Στη σημασία τού να μην επαναληφθούν τα φαινόμενα του παρελθόντος στη λιανική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, ιδίως κατά την εφαρμογή της γνωστής ρήτρας, που επιβάρυνε υπερβολικά και δυσανάλογα τους καταναλωτές, αναφέρονται καταναλωτικές οργανώσεις και φορείς, ζητώντας στο εξής την εφαρμογή των ρυθμίσεων, τον άμεσο έλεγχο της τήρησής τους και την πρόβλεψη επιβολής κυρώσεων.
Με αφορμή τις προτάσεις της Ρυθμιστικής Αρχής (ΡΑΑΕΥ) για τα ρυθμιστικά μέτρα που πρέπει να ληφθούν ενόψει της άρσης των προσωρινών μηχανισμών στις αγορές από την 1η Οκτωβρίου, κατατέθηκαν και προτάσεις υπέρ των καταναλωτών για να μην επαναληφθούν οι ανεξέλεγκτες καταστάσεις στη λιανική (έως και τον Ιούλιο 2022), ενώ αποκαλυπτικές είναι οι καταγγελίες των καταναλωτών.
Προβλήματα χωρίς λύση
Ειδικότερα, στα βασικά προβλήματα από τα παλιά που έχει καταγράψει ο Συνήγορος του Καταναλωτή, και όχι μόνο, περιλαμβάνονται τα εξής:
* Απουσία πλήρους, προσωπικής και έγγραφης προσυμβατικής ενημέρωσης των καταναλωτών.
* Ο τρόπος σύναψης συμβάσεων προμήθειας και το περιεχόμενό τους: Μη διασφάλιση γραπτής ή ηλεκτρονικής συναίνεσης των καταναλωτών πριν από την εκπροσώπηση των παρόχων. Η ανάληψη της εκπροσώπησης σε κάποιες περιπτώσεις γινόταν ακόμα και με τηλεφωνική επικοινωνία μόνο.
* Ρήτρα αναπροσαρμογής: Ιδιαίτερα προβλήματα σχετικά με τον νόμιμο και διαφανή καθορισμό της τόσο σε σχέση με τη γνωστοποίηση της ύπαρξης της αναπροσαρμογής όσο και με τη μέθοδο υπολογισμού της σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία και τις σχετικές αποφάσεις της ΡΑΑΕΥ.
Μάλιστα, εντοπίστηκαν περιπτώσεις προμηθευτών που δίνονταν προφορικά ή ακόμη και διά ηλεκτρονικής αλληλογραφίας παραπειστικές διαβεβαιώσεις σε καταναλωτές «περί δήθεν μη ύπαρξης ρητρών στις συμβάσεις τους». Υπήρξαν και περιπτώσεις που οι ρήτρες δεν εμφανίζονταν στο τιμολόγιο προμήθειας ή που ο καθορισμός/υπολογισμός τους ήταν αδιαφανής, καθώς συσχετιζόταν με μεγέθη των οποίων το τελικό γινόμενο δεν μπορούσε κανείς να επαληθεύσει, σε αντίθεση με την απόφαση της ΡΑΑΕΥ περί ύπαρξης μόνο ενός μεγέθους της αγοράς, σαφώς ορισμένου, εύκολα αναγνωρίσιμου και επαληθεύσιμου, μη υποκείμενου σε εκκαθάριση.
Ανεξέλεγκτη αγορά χωρίς συνέπειες
Ιδιαίτερα τονίζεται ότι κανονιστικό πλαίσιο υπήρχε και την προηγούμενη περίοδο, όμως αυτό σε πολλές περιπτώσεις δεν εφαρμοζόταν ή κανονιστικές πράξεις εκλαμβάνονταν ως «γενικές κατευθύνσεις» που ερμηνεύονταν από τους προμηθευτές κατά το δοκούν, ώστε να μπορούν να μην συμμορφώνονται αν αυτό δεν εξυπηρετούσε την τιμολογιακή πολιτική τους ή τις πρακτικές πωλήσεων που εφαρμόζουν.
Αλλωστε, αυτή τη μη αποδεκτή απάντηση έχει κατ’ επανάληψη λάβει ο Συνήγορος από τις νομικές υπηρεσίες κάποιων προμηθευτών, ενώ, όπως αναφέρει προς επίρρωσιν της θέσεως αυτής που υιοθετούν, «η μη συμμόρφωσή τους μέχρι σήμερα δεν έχει επιφέρει οιαδήποτε κύρωση ή άλλη συνέπεια από την αρμόδια προς τούτο Αρχή».
Δηλαδή η... άνεση για τη μη τήρηση των ρυθμίσεων συνδέεται στενά και με το γεγονός ότι δεν επέφερε συνέπειες (π.χ., πρόστιμα), επιτρέποντας τέτοιες αθέμιτες συμπεριφορές.
Να μην επαναληφθεί η ασυδοσία
Με την εμπειρία των κακών πρακτικών σε βάρος των καταναλωτών, ο Συνήγορος προτείνει συγκεκριμένα μέτρα προς αποφυγή της προηγούμενης ασυδοσίας, όπως:
* Σε περίπτωση αυθαίρετης εκπροσώπησης, πέραν της ακυρότητας της σύμβασης, να εισαχθεί διάταξη με την οποία θα προβλέπεται ότι ο καταναλωτής δεν έχει υποχρέωση καταβολής οποιουδήποτε τιμήματος πέραν των ρυθμιζόμενων χρεώσεων βάσει και των διατάξεων του νόμου για την προστασία του καταναλωτή (2251/1994) για τις εξ αποστάσεως συμβάσεις.
* Όλοι οι καταναλωτές, ανεξαιρέτως (είτε τροποποιείται είτε όχι το τιμολόγιο) και λόγω της μεγάλης παρέλευσης χρόνου θα πρέπει να ενημερωθούν πλήρως τουλάχιστον 60 ημέρες πριν από τη λήξη των έκτακτων μέτρων, με ατομική επιστολή, που θα περιλαμβάνει όλες τις χρεώσεις προμήθειας του ισχύοντος τιμολογίου αναλυτικά, με τις μοναδιαίες τιμές χρέωσης, με παράθεση της μεθόδου υπολογισμών των χρεώσεων καθώς και με παραδείγματα χρέωσης για το τρέχον χρονικό διάστημα τιμολόγησης.
* Να εισαχθεί τροποποίηση της κείμενης νομοθεσίας ώστε ο πάροχος ενέργειας να μην έχει το δικαίωμα τροποποίησης του τιμήματος της σύμβασης προμήθειας τουλάχιστον για ένα έτος.
* Να καθοριστούν συγκεκριμένες κυρώσεις σε όλα τα ρυθμιστικά μέτρα που θα θεσμοθετηθούν.
