ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΚΑΚΗ ΜΠΑΛΗ
Μπόρα ήταν και πέρασε; Ή η κρίση επιστρέφει δριμύτερη στην Ευρωζώνη; Μετά από μια ζόρικη εβδομάδα στα χρηματιστήρια της Ευρώπης -και δραματική στην Αθήνα-, την Παρασκευή η έξοδος των επενδυτών ανακόπηκε, ο πανικός κόπασε και οι δείκτες γύρισαν πάλι στο πράσινο. Στην Αθήνα, μάλιστα, έγινε πάρτι. Έγινε κάποιο θαύμα την Πέμπτη πέρα από την ομοβροντία των δηλώσεων στήριξης υπέρ της Ελλάδας, υπό την προϋπόθεση ότι θα συνεχίσει να κάνει τα μαθήματά της; Ή απλώς η αγέλη των επενδυτών αποφάσισε να στρέψει, έστω προσωρινά, την προσοχή της στις καλές ειδήσεις, αυτές που έφτασαν από το μέτωπο της αμερικανικής οικονομίας - μείωση-ρεκόρ των αιτήσεων για επιδόματα ανεργίας, θετικά στοιχεία για την πορεία της βιομηχανικής παραγωγής;
Η αλήθεια είναι ότι ο συναγερμός για την πρόθεση της Αθήνας να βγει πρόωρα στις αγορές χωρίς δίχτυ ασφαλείας και η παύση του, όπως κηρύχτηκε από Κομισιόν και Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, έπαιξαν τον ρόλο τους στις αναταράξεις στις αγορές. Αλλά ο ρόλος τους δεν ήταν καθοριστικός. Πολύ καθοριστικότερα ήταν η αυξανόμενη αμφισβήτηση της ικανότητας της Ευρωζώνης να πατήσει σταθερά στο μονοπάτι της ανάπτυξης, η επιβράδυνση του καλπασμού της κινεζικής οικονομίας, η πτώση-ρεκόρ της τιμής του πετρελαίου -που είναι επίσης ένδειξη επιβράδυνσης- και βεβαίως οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι στις γειτονιές της Ευρώπης, από την Ουκρανία μέχρι τη Συρία και το Ιράκ. Ειδικότερα, ο κίνδυνος που απορρέει από τις συνεχιζόμενες ευρωπαϊκές κυρώσεις σε βάρος της Ρωσίας, οι οποίες ενδέχεται να πλήξουν περισσότερο την ευρωπαϊκή οικονομία από το αρχικά αναμενόμενο. Και κερασάκι στην τούρτα αυτής της γενικής αναστάτωσης, ο φόβος μήπως ο Έμπολα έχει επιπτώσεις και στην παγκόσμια οικονομία.
Στον βωμό της λιτότητας
Την εβδομάδα που πέρασε δεν είδε το φως της δημοσιότητας ούτε μια καλή είδηση από το μέτωπο της πραγματικής οικονομίας στην Ευρωζώνη, ούτε καν από την «ατμομηχανή» Γερμανία, ενώ φαντάζουν ακόμη αγεφύρωτες οι διαφορές μεταξύ των κρατών - μελών, για το πώς θα βρεθεί μια νέα ισορροπία μεταξύ «νοικοκυρεμένων» οικονομικών και αναπτυξιακών πολιτικών. Αμετακίνητη δηλώνει η γερμανική κυβέρνηση στην πρόθεσή της για ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς και στην άρνησή της να αυξήσει σημαντικά τις δημόσιες επενδύσεις. Συνεχείς είναι οι κορώνες από Γερμανούς αξιωματούχους -με πρώτον και καλύτερο το διοικητή της Bundesbank, Γενς Βάιντμαν- ότι η Κομισιόν θα πρέπει να φροντίσει ώστε η Γαλλία να μην παραβιάσει ατιμωρητί τους κανόνες του Συμφώνου Σταθερότητας για το δημόσιο έλλειμμα. Και κάθε πρόταση για αύξηση των δημοσίων επενδύσεων, πάντα σε συνδυασμό με την εφαρμογή μεταρρυθμίσεων, απ' όπου κι αν προέρχεται -από το ΔΝΤ και την ΕΚΤ μέχρι το Παρίσι, τη Ρώμη και τους ίδιους τους πρωθυπουργούς των τοπικών κρατιδίων της Γερμανίας- σκοντάφτει στον βωμό της λιτότητας που κρατά άσβεστο η Μέρκελ.
Χωρίς αλλαγή πολιτικής, όμως, ανάκαμψη δεν έρχεται στην Ευρωζώνη. Αυτό πίστεψαν και οι περιβόητες αγορές, που φαίνεται να εμπιστεύονται μόνο τον διοικητή της ΕΚΤ, Μάριο Ντράγκι, ότι θα δώσει τη μάχη, έστω με αμφιλεγόμενα «όπλα», κι όχι πια τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ότι θα καταλήξουν εγκαίρως σε έναν συμβιβασμό μεταξύ Βορρά - Νότου, ο οποίος θα επιτρέψει να δοθεί ώθηση στην πραγματική οικονομία.
Βασανιστικά ερωτήματα
Εννοείται ότι τις μεγαλύτερες απώλειες από αυτή την έλλειψη εμπιστοσύνης -και αισιοδοξίας- τις υφίσταται ο πιο αδύναμος κρίκος. Κι αυτός συνεχίζει να είναι η Ελλάδα και η κυβέρνησή της, η οποία επιπλέον μπερδεύει τα τηλεπαράθυρα με την πραγματικότητα. Αλλά και όλες οι χώρες του Νότου μπήκαν και πάλι στο στόχαστρο, καθώς οι επενδυτές θέτουν και πάλι με περισσή νευρικότητα παλιά ερωτήματα: Στάθηκαν, άραγε, στ' αλήθεια στα πόδια τους οι χώρες της κρίσης, ώστε να είναι ελκυστικά, αλλά και ασφαλή τα ομόλογά τους; Τι θα γίνει εάν τα τεστ αντοχής των ευρωπαϊκών τραπεζών στα τέλη Οκτωβρίου κρύβουν δυσάρεστες εκπλήξεις; Τι θα κάνει η Γαλλία που απειλείται με υποβάθμιση της πιστοληπτικής της ικανότητας με τον προϋπολογισμό της; Θα τα βρει το Παρίσι με την Κομισιόν και το Βερολίνο ή σύντομα θα πάρει διαστάσεις ανοιχτής διένεξης η σημερινή τους κόντρα; Θα ξεπεράσει η Γερμανία την αδυναμία των τελευταίων μηνών στη βιομηχανική παραγωγή της και στον ρυθμό ανάπτυξης; Ή μήπως πριν από τα Χριστούγεννα θα παιχτεί ένα νέο επεισόδιο κλιμάκωσης της ευρωκρίσης, εφάμιλλο με τα δραματικά της σαιζόν 2011- 2012;
Την περασμένη εβδομάδα οι επενδυτές δεν έδιναν και τις πλέον αισιόδοξες απαντήσεις σ' αυτά τα ερωτήματα, αλλά πάντως αντιστάθηκαν σ' ένα γενικευμένο πανικό και δεν παρασύρθηκαν στη μεγάλη έξοδο.
