Στο... χωνευτήρι των παικτών της αγοράς ηλεκτρισμού φαίνεται πως ανακυκλώνονται οι αποφάσεις της κυβέρνησης, με τελευταία την υποχρέωση της ΔΕΗ να πωλεί τη μισή λιγνιτική της παραγωγή στους ιδιώτες προμηθευτές, σε ελκυστικά μειωμένες τιμές, που πάντως δεν πρόκειται να φτάσουν έως τους καταναλωτές, αφού μάλλον εξαντλούνται στο να καλύπτουν τα “κενά” που δημιουργούν οι επιλογές της.
Η σύνδεση διάθεσης λιγνιτικής παραγωγής της ΔΕΗ στους ιδιώτες με τα τεκταινόμενα στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας είναι προφανής. Η έκρηξη στο χονδρεμπορικό κόστος το πρώτο δίμηνο (Νοέμβριος - Δεκέμβριος 2020) της λειτουργίας των νέων αγορών του target model (ειδικώς της αγοράς εξισορρόπησης) ανέδειξε ως “κερδισμένους” μεγάλους παίκτες (παραγωγοί - προμηθευτές), ενώ επιβαρύνθηκαν οι μη καθετοποιημένοι (μόνο προμηθευτές).
Τα τελευταία στοιχεία (ΑΔΜΗΕ) είναι αποκαλυπτικά: το χονδρεμπορικό κόστος εκτινάχθηκε τον Νοέμβριο σε 81,770 ευρώ / MWh και τον Δεκέμβριο σε 85,720 ευρώ / MWh, όταν η μεσοσταθμική τιμή όλο το 2020 διαμορφώθηκε σε 57,805 ευρώ / MWh -εκ των οποίων πάνω από 16 ευρώ / MW αντιστοιχούσε στους λογαριασμούς προσαυξήσεων (μέσο κόστος έτους 6,54 ευρώ)...
Από πολύ νωρίς το αυξημένο κόστος άρχισε να περνά στη λιανική με πρώτους θιγόμενους τους καταναλωτές της μέσης τάσης, αλλά και της υψηλής τάσης, καθώς προμηθευτές κατήγγειλαν τις υφιστάμενες συμβάσεις των πελατών τους, αδυνατώντας να αντεπεξέλθουν, ενώ και η χαμηλή τάση δεν είναι στο απυρόβλητο, εφόσον ενεργοποιηθούν, όπου προβλέπονται, σχετικές ρήτρες αναπροσαρμογής βάσει χονδρεμπορικού κόστους.
Άλλωστε στα αυστηρότερα (έναντι της τελικής απόφασης) περιοριστικά μέτρα, που αρχικά πρότεινε η ΡΑΕ για να ομαλοποιηθεί το κόστος εξισορρόπησης, οι προμηθευτές ζητούσαν αναδρομική εφαρμογή.
Χαμένοι οι καταναλωτές
Τώρα έρχεται η κυβέρνηση να... χρυσώσει το χάπι δίνοντας στους ιδιώτες προμηθευτές “πακέτα” λιγνιτικής παραγωγής με διμερή συμβόλαια για την επόμενη τριετία σε προνομιακές τιμές. Είναι μάλλον απίθανο να μετακυλιστούν αυτές οι “εκπτώσεις” στους καταναλωτές και πιο... ρεαλιστικό να χρησιμοποιηθούν για να “μαζευτούν” οι απώλειες ελέω αγοράς εξισορρόπησης.
Βέβαια η κυβέρνηση αιτιολογώντας την επιλογή της υποστηρίζει μέχρι και ότι θα υπάρξει “βελτίωση του ανταγωνισμού στη λιανική προς όφελος των καταναλωτών”... Είναι κατ' αντιστοιχία των υποσχέσεων Χατζηδάκη περί μείωσης του ενεργειακού κόστους υπέρ των καταναλωτών από τις νέες αγορές του target model ή μήπως “κλείνει” το μάτι σε συγκεκριμένη κατηγορία πελατών που έχει προειδοποιήσει με προσφυγές;
Το σκεπτικό που επικοινώνησε η κυβέρνηση Ν.Δ. είναι ότι η λιγνιτική παραγωγή είναι πλέον μικρή, οπότε η μισή περίπου που θα διατίθεται σε προνομιακές τιμές στους ιδιώτες προμηθευτές από φέτος έως και το 2023 “δεν παραβλάπτει τη ΔΕΗ”, οι ποσότητες “θα είναι συγκεκριμένες και όχι ιδιαίτερα μεγάλες” και οι προσφερόμενες τιμές “δεν θα παραβλάπτουν ουσιωδώς την οικονομική της κατάσταση καθώς θα συνδέονται με την προημερήσια αγορά”.
Τουλάχιστον για φέτος το 50% της λιγνιτικής παραγωγής της ΔΕΗ πρέπει να υπολογιστεί επί συνολικής παραγωγής περίπου 5.500 Gwh (4.892 Gwh ήταν στο 11μηνο 2020). Άραγε σε σχέση με την τιμή της παραγωγής από το κυρίαρχο πλέον φυσικό αέριο ποια θα είναι η διαφορά;
Στα σενάρια που συνόδευσαν την συμφωνία κυβέρνησης - θεσμών γίνεται λόγος για έκπτωση της τάξεως του 10% από τη ΔΕΗ, που, μάλιστα, βάσει... συντηρητικών εκτιμήσεων μεταφράζεται σε μειωμένη τιμή κατά 5 ευρώ / μεγαβατώρα. Άλλωστε η αγορά πρέπει να προετοιμαστεί για να αποφασίσει τι ακριβώς θέλει, ενόψει του επικείμενου market test που θα ξεκαθαρίσει τους όρους των ενδιαφερομένων.
"Μικρή" ζημιά λόγω των περσινών ανατιμήσεων
Η δε ζημιά της δημόσιας επιχείρησης εμφανίζεται λίγο πολύ ως... αμελητέα, με απώλειες σε λειτουργικά κέρδη 32,5 εκατ. συνολικά στην τριετία και επίπτωση 2% στη λειτουργική κερδοφορία.
Ακόμη και σε αυτά τα ιδιότυπα μαθηματικά φαίνεται μάλλον ως λογικό συμπέρασμα ότι η επίπτωση θα είναι... ελαφριά, όταν έχουν προηγηθεί αυξήσεις τιμολογίων χαμηλής τάσης στο 20% που κοστίζουν περίπου 500 εκατ. ετησίως σε νοικοκυριά και μικρομεσαίους. Επομένως η ΔΕΗ αντέχει τις μικρές απώλειες γιατί έχει ήδη προνοήσει η κυβέρνηση για τη “σωτηρία” της στο διηνεκές επιβάλλοντας μεγάλες ανατιμήσεις από το 2019.
Πάντως η κυβέρνηση Ν.Δ. ούτε στην ιστορικά προσφιλή της τάξη των “παραδοσιακών” βιομηχάνων παρέχει εκπτώσεις, αντίστοιχες με εκείνες προς τους προμηθευτές, παρά τις τεράστιες καταναλώσεις τους και τους χιλιάδες εργαζόμενους που συνεπάγεται η λειτουργία τους.
Ως γνωστόν στην ανοιχτή, ακόμη, διαπραγμάτευση για τις νέες συμφωνίες με την ενεργοβόρο βιομηχανία η ΔΕΗ έχει στείλει τελεσίγραφο για αυξήσεις περίπου 40%. Ή μήπως δεν ισχύουν πια; Στα... σενάρια που κυκλοφορούν αφήνεται να εννοηθεί ότι ίσως εντέλει η έκπτωση στους προμηθευτές να αποτελέσει “μπούσουλα” για να κλείσει το χάσμα μεταξύ των δύο πλευρών στην τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας.
Σε κάθε περίπτωση είναι εντυπωσιακή η... ευλυγισία της κυβέρνησης Ν.Δ.: αίφνης, ο πανάκριβος, βρόμικος, κακός λιγνίτης γίνεται... καλός, αφού ακόμα και πάνω στα λείψανα του, ενόψει πλήρους απολιγνιτοποίησης ουσιαστικά έως το 2023, η κυβέρνηση κλείνει συμφωνίες και επιχαίρει η αγορά.
