Κομισιόν θα στηρίξει τα κράτη-μέλη και θα παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς, από κοινού με τον Οργανισμό της Ε.Ε. για τη Συνεργασία των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (ACER), την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO) και την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF), την πρόοδο και τις επιπτώσεις της σταδιακής κατάργησης των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου και πετρελαίου.
Όπως αναφέρεται, τα μέτρα που ορίζονται στον κανονισμό θα εφαρμοστούν με προσεκτικά χρονικά προσδιορισμένο και καλά συντονισμένο τρόπο με τα κράτη-μέλη, ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι πιθανές επιπτώσεις στις τιμές, να σταθεροποιηθούν οι αγορές μέσω ασφαλών και προβλέψιμων εναλλακτικών προμηθειών και να παρασχεθεί ασφάλεια δικαίου.
Μετά την πολιτική αυτή συμφωνία, το κείμενο θα πρέπει να μεταφραστεί σε όλες τις γλώσσες της Ε.Ε. και στη συνέχεια να εγκριθεί επίσημα από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Η έγκριση από το Συμβούλιο απαιτεί ειδική πλειοψηφία και κατόπιν αυτού το κείμενο θα δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα.
Η Ελλάδα «τρέχει» στις ΗΠΑ
Θυμίζουμε ότι έχει προηγηθεί συμφωνία Ε.Ε.-ΗΠΑ και συγκεκριμένα η (πολιτική) συμφωνία Τραμπ - φον ντερ Λάιεν του περασμένου Ιουλίου για ενεργειακές εισαγωγές από τις ΗΠΑ στην Ε.Ε. ύψους 250 δισ. δολαρίων ετησίως για μια τριετία (750 δισ. συνολικά), ενώ το θέμα του κόστους για τους καταναλωτές δεν έχει αναλυθεί.
Πάντως, ο υπουργός ΠΕΝ, Σ. Παπασταύρου υπήρξε ιδιαίτερα πρόθυμος τον Οκτώβριο στο Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας της Ε.Ε. προς την πλήρη κατάργηση των εισαγωγών ρωσικού αερίου υπερθεματίζοντας ως προς τον ρόλο των ΗΠΑ και τη σύγκλισή τους με την Ε.Ε. στο θέμα της απεξάρτησης από το ρωσικό αέριο, προφανώς μετά τη συμφωνία Ε.Ε. - ΗΠΑ και εν μέσω συναντήσεων και συζητήσεων με αμερικανούς παράγοντες δίνοντας γη και ύδωρ μέσα από πολυεπίπεδες ενεργειακές συνεργασίες και συμφωνίες.
Στο μεταξύ, ο Σ. Παπασταύρου βρίσκεται ήδη στις ΗΠΑ για διάφορες συναντήσεις ενεργειακού ενδιαφέροντος, που βέβαια αφορούν και την προμήθεια αμερικανικού LNG, με τη γνωστή κυβερνητική επωδό περί ενεργειακού κόμβου.
Μάλιστα όπως δήλωσε χθες μετά την συνάντησή του στην Ουάσιγκτον με τον υπουργό Εσωτερικών των ΗΠΑ και επικεφαλής του National Energy Dominance Council, D. Burgum, «τρέχουμε» γρήγορα και υλοποιούμε τις ενεργειακές συμφωνίες που υπεγράφησαν τον προηγούμενο μήνα στο Ζάππειο (την ερευνητική γεώτρηση με την ExxonMobil, τη Συμφωνία για τον Κάθετο Διάδρομο και την προμήθεια αμερικανικού αερίου από ελληνικές εταιρείες). Ο ίδιος εκθείασε τις συμφωνίες λέγοντας ότι δημιουργούν ευκαιρίες, νέες ποιοτικές θέσεις εργασίας, θωρακίζουν την εθνική ασφάλεια και ενισχύουν της γεωστρατηγική μας θέση και μίλησε για «σχέδιο, αποφασιστικότητα και αυτοπεποίθηση» από ελληνικής πλευράς.
Είναι χαρακτηριστικό ότι οι συναντήσεις του υπουργού θα συνεχιστούν σήμερα με εκπροσώπους αμερικανο-εβραϊκών οργανώσεων, γερουσιαστές και διευθύνοντες συμβούλους επιχειρήσεων.
