Στον "αέρα" εξακολουθεί να βρίσκεται η καταπολέμηση του λαθρεμπορίου, της νοθείας, της φοροδιαφυγής και της κλοπής καυσίμων, επιβεβαιώνοντας και πάλι την απουσία πολιτικής βούλησης για ουσιαστική επίλυση του προβλήματος, υπέρ της ενίσχυσης των δημοσίων εσόδων αλλά και της προστασίας/ασφάλειας των καταναλωτών.
Στο πλαίσιο επικαιροποίησης περσινής έρευνας του καθηγητή ΑΠΘ Δ. Μάρδα, για λογαριασμό των ΓΣΕΒΕΕ και ΠΟΠΕΚ (Ομοσπονδία Πρατηριούχων) σχετικά με τη νοθεία και το λαθρεμπόριο καυσίμων, που δημοσιοποιήθηκε χθες, προκύπτει ότι σε όλο τον κύκλο διανομής (διυλιστήρια, εταιρείες εμπορίας, εταιρείες-ιδιοκτήτες βυτίων διανομής, σημεία παράδοσης) υπάρχουν "δυνατότητες" για λαθρεμπόριο-νοθεία, ενώ εμπλέκονται και άλλοι κλάδοι στη διακίνηση, όπως ο στρατός, καθώς και ο μηχανισμός ανεφοδιασμού των πλοίων, οι εξαγωγές καυσίμων αλλά και η διαδικασία ελέγχου - με τις "απαραίτητες συνέργειες".
Σύμφωνα με τη μελέτη, είναι πολύ δύσκολος ο προσδιορισμός των διαφυγόντων φόρων και των ζημιών που προκαλούν το λαθρεμπόριο και η νοθεία στην Ελλάδα. Επικαλείται τον Σύνδεσμο Εταιρειών Εμπορίας Πετρελαιοειδών Ελλάδος (ΣΕΕΠΕ), που εκτιμά τις οικονομικές απώλειες από το λαθρεμπόριο μόνο στα 300-500 εκατ. ευρώ, ενώ υπάρχουν ποικίλες εκτιμήσεις για το ύψος του στην αγορά. Θεωρεί δε ότι ένα ποσοστό γύρω στο 20% είναι άλλου είδους πετρέλαιο, όπως θέρμανσης ή ναυτιλίας. Αντίστοιχα, υπολογίζεται ότι το 1%-2% της βενζίνης που καταναλώνουμε είναι νοθευμένη.
Υπενθυμίζεται δε ότι ως πρωθυπουργός ο Λ. Παπαδήμος είχε επισημάνει πως η χώρα θα μπορούσε να εξοικονομήσει 2,5 δισ. ετησίως και δεν θα χρειαζόταν να καταφύγει σε περικοπές μισθών και συντάξεων.
Επιπλέον, ο γενικός γραμματέας Διαφάνειας Γ. Σούρλας σε έκθεσή του στον οικονομικό εισαγγελέα ανέφερε ότι περίπου 500 εκατ. κοστίζει στο Δημόσιο μόνο το λαθρεμπόριο καυσίμων στο στρατό.
Στο πλαίσιο της μελέτης, ως βασικότερες "μέθοδοι" λαθρεμπορίας εμφανίζονται -μετά την εξίσωση των ΕΦΚ στο ντίζελ και στο πετρέλαιο θέρμανσης- αυτές των: ναυτιλιακών καυσίμων, εικονικών εξαγωγών, νοθείας της βενζίνης. Οι ΠΟΠΕΚ και ΣΕΕΠΕ έχουν καταθέσει συγκεκριμένες προτάσεις για τη λήψη μέτρων σε όλα τα επίπεδα.
Ναυτιλιακά καύσιμα
Μεγάλη "πληγή" του λαθρεμπορίου θεωρούνται τα ναυτιλιακά καύσιμα που διατίθενται στα πλοία ατελώς και είναι ιδιαιτέρως "ελκυστικά" για τους εμπλεκόμενους, με 713 χιλιάδες κυβικά και τζίρο 72 εκατ., που αντιστοιχεί στο 20% των διακινούμενων ποσοτήτων ετησίως. Η όλη διαδικασία στηρίζεται στον ανεφοδιασμό των πλοίων μέσω περίπου 50 μικρών πλωτών δεξαμενόπλοιων ("σλέπια"-"μπάρτζες"), που κινούνται ανεξέλεγκτα από το Λαύριο έως την Ελευσίνα. Όπως αναφέρεται στη μελέτη, οι παράνομες δεξαμενές, διάσπαρτες στο Λεκανοπέδιο, υπολογίζονται σε πάνω από 200, "ανήκουν σε πρόσωπα που τις νοικιάζουν σε λαθρεμπόρους για να αποθηκεύουν το ναυτιλιακό καύσιμο που εξασφαλίζουν με τη συνεργασία ναυτιλιακής εταιρείας και τελωνειακών", ενώ ο έλεγχος "χάνεται" μεταξύ των αρμοδιοτήτων Τελωνείων - Λιμενικού. Την ίδια στιγμή, παραμένουν ακινητοποιημένα δύο σκάφη δίωξης λαθρεμπορίου που παρελήφθησαν το 2008 με κόστος αγοράς 2 εκατ. ευρώ περίπου.
Ειδικότερα, τα μικρά δεξαμενόπλοια φορτώνουν το ναυτιλιακό καύσιμο από τα διυλιστήρια, παρουσία τελωνειακών και του ΣΔΟΕ, δηλώνοντας ότι οι ποσότητες προορίζονται για τον ανεφοδιασμό των πλοίων. Παραγγελιοδόχοι υπεύθυνοι για τον ανεφοδιασμό των πλοίων εμφανίζουν, πολλές φορές εν αγνοία πλοιάρχου - μηχανικού, εικονική αίτηση αγοράς, την οποία καταθέτουν στο τελωνείο. Προμηθεύονται την αναγραφόμενη ποσότητα, αντί όμως αυτή να καταλήξει στο σύνολό της στο πλοίο ένα μεγάλο μέρος ξεφορτώνεται σε βυτία που τη μεταφέρουν σε παράνομες δεξαμενές του Ασπρόπυργου και της Ελευσίνας. Στο τελωνείο κατατίθεται έγγραφο που βεβαιώνει ότι η ποσότητα παραδόθηκε, χωρίς να είναι δυνατόν να ελεγχθεί από τις αρχές αν πράγματι παραδόθηκε στον νόμιμο αποδέκτη.
Στις δεξαμενές το καύσιμο αποχρωματίζεται και τη χειμερινή περίοδο διατίθεται στην αγορά ως πετρέλαιο θέρμανσης, ενώ τη θερινή ως πετρέλαιο κίνησης.
Με τον τρόπο αυτό, σημειώνεται στη μελέτη, ποσότητες ναυτιλιακού πετρελαίου που προορίζονται για ανεφοδιασμό πλοίων καταλήγουν συχνά λαθρεμπορικά στη στεριά (μετά από αποχρωματισμό) κι έτσι, ενώ φαίνεται ότι το "σλέπι" παραλαμβάνει από το τελωνείο 20 χιλ. λίτρα ντίζελ, τελικά παραδίδει εκεί τις 4 χιλ. λίτρα, ενώ τα παραστατικά που παίρνει από τον υπεύθυνο των προμηθειών καυσίμων του πλοίου αναφέρουν την παράδοση 20 χιλ. λίτρων. Οπότε, 16 χιλ. λίτρα ξεφορτώνονται σε κάποιες αποθήκες "χωρίς αυτό να γίνεται αντιληπτό, όλως τυχαίως, από κανέναν".
Εικονικές εξαγωγές
Ασύλληπτο χαρακτηρίζεται στη μελέτη το λαθρεμπόριο που προκύπτει από τις εικονικές εξαγωγές καυσίμων, που, σύμφωνα με τα παλαιότερα στοιχεία, επιφέρουν ετήσιες απώλειες για το Δημόσιο γύρω στα 1.000 βυτία ανά έτος, ήτοι 150 εκατ. ευρώ. Διασταυρώνοντας στοιχεία του ΟΗΕ για τις εισαγωγές/εξαγωγές καυσίμων, προκύπτουν διαφορές εκατομμυρίων ευρώ ετησίως στις σχετικές συναλλαγές Ελλάδας - γειτονικών χωρών (FYROM, Βουλγαρία, Τουρκία, Ελλάδα). Για παράδειγμα, ενώ το 2009 δηλώθηκε ότι έφυγαν από την Ελλάδα προς τα Σκόπια βενζίνες - ντίζελ αξίας περίπου 134,5 εκατ. δολαρίων (222,9 χιλ τόνοι), τα Σκόπια δήλωσαν ότι εκεί έφτασαν μόλις 10 εκατ. δολάρια (12,3 χιλ τόνοι). Αντίστροφα, το 2010 δηλώσαμε ότι εξαγάγαμε στην Τουρκία 116 εκατ. δολάρια βενζίνης, ενώ οι τουρκικές αρχές δήλωσαν ότι εισήγαγαν 573 εκατ. δολάρια βενζίνης από την Ελλάδα.
Είναι σαφές ότι αφορολόγητα καύσιμα προς εξαγωγή επιστρέφουν στην ελληνική αγορά και τα κυκλώματα λαθρεμπορίου θησαυρίζουν από τη διαφορά των φόρων.
Όπως αναφέρεται, ορισμένοι προμηθεύονται αφορολόγητα καύσιμα (βενζίνες-ντίζελ) από εταιρείες εμπορίας πετρελαιοειδών με σκοπό δήθεν την εξαγωγή τους σε γειτονικές χώρες, φορτώνουν βυτιοφόρα ή δεξαμενόπλοια με προορισμό το εξωτερικό, αλλά στη συνέχεια δεν γίνεται η πραγματική εξαγωγή των καυσίμων. Ακολούθως, οι λαθρέμποροι διαθέτουν τα αφορολόγητα καύσιμα παράνομα εντός της επικράτειας, καρπούμενοι τους προβλεπόμενους φόρους.
Στο 10% η νοθεία στη βενζίνη, στο 10,3% στο πετρέλαιο
Σημαντική συνιστώσα της αισχροκέρδειας θεωρείται και η νόθευση των καυσίμων, που λαμβάνει χώρα εκτός διυλιστηρίων. Βάσει παλαιότερης έρευνας του ΕΜΠ, στην Αττική διατίθεται νοθευμένη βενζίνη από 5,2% των πρατηρίων που ελέγχθηκαν, στη σούπερ αμόλυβδη το ποσοστό νοθείας ανέρχεται σε 10%, ενώ στο 10,3% φτάνει για το πετρέλαιο. Στην επαρχία το ποσοστό νοθείας βενζίνης και ντίζελ βρίσκεται κοντά στο 20%.
Όπως τονίζεται στη μελέτη, το τελευταίο διάστημα υπάρχει έξαρση λαθρεμπορίας στα πρατήρια υγρών καυσίμων με την προσθήκη στη βενζίνη και άλλων ουσιών, όπως, ενδεικτικά, μεθανόλη, τολουόλιο, διαλύτες και χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια. Η μεθανόλη εισάγεται ατελώς και χρησιμοποιείται ως πρώτη ύλη σε βιομηχανία/παραγωγή βιοντίζελ.
Το πιο επικίνδυνο είδος νοθείας αφορά στη νόθευση της απλής αμόλυβδης (95 οκτανίων) με προσθήκες χημικών. Ιδιαίτερα το τολουόλιο μπορεί να προκαλέσει πολύ σημαντικές ζημιές καθώς είναι διαβρωτικό και αποσυνθέτει όλα τα ελαστομερή του κινητήρα, όπως τσιμούχες, φλάτζες, σωληνάκια κ.λπ.
Α.Ζ.
