Ρεπορτάζ: Κάκη Μπαλή
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ξεκινάει στα μέσα Οκτωβρίου το πρόγραμμα αγοράς ενυπόθηκων τίτλων (ΑΒS) και καλυμμένων ομολόγων που είχε προαναγγείλει από το καλοκαίρι. Αυτή είναι η ύστατη προσπάθειά της να ανοίξει τις στρόφιγγες του δανεισμού για την πραγματική οικονομία, και είναι διατεθειμένη να το κάνει και για τίτλους των ελληνικών και κυπριακών τραπεζών, που θεωρούνται από τους οίκους αξιολόγησης «σκουπίδια». Αλλά μόνο υπό όρους, όπως δήλωσε χτες μετά τη μηνιαία συνεδρίαση του διευθυντηρίου της ΕΚΤ, στη Νάπολη, ο διοικητής της Μάριο Ντράγκι. "Μην τολμήσεις να αγοράσεις γουρούνι στο σακί", του έλεγαν τις δύο προηγούμενες μέρες οι πολέμιοι του προγράμματος αγοράς ABS, «τουλάχιστον περιορίσου σε τίτλους χαμηλού ρίσκου», φώναζε ο διοικητής της Bundesbank Γενς Βάιντμαν. Κι ο Ντράγκι ώς έναν βαθμό ανταποκρίθηκε. Κι έβαλε ως όρο για την αγορά τίτλων χαμηλής πιστοληπτικής διαβάθμισης, κάτω από το ΒΒΒ-, τη συνέχιση της επιτήρησης.
Έτσι, αφενός επιτρέπει και στις ελληνικές και κυπριακές τράπεζες να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα, αφετέρου κλείνει προσωρινά τα στόματα όσων επέμεναν ότι η ΕΚΤ δεν επιτρέπεται να αγοράζει «σκουπίδια», διαβεβαιώνοντάς τους ότι η κεντρική τράπεζα λειτουργεί με «φρόνηση».
Για την Ελλάδα και την Κύπρο δύο είναι οι προϋποθέσεις να επωφεληθούν από το πρόγραμμα ενίσχυσης της ρευστότητας: «Πρώτον ότι θα υπάρξει μια σειρά μέτρα που θα περιορίσουν το ρίσκο για τις συγκεκριμένες αγορές που θα γίνουν εκεί, ώστε τα στοιχεία ενεργητικού που αγοράζονται να έχουν ανάλογο ρίσκο με τα στοιχεία που αγοράζονται αλλού, και δεύτερον ότι οι χώρες θα παραμείνουν σε πρόγραμμα με την Ε.Ε.». Το πρόγραμμα θα ξεκινήσει εντός του Οκτωβρίου και το εύρος του αναμένεται να κυμανθεί γύρω στο ένα τρισεκατομμύριο ευρώ.
Για την Ελλάδα αυτό σημαίνει δύο τινά. Είτε θα παραμείνει υπό επιτήρηση και μετά το τέλος του τρέχοντος προγράμματος -που θεωρητικά λήγει στο τέλος του 2014- και θα αντλήσει ρευστότητα μέσω της ΕΚΤ, είτε στο τέλος της χρονιάς θα αποκλειστεί από την αγορά ενυπόθηκων τίτλων. Επίσης, το πόσους τίτλους μπορούν να πουλήσουν στην ΕΚΤ οι ελληνικές τράπεζες θα εξαρτηθεί από το πόση ζήτηση θα έχει το πρόγραμμα αγοράς ABS από πιο στιβαρές τράπεζες άλλων χωρών. Όσο λιγότερο πουλούν οι τράπεζες με καλό βαθμό τόσο λιγότερο θα μπορούν να πουλούν και οι ελληνικές.
«Κόβει τα φτερά» της Αθήνας για χρηματοδότηση χωρίς τρόικα
Το μήνυμα που έστειλε ο Ντράγκι στην Αθήνα ήταν σαφές: χωρίς επιτήρηση, εμπιστοσύνη των αγορών στην Ελλάδα δεν υφίσταται. Και κόβει τα φτερά της ελληνικής κυβέρνησης, που θεωρεί ότι από τις αρχές του χρόνου θα μπορεί να καλύπτει τις χρηματοδοτικές της ανάγκες από τις αγορές, χωρίς τον κορσέ της τρόικας.
Βέβαια, το ίδιο μήνυμα στέλνει ο Ντράγκι και στις υπόλοιπες χώρες της Ευρωζώνης, αντικαθιστώντας απλά την έννοια της στενής επιτήρησης μέσω της τρόικας, με την πιστή τήρηση του Συμφώνου Σταθερότητας. Καλεί όλες τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να μην αποκλίνουν από την οδό της δημοσιονομικής πειθαρχίας και να επιταχύνουν τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, εκτιμώντας ότι μόνο έτσι θα επιστρέψει η ανάπτυξη και η εμπιστοσύνη των αγορών στην Ευρωζώνη: «Οι χώρες της Ευρωζώνης δεν πρέπει να αντιστρέψουν την πρόοδο που έχει γίνει και πρέπει να προχωρήσουν σύμφωνα με τους κανόνες του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Αυτό πρέπει να αντανακλάται στα σχέδια του προϋπολογισμού για το 2015, τα οποία θα παραδώσουν τώρα οι κυβερνήσεις», προειδοποίησε ο Ντράγκι.
Να σημειωθεί ότι η ΕΚΤ άφησε τα επιτόκια του ευρώ αμετάβλητα, οριακά πάνω από το μηδέν, στο 0,05%.
Να σημειωθεί, επίσης, ότι έξω από το παλάτι Κάπο ντι Μόντε που συνεδρίαζε το διευθυντήριό της, διαδήλωναν χτες πολέμιοι του καπιταλισμού, που διαλύθηκαν βίαια από την ιταλική αστυνομία. Η μυρωδιά των δακρυγόνων έφτασε μέχρι τη μύτη των τραπεζιτών.
Αντίσταση από Γαλλία - Ιταλία
Πάντως, ήδη η πρώτη μεγάλη κυβέρνηση της Ευρώπης, αυτή του Παρισιού, έδειξε μια μέρα πριν από τη συνεδρίαση της ΕΚΤ ότι αγνοεί το μήνυμα Ντράγκι. Η απόφαση της Γαλλίας να χαλαρώσει τον ρυθμό της λιτότητας και να μεταθέσει για το 2017 τη μείωση του δημοσίου ελλείμματος στο -κατά Μάαστριχτ νόμιμο- 3%, βρήκε χτες ένθερμη συμπαραστάτη στο πρόσωπο του Ιταλού πρωθυπουργού Ματέο Ρέντζι. «Σέβομαι την απόφαση μιας φίλης και ελεύθερης χώρας, όπως είναι η Γαλλία», είπε, «κανείς δεν πρέπει να μεταχειρίζεται τις άλλες χώρες σαν να είναι μαθητές». Η διατύπωση του Ιταλού πρωθυπουργού αποτελεί ευθεία επίθεση στη Γερμανίδα καγκελάριο Άνγκελα Μέρκελ, που δεν κουράζεται να λέει συνεχώς πως όλοι «πρέπει να κάνουν τα μαθήματά τους», στην Ευρώπη. «Εγώ είμαι με το μέρος του Φρανσουά Ολάντ και του Μανουέλ Βαλς, πρόσθεσε ο Ρέντζι, ώστε να μην αφήσει κανένα περιθώριο παρερμηνείας...
