ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΓΙΑΝΝΗΣ ΑΓΟΥΡΙΔΗΣ
"Οι Ασιάτες λένε πως, όταν κλείνουν μια συμφωνία, ποτέ δεν χαίρονται, ποτέ δεν χαμογελούν, ποτέ δεν είναι ευχαριστημένοι. Γιατί κάθε συμφωνία έχει κόστος".
Η παραπάνω φράση χαρακτήρισε τον υπουργό Οικονομικών Ευκλείδη Τσακαλώτο, καθώς τη χρησιμοποίησε κατά κόρον πέρυσι τον Ιούλιο, όταν υπογράφτηκε η συμφωνία. Με λίγα λόγια ο υπουργός περιέγραφε τις δυσκολίες που ενείχε το πρόγραμμα, αν και εκείνη τη στιγμή προσέφερε σε πολλούς ανακούφιση το γεγονός και μόνο της συμφωνίας, αφού η χώρα είχε φτάσει στα πρόθυρα της χρεοκοπίας.
Με την προχθεσινή απόφαση του Eurogroup οι δυσκολίες διαχείρισης του ελληνικού προβλήματος περνούν σε μεγάλο βαθμό στην Ευρώπη, η οποία είναι πλέον υπεύθυνη, καθώς θα καθορίσει το κατά πόσον θα εφαρμόσει τα κατάλληλα εργαλεία ελάφρυνσης του ελληνικού χρέους, αφού το "σήμα" του ΔΝΤ είναι σαφές και θα γίνει ακόμη σαφέστερο μέχρι το τέλος του χρόνου, όταν θα δημοσιοποιήσει την ανάλυση βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους, ενώ η ελληνική πλευρά έχει εκπληρώσει τα συμφωνηθέντα.
Το ΔΝΤ είναι ξεκάθαρο ότι επιθυμεί γενναία ελάφρυνση του χρέους για να μπει στο πρόγραμμα, ενώ στο χθεσινό Eurogroup τέθηκαν ήδη οι βάσεις. Συν τοις άλλοις, η ΕΚΤ ετοιμάζεται να άρει την απαγόρευση αγοράς ελληνικών ομολόγων, κάτι το οποίο θα απελευθερώσει ρευστότητα για τις ελληνικές τράπεζες, χωριστά από τη ρευστότητα που δίνει η ίδια η συμφωνία και αφορά την αποπληρωμή ληξιπρόθεσμων οφειλών προς τον ιδιωτικό τομέα (συνολικά 3,5 δισ. ευρώ).
Παράλληλα η κυβέρνηση πέτυχε να αναδιαπραγματευτεί τα υψηλά πλεονάσματα της τάξης του 3,5% μετά το 2018 και για μια δεκαετία!
Κάτι λιγότερο από μισό ΠΔΕ το ζεστό "χρήμα" στην αγορά
Από τη δόση των 10,3 δισ. ευρώ "θα δοθεί μια πρώτη καταβολή τον Ιούνιο (7,5 δισεκατομμύρια ευρώ) για την κάλυψη των αναγκών εξυπηρέτησης του χρέους και για να γίνει εκκαθάριση ενός αρχικού μέρους των ληξιπρόθεσμων οφειλών, που είναι ουσιαστικό μέτρο στήριξης της πραγματικής οικονομίας".
Η επόμενη εκταμίευση θα γίνει "μετά το καλοκαίρι" και θα χρησιμοποιηθεί "για την εκκαθάριση ληξιπρόθεσμων οφειλών και για την κάλυψη των περαιτέρω αναγκών εξυπηρέτησης του χρέους". Δηλαδή στην αγορά θα "πέσουν" 3,5 δισ. ευρώ μέχρι τέλος Οκτωβρίου (700 εκατ. τον μήνα). Το ποσό αυτό, που είναι ίσο με το 2% του ΑΕΠ (ή μισό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων), θα πάει στην πραγματική οικονομία.
Αξίζει δε να σημειωθεί πως το σκέλος των δόσεων του Σεπτεμβρίου που θα αφορά την αποπληρωμή δανείων θα συνδέεται με ένα πακέτο τεσσάρων προαπαιτούμενων που θα συνδέονται με τις "ιδιωτικοποιήσεις, περιλαμβανομένου του νέου ταμείου, τη διοίκηση των τραπεζών, τη νέα ανεξάρτητη αρχή εσόδων και τις παρεμβάσεις στην αγορά ενέργειας", όπως αναφέρει η απόφαση του Eurogroup. Επί της ουσίας πάντως η αναφορά γίνεται για την ακριβή τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων.
Η κυβέρνηση πέτυχε το 15% για τις δαπάνες εξυπηρέτησης του χρέους
Στα θετικά της προχθεσινής βραδιάς συγκαταλέγεται το γεγονός πως συμφωνήθηκε ότι "τα Gross Financing Needs (ήτοι οι συνολικές δαπάνες εξυπηρέτησης του χρέους) θα πρέπει να παραμένουν κάτω από το 15% του ΑΕΠ κατά τη μεσοπρόθεσμη περίοδο και μετά το πρόγραμμα και κάτω από το 20% του ΑΕΠ έπειτα".
Η Ελλάδα, δηλαδή, δεν θα πληρώνει πάνω από το 15% του ΑΕΠ για τόκους και χρεολύσια το μεσοπρόθεσμο χρονικό διάστημα και στη συνέχεια θα πληρώνει κάτω του 20% του ΑΕΠ. "Το ποσοστό αυτό, στο οποίο θα περιλαμβάνονται και τα έντοκα γραμμάτια (τα οποία είναι σταθερά στο ύψος των 14,8 δισ. τον χρόνο), είναι χαμηλό με βάση όλους τους συγκριτικούς δείκτες για χώρες με ανάλογα οικονομικά χαρακτηριστικά. Και μειώνει αποφασιστικά τις χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας για τα επόμενα χρόνια" σύμφωνα με στελέχη του υπουργείου Οικονομικών.
Πώς θα γίνει η ελάφρυνση του χρέους ανά περίοδο
Από εκεί και πέρα σημαντικό για την κυβέρνηση θεωρείται το γεγονός ότι ρυθμίζεται άμεσα το θέμα του χρέους με μέτρα βραχυπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα και δημιουργείται έτσι ένας σαφής οδικός χάρτης που θα εξομαλύνει τις συνθήκες ρευστότητας στην οικονομία, ενώ αρχίζει και τελειώνει εντός του προγράμματος χωρίς να παρατείνει την αβεβαιότητα για μετά.
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές βραχυπρόθεσμα και εμπροσθοβαρώς θα υπάρξει:
* Ομαλοποίηση των πληρωμών τόκων. Δεν θα υπάρξουν, δηλαδή, τα "βουνά" πληρωμών, όπως του 2022 και 2023 -smoothing ("εξομάλυνση του προφίλ αποπληρωμής για το EFSF, σύμφωνα με την τρέχουσα σταθμισμένη μέση λήξη").
* Μείωση επιτοκίων σε συγκεκριμένο κομμάτι του χρέους ("Χρήση της χρηματοδότησης από EFSF /ESM για τη μείωση του κινδύνου από τα επιτόκια χωρίς να συνεπάγεται κανένα επιπλέον κόστος").
* Σταθεροποίηση των επιτοκίων, προκειμένου να μειωθεί το ρίσκο, μέσω της αξιοποίησης εργαλείων του ESM. Τα σταθερά επιτόκια δημιουργούν ασφαλές επενδυτικό περιβάλλον καθώς αφαιρούν την αβεβαιότητα που προκύπτει από τα κυμαινόμενα.
Να σημειωθεί ότι σύμφωνα με το Eurogroup "η απόφαση για την εξομάλυνση του προφίλ αποπληρωμής του EFSF και τη μείωση των κινδύνων επιτοκίου θα πρέπει να λαμβάνονται ως θέμα προτεραιότητας".
Μεσοπρόθεσμα - Μικρότερα επιτόκια
* Σύμφωνα με την απόφαση είναι δυνατόν να υπάρξει "μερική εξόφληση των υφιστάμενων δανείων προς την Ελλάδα με τη ενεργοποίηση αχρησιμοποίητων πόρων στο πλαίσιο του προγράμματος του ESM με σκοπό να μειωθεί το κόστος των επιτοκίων και να επεκταθούν οι διάρκειες". Για παράδειγμα μπορούν να αγοραστούν δάνεια του ΔΝΤ, για τα οποία το σημερινό επιτόκιο είναι περίπου 3%, από τον ESM. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα το επιτόκιο να πέσει στο 0,9%! Αξίζει να υπενθυμιστεί πως το ΔΝΤ δήλωσε επίσης ανοικτό και στο ενδεχόμενο εξαγοράς του δανείου του, κάνοντας όμως σαφές ότι δεν έχει δεχθεί τέτοια πρόταση.
* Χρήση των κερδών του 2014 από τον ESM και αποκατάσταση της μεταφοράς των κερδών από τα ομόλογα των προγραμμάτων ANFA και SMP στην Ελλάδα (από το οικονομικό έτος 2017) προς τον ESM για τη μείωση των μελλοντικών ακαθάριστων χρηματοδοτικών αναγκών.
* Κατάργηση του περιθωρίου επιτοκίου που σχετίζεται με την επαναγορά χρέους του δεύτερου ελληνικού προγράμματος για το 2018. Δηλαδή να "πάμε" σε επιτόκια back-to-back, γεγονός που σημαίνει ότι η χώρα θα μπορεί να δανείζεται με χαμηλά επιτόκια. Σήμερα, όταν ο ESM δανείζεται για τις χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας, η Ελλάδα πληρώνει το μέσο επιτόκιο δανεισμού του ESM. Αν ισχύσει το back-to-back σημαίνει ότι η χώρα θα πληρώνει το επιτόκιο με το οποίο δανείστηκε ο ESM -που είναι αρκετά πιο χαμηλό!
* Εάν κριθεί απαραίτητο, μπορεί να υπάρξει κάποια στοχευμένη αναδιαμόρφωση του EFSF (π.χ. επέκταση της μέσης σταθμισμένης διάρκειας, εκ νέου απόσβεση του προφίλ του EFSF, καθώς και μείωση ή αναβολή των πληρωμών τόκων), στον βαθμό που απαιτείται. προκειμένου να κρατηθεί το GFN (Gross Financing Needs) κάτω από το συμφωνηθέν σημείο αναφοράς, για να ικανοποιηθεί το ΔΝΤ, χωρίς, όμως, να συνεπάγεται κανένα επιπλέον κόστος για τις χώρες του προηγούμενου προγράμματος ή για τον EFSF.
Μακροπρόθεσμα - Απαντήσεις εντός το 2016 από το ΔΝΤ
* Συμφωνήθηκε ότι θα υπάρξει "μηχανισμός έκτακτης ανάγκης για το χρέος που θα ενεργοποιηθεί μετά τη λήξη του προγράμματος του ESM για την εξασφάλιση της βιωσιμότητας του χρέους μακροπρόθεσμα". Δηλαδή θα υπάρχει αυτόματος "κόφτης" (άρα δεν θα υπάρχει διαπραγμάτευση κάθε φορά) και για το χρέος, που θα αποφασίζει "μέτρα, όπως η περαιτέρω αναδιαμόρφωση του EFSF και η αναβολή των πληρωμών τόκων"!
* Το ΔΝΤ, που σήμερα συμφωνεί με τις προτάσεις του ESM για τα άμεσα μέτρα, δεσμεύθηκε να κάνει εντός του 2016 "ένα νέο DSA (Ανάλυση Βιωσιμότητας Χρέους)" προκειμένου να διαπιστωθεί αν τα μέτρα που προτείνει ο ESM επαρκούν για την εξασφάλιση της βιωσιμότητας του χρέους". Δηλαδή, αν θα υπάρξουν και άλλες ανάγκες για την υλοποίηση της αναδιάρθρωσης του χρέους, που θα πρέπει να υλοποιηθούν εντός του 2018.
Στις 2 Ιουνίου η ΕΚΤ αποδέχεται ξανά τα ομόλογα
Η ΕΚΤ είναι έτοιμη να κάνει την επόμενη Πέμπτη ένα μεγάλο βήμα προς την αποκατάσταση του ελληνικού τραπεζικού συστήματος αποδεχόμενη τα ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου ως ενέχυρα για τη χορήγηση δανείων σε αυτό, αναφέρει δημοσίευμα της εφημερίδας "Financial Times".
Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ, που αποτελείται από τα έξι μέλη του Εκτελεστικού Συμβουλίου και τους επικεφαλής των εθνικών κεντρικών τραπεζών της Ευρωζώνης, θα συνεδριάσει στη Βιέννη την ερχόμενη Πέμπτη. Αξιωματούχοι στην Αθήνα ήταν πεπεισμένοι ότι η ΕΚΤ θα αποφασίσει στη συνεδρίαση αυτή να επιτρέψει στις ελληνικές τράπεζες να χρησιμοποιούν τα κρατικά ομόλογα ως ενέχυρο για την πρόσβασή τους σε χρηματοδότηση από την κεντρική τράπεζα.
Αυτό σημαίνει ότι οι ελληνικές τράπεζες θα έχουν πρόσβαση στη φθηνότερη χρηματοδότηση της ΕΚΤ, ωστόσο η επαναφορά του waiver δεν σημαίνει και την ένταξη των ελληνικών ομολόγων στο QE, σημειώνουν οι "FT".
Η συμμετοχή της Ελλάδας στο QE και η επαναφορά του waiver εκτιμάται ότι θα δημιουργήσουν από μόνα τους κέρδη 400 - 450 εκατ. ευρώ για τις τράπεζες στη φετινή χρήση, καθιστώντας απολύτως εφικτό τον στόχο για επιστροφή τους στην κερδοφορία.
