Η νομοθεσία της Ε.Ε. απαγορεύει τις διακρίσεις με βάση την ιθαγένεια και τον τόπο κατοικίας του καταναλωτή. Δυστυχώς, όμως, εξακολουθούν να υφίστανται επιχειρηματικές πρακτικές που θέτουν μονομερείς και αδικαιολόγητους περιορισμούς ή εφαρμόζουν διαφορετικούς όρους σε δυνητικούς πελάτες με βάση την ιθαγένεια ή τον τόπο κατοικίας τους.
Τα εμπόδια αυτά, που συνιστούν τον λεγόμενο γεωγραφικό αποκλεισμό (geoblocking), περιορίζουν, άμεσα ή έμμεσα, την πρόσβαση των καταναλωτών σε διασυνοριακές προσφορές, με αποτέλεσμα υψηλότερες τιμές για τους καταναλωτές ορισμένων κρατών - μελών ή πρόσβαση σε περιορισμένο εύρος προϊόντων, υπηρεσιών και ψηφιακού περιεχομένου, άρα λιγότερες ευκαιρίες για ορισμένους Ευρωπαίους καταναλωτές στο εσωτερικό της ενιαίας αγοράς.
Το συμπέρασμα αυτό προέκυψε από Έκθεση του Δικτύου Ευρωπαϊκών Κέντρων Καταναλωτή (ECC-Net) που αναλύει τη διαφορετική μεταχείριση καταναλωτών στην Ευρώπη κατά παράβαση ή μη του άρθρου 20 παρ. 2 της Οδηγίας για τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά (2006/123/Ε.Κ.), στο οποίο προβλέπεται η αρχή της μη διάκρισης των πολιτών της Ε.Ε. με βάση την ιθαγένεια και τον τόπο κατοικίας.
Βασικές διαπιστώσεις της έρευνας
* Μεταξύ Ιανουαρίου 2013 και Δεκεμβρίου 2015, το Δίκτυο Ευρωπαϊκών Κέντρων Καταναλωτή δέχθηκε 532 αναφορές που αφορούν τη συγκεκριμένη πρακτική. Αριθμός αυξημένος κατά 140% σε σχέση με τις 222 καταγγελίες που είχαν υποβλήθηκαν μεταξύ των ετών 2010 και 2012.
* Ο μεγαλύτερος αριθμός καταγγελιών προέρχεται από καταναλωτές που κατοικούν στην Αυστρία (138), την Ιταλία (68) και την Ιρλανδία (66). Οι αναφορές από Έλληνες καταναλωτές ανήλθαν σε 4.
* Ποσοστό άνω του 82% των αναφορών σχετίζεται με διακρίσεις και εμπόδια που οι καταναλωτές αντιμετώπισαν λόγω της χώρας κατοικίας τους και όχι λόγω της εθνικότητάς τους.
* Στο 68% των παραπόνων οι καταναλωτές αντιμετώπισαν δυσμενή διάκριση ως προς την τιμή ή την πρόσβαση στην παρεχόμενη υπηρεσία.
* Το 25% αφορούσε την παροχή υπηρεσιών στον τομέα του τουρισμού και της αναψυχής.
* Ποσοστό άνω του 5% των υποθέσεων προήλθε από τον τομέα της ενοικίασης οχημάτων και της χρηματοδοτικής μίσθωσης (leasing).
* Από τις περιπτώσεις στις οποίες ζητήθηκε η παρέμβαση του Δικτύου Ευρωπαϊκών Κέντρων Καταναλωτή, οι 54 γνωστοποιήθηκαν στις εθνικές αρχές που είναι αρμόδιες για την επιβολή κυρώσεων, ώστε να διασφαλιστεί η εφαρμογή της σχετικής νομοθεσίας από τους προμηθευτές που δεν συμμορφώνονταν, 12 βρίσκονται ακόμη σε εκκρεμότητα, ενώ οι υπόλοιπες οδηγήθηκαν σε επιτυχή εξωδικαστικό συμβιβασμό. Σε 31 υποθέσεις, τα καταγγελλόμενα ηλεκτρονικά καταστήματα προχώρησαν σε αλλαγή συμβατικών όρων και εμπορικών πρακτικών που συνεπάγονταν αδικαιολόγητη διάκριση, σε συμμόρφωση προς την Οδηγία για τις υπηρεσίες.
