Με φόντο την οπισθοχώρηση της κυβέρνησης, η οποία αναγκάζεται -υπό την πίεση της κοινωνίας αλλά και του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, που το έθεσε από την πρώτη στιγμή- να φέρει τελικά τροπολογία με ευνοϊκές ρυθμίσεις σχετικά με τα ενεργά δάνεια του Νόμου Κατσέλη, μετά και την απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου, διεξάγεται στην Ολομέλεια (24.6.26) η συζήτηση του σχεδίου νόμου – σκούπα του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
Τον λόγο αναμένεται να λάβουν και οι περισσότεροι πολιτικοί αρχηγοί εξαπολύοντας πυρά προς την κυβέρνηση για τη διόγκωση των κοινωνικών ανισοτήτων, την ακρίβεια και τη στεγαστική κρίση και τονίζοντας ότι τα μέτρα που προωθεί ο Κυριάκος Πιερρακάκης δεν «χτυπούν» τις αιτίες αλλά απαλύνουν μερικώς τις συνέπειες.
Η τροπολογία που κατατέθηκε την Τρίτη για την εφαρμογή της υπ’ αριθμ. 6/2026 απόφασης της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου υιοθετεί την κρίση του ανώτατου δικαστηρίου ότι οι τόκοι στις ρυθμίσεις του νόμου 3869/2010 πρέπει να υπολογίζονται επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνολικού κεφαλαίου της οφειλής.
Η κυβέρνηση αναμένεται να παρουσιάσει ως… «δική της» μεταρρύθμιση μια εξέλιξη που αποτελεί πρωτίστως δικαίωση χιλιάδων δανειοληπτών, των ενώσεων καταναλωτών και της ίδιας της νομολογίας του Αρείου Πάγου.
Ωστόσο, κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου στην αρμόδια κοινοβουλευτική Επιτροπή δεν υπήρχε καμία πρόβλεψη για την εφαρμογή της απόφασης 6/2026. Κάτι που είχε στηλιτεύσει από την αρχή ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ. Τώρα, η κυβέρνηση έρχεται εκ των υστέρων και κατόπιν σημαντικών κοινωνικών πιέσεων να καλύψει αυτό το κενό, αφού προηγουμένως αγνόησε τη σημαντικότερη ίσως δικαστική εξέλιξη των τελευταίων ετών υπέρ των δανειοληπτών του νόμου Κατσέλη.
Αλλά αφήνει εκτός διάταξης όσου είχαν ενταχθεί στη ρύθμιση και με πραγματική πρόθεση να δώσουν λύση αλλά δεν μπορέσαν λόγω οικονομικών δυσκολιών να συνεχίσουν την εκπλήρωση των σχετικών υποχρεώσεών τους
Παράλληλα, η συγκεκριμένη ρύθμιση δεν αναιρεί τις συνολικότερες αδυναμίες της κυβερνητικής πολιτικής στο ιδιωτικό χρέος. Παραμένουν αναπάντητα τα ζητήματα της προστασίας της πρώτης κατοικίας, της λειτουργίας των servicers, της αποτελεσματικότητας του εξωδικαστικού μηχανισμού και της ανάγκης για ουσιαστικές και βιώσιμες ρυθμίσεις χρεών για νοικοκυριά και μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Πρόκειται δηλαδή για μια αποσπασματική διόρθωση που ήρθε κατόπιν δικαστικής επιβολής και όχι ως αποτέλεσμα μιας συνεκτικής πολιτικής προστασίας των οφειλετών.
Προσπαθούν να μαζέψουν τις συνέπειες των αντικοινωνικών πολιτικών
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης προτάσσει (μεταξύ άλλων) ως καίριες παρεμβάσεις: την αύξηση του ακατάσχετου των τραπεζικών λογαριασμών στα 1600 ευρώ για όλα τα χρέη προς Δημόσιο και τράπεζες, την καταπολέμηση του παράνομου τζόγου, τις ρυθμίσεις για τον εξωδικαστικό μηχανισμό και το ιδιωτικό χρέος (αν και ήδη δέχεται κριτική ότι οι προωθούμενες ρυθμίσεις αποδυναμώνουν την προστασία των οφειλετών και ενισχύουν τη θέση των funds), τη διεύρυνση των εισοδηματικών κριτηρίων για την επιστροφή ενός ενοικίου, την επιστροφή δύο ενοικίων σε εκπαιδευτικούς, ιατρούς και νοσηλευτές που υπηρετούν στην ελληνική περιφέρεια και την απαγόρευση έκδοσης νέων αδειών για βραχυχρόνιες μισθώσεις σε ακίνητα που βρίσκονται στην Α’ Δημοτική Κοινότητα του Δήμου Θεσσαλονίκης.
Ωστόσο, είναι φανερό ότι το πολυνομοσχέδιο αποτυπώνει με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο το πολιτικό αδιέξοδο της κυβέρνησης.
Αν και ο, εμφανιζόμενος ως μετριοπαθής τεχνοκράτης, υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών και Πρόεδρος του Eurogroup (και άλλοτε εχθρός των «επιδοματικών πολιτικών») το εμφανίζει ως απάντηση στην ενεργειακή κρίση, στην ακρίβεια, στη στεγαστική κρίση, στην υπερχρέωση των νοικοκυριών, στις συνταξιοδοτικές αδικίες και στις δυσλειτουργίες της δημόσιας διοίκησης, το σχέδιο νόμου δεν αντιμετωπίζει τα συγκεκριμένα ζητήματα αλλά απλά αμβλύνει, με μεγάλη καθυστέρηση, μερικές από τις συνέπειές τους.
Με απλά λόγια, σύμφωνα με την κριτική που ασκεί ο ΣΥΡΙΖΑ Προοδευτική Συμμαχία, η κυβέρνηση Μητσοτάκη έρχεται σήμερα να:
- νομοθετήσει επιδοτήσεις ενοικίου, επειδή απέτυχε να διαμορφώσει μια συνεκτική στεγαστική πολιτική,
- διευρύνει τα εισοδηματικά κριτήρια κοινωνικών ενισχύσεων, επειδή η ακρίβεια έχει συμπαρασύρει όλο και περισσότερα νοικοκυριά στη ζώνη οικονομικής ανασφάλειας
- να δημιουργήσει νέες ρυθμίσεις οφειλών επειδή το ιδιωτικό χρέος συνεχίζει να διογκώνεται,
- να θεραπεύσει συνταξιοδοτικές και μισθολογικές εκκρεμότητες που η ίδια δημιούργησε ή άφησε να χρονίζουν,
- να επεκτείνει προγράμματα στήριξης επειδή οι πολίτες, παρά τους κυβερνητικούς πανηγυρισμούς για τους οικονομικούς δείκτες, δυσκολεύονται ολοένα περισσότερο να ανταποκριθούν στις βασικές ανάγκες της καθημερινότητας.
Απλοί παρατηρητές τις στεγαστικής κρίσης
Η πιο τρανή απόδειξη της κυβερνητικής αβελτηρίας, είναι η διαρκώς διογκούμενη στεγαστική κρίση. Ενώ η ιδιοκατοίκηση στην Ελλάδα μειώθηκε κατά 7% από το 2019 μέχρι και σήμερα, η κυβέρνηση Μητσοτάκη δεν φαίνεται να διαθέτει κανένα σχέδιο για κοινωνική κατοικία.
Από τις πρωτοβουλίες της:
- Απουσιάζει η αξιοποίηση του τεράστιου αποθέματος ακινήτων του Δημοσίου και της ΕΤΑΔ.
- Απουσιάζει ένας ολοκληρωμένος σχεδιασμός για τη ρύθμιση της αγοράς βραχυχρόνιας μίσθωσης.
- Η κυβέρνηση αντιμετωπίζει το στεγαστικό πρόβλημα ως δημοσιονομικό ζήτημα και όχι ως κοινωνικό δικαίωμα.
Με το εν λόγω σχέδιο νόμου, επιλέγει να αυξήσει τα εισοδηματικά όρια για την επιδότηση με τη μορφή επιστροφής ενοικίου του ν. 5217/2025. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι καλύπτεται πλέον πολύ μεγάλο μέρος των μισθωτών κατοικίας, με στόχο την ανακούφιση των νοικοκυριών από το υψηλό κόστος στέγασης.
Ωστόσο, παραβλέπει τον κίνδυνο η επιδότηση ζήτησης να ενσωματωθεί στα μισθώματα (καθώς η προσφορά κατοικιών είναι ανεπαρκής και οι τιμές αυξάνονται διαρκώς). Το κράτος δηλαδή επιδοτεί τον ενοικιαστή, αλλά τελικά μέρος του οφέλους μπορεί να καταλήγει στον ιδιοκτήτη μέσω αύξησης τιμών. Καθώς στο σχέδιο νόμου δεν προβλέπεται μηχανισμός αξιολόγησης αυτής της μετακύλισης ούτε σύνδεση του μέτρου με αύξηση διαθέσιμων κατοικιών.
Χωρίς πλαίσιο για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, χωρίς αξιοποίηση δημόσιας περιουσίας και χωρίς κοινωνική κατοικία, η διάταξη κινδυνεύει να γίνει επιδότηση της ακρίβειας και όχι απάντηση στη στεγαστική κρίση.
Στην ίδια λογική, θεσπίζεται επιστροφή ενοικίου για εκπαιδευτικούς, ιατρούς, νοσηλευτές και λοιπό υγειονομικό προσωπικό που υπηρετεί εκτός Αττικής και Θεσσαλονίκης, με στόχο τη στήριξη της στελέχωσης κρίσιμων δημόσιων υπηρεσιών στην περιφέρεια.
Η κυβέρνηση ουσιαστικά ομολογεί ότι δεν μπορεί να στελεχώσει τις δημόσιες υπηρεσίες, διότι οι εργαζόμενοι δεν μπορούν να βρουν σπίτι. Η απάντηση, όμως, δεν μπορεί να είναι μόνο η επιστροφή δύο ενοικίων. Σε περιοχές όπου δεν υπάρχει διαθέσιμη κατοικία ή όπου τα ενοίκια είναι εξωφρενικά, το επίδομα δεν λύνει το πρόβλημα. Απλά καταδεικνύει την απουσία δημόσιας στεγαστικής πολιτικής για εκπαιδευτικούς, υγειονομικούς και ένστολους σε νησιωτικές, ορεινές, παραμεθόριες και τουριστικές περιοχές. Και δεν υπάρχει ειδικό πρόγραμμα δημόσιας/υπηρεσιακής κατοικίας σε νησιά και περιοχές υψηλής πίεσης, με συμμετοχή Δήμων, Δημοσίου και ΕΤΑΔ, και όχι μόνο επιδοματική αντιμετώπιση.
