Ρεπορτάζ: ΘΑΝΟΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ
Με διαθέσεις ανατροπής του ανεδαφικού κυβερνητικού σχεδίου για την οικονομία όπως φέρονται με πρώτη ανάγνωση να το αξιολογούν, έρχονται αύριο βράδυ στην Ελλάδα οι Κλάους Μαζούχ της ΕΚΤ, Ρίσι Γκογιάλ του ΔΝΤ και Ντέκλαν Κοστέλο της Ε.Ε. στο πλαίσιο της 5ης αξιολόγησης του ελληνικού προγράμματος και ενώ οι δανειστές φρόντισαν να "κόψουν τον βήχα" της κυβέρνησης διαμηνύοντας πως πρώτα θα κλείσουν προϋπολογισμός και δημοσιονομικό κενό και μετά (από Νοέμβριο) θα γίνει κουβέντα για το χρέος. Η αξιολόγηση θα πραγματοποιηθεί σε δύο ή και περισσότερες φάσεις, με την πρώτη να ολοκληρώνεται στις 8 Οκτωβρίου και τη δεύτερη να ξεκινά μετά τη συνεδρίαση του Εurogroup (13 Οκτωβρίου).
Οι τρεις μείζονες ενότητες που θα εξετάσουν κυβέρνηση και δανειστές, αρχής γενομένης της μεθαυριανής συνάντησης του υπουργού Οικονομικών με τους τρεις επικεφαλής ελεγκτές της τρόικας, επιγράφονται ως "διαρθρωτικά μέτρα", ως "δημοσιονομικό κενό 2 δισ. ευρώ το 2015 - προσχέδιο προϋπολογισμού" και ως "χρηματοδοτικό κενό 12 δισ. ευρώ - χρέος".
Ως προς την πρώτη ενότητα ("διαρθρωτικά μέτρα") τα επίμαχα σημεία που θα θέσουν επιτακτικά οι τροϊκανοί είναι συνενώσεις συνταξιοδοτικών ταμείων, μειώσεις μισθών στο Δημόσιο (ώστε ο κατώτερος να εξισωθεί με τα 586 ευρώ του ιδιωτικού τομέα), ομαδικές απολύσεις, ευχέρεια ανταπεργίας εργοδοτών και γενικότερα μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας, αξιολόγηση της έκθεσης που αναμένεται για βιωσιμότητα ασφαλιστικού συστήματος και "κόκκινα δάνεια".
Αναφορικά με τη δεύτερη ενότητα ("δημοσιονομικό κενό - προϋπολογισμός 2015") Κομισιόν και ΔΝΤ διαπιστώνουν ύπαρξη δημοσιονομικού κενού 2 δισ. ευρώ το 2015 δεδομένου ότι θα πρέπει να τηρηθεί ο στόχος για πρωτογενές πλεόνασμα 3% του ΑΕΠ. Η κυβέρνηση από την πλευρά της, θα επιδιώξει να αποσπάσει τη συναίνεση των Μαζούχ, Γκογιάλ και Ντ. Κοστέλο για έναν μειωμένο στόχο στο πρωτογενές πλεόνασμα, θα πρέπει όμως να παρουσιάσει πειστικά στοιχεία ότι θα βρει τρόπο να "ισοσκελίσει" μια τέτοια ενδεχόμενη μείωση ώστε να μην αναιρεθεί ο στόχος βιωσιμότητας του χρέους, μιας και κάθε απόκλιση από τους στόχους πρωτογενών πλεονασμάτων καθιστά ακόμη πιο επισφαλή αυτήν τη βιωσιμότητα.
Όσον αφορά στην τρίτη ενότητα ("χρηματοδοτικό κενό - χρέος") η πίεση είναι ασφυκτική. Η προβληματική πορεία των εσόδων και οι λογιστικές "αλχημείες" θέτουν υπό αμφισβήτηση το εμφανιζόμενο πρωτογενές πλεόνασμα των 1.946 εκατ. ευρώ. Ενδεικτικό είναι ότι η κυβέρνηση ενέταξε στα έσοδα 580 εκατ. ευρώ από μεταφορά των αποδόσεων που απεκόμισαν οι κεντρικές τράπεζες της Ευρωζώνης λόγω διακράτησης ελληνικών ομολόγων (SMP και ΑΝFΑ) που όχι μόνο δεν εισρέουν στα κρατικά ταμεία (αφού διατίθενται για αποπληρωμή του χρέους), αλλά ούτε η τρόικα τα αναγνωρίζει στην αξιολόγηση της πορείας εφαρμογής του Μνημονίου. Το υπουργείο Οικονομικών τα ενέταξε στα στοιχεία εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού μόνο και μόνο για τις εντυπώσεις του πρωτογενούς πλεονάσματος που σχηματίζουν μαζί με τη φοροεπιδρομή στα νοικοκυριά. Στο οκτάμηνο τα φυσικά πρόσωπα κατέβαλαν (μετά την κατάργηση φοροαπαλλαγών και άλλες επαχθείς αλλαγές) άμεσους φόρους 403 εκατ. ευρώ πλέον των προβλεφθέντων στο Μεσοπρόθεσμο (4.866 εκατ. ευρώ αντί 4.463 εκατ. ευρώ) Όμως, η ανελέητη φοροεπιδρομή και η περικοπή εισοδημάτων 4,5 χρόνων μεταφράζονται και σε αντικειμενική αδυναμία των πολιτών να πληρώνουν φόρους και χαράτσια με αποτέλεσμα τα συνολικά φορολογικά έσοδα να υπολείπονται των στόχων οκταμήνου κατά 450 εκατ. ευρώ.
Υπό τις συνθήκες αυτές και με πιθανότατη εξέλιξη του ΑΕΠ χειρότερη των προβλέψεων (πρόσφατα η Citigroup ανέφερε πως παρά την πολύ καλή τουριστική περίοδο το 2014 η Ελλάδα θα καταγράψει οριακή ανάπτυξη μόλις 0,1%), η πρόθεση της κυβέρνησης που μετέφερε ο Γκ. Χαρδούβελης στον πρόεδρο της ΕΚΤ, ότι δεν προτίθεται να λάβει νέο δάνειο από τους εταίρους, καθώς είναι σε θέση να καλύψει τις χρηματοοικονομικές ανάγκες των επόμενων ετών, θεωρήθηκε ουτοπική. Αυτό δεν το διεμήνυσαν μόνο οίκοι και αναλυτές, αλλά και οι αγορές: το χρηματιστήριο έκλεισε την εβδομάδα κάτω από το όριο των 1.100 μονάδων (1.086,50) και τα spreads πάνω από τις 500 μονάδες βάσης (519 μ.β.).
Επίσης, στην τρέχουσα αξιολόγηση, θα συζητηθεί η πορεία των ιδιωτικοποιήσεων στην Ελλάδα, καθώς οι επικεφαλής της τρόικας αναμένεται να συναντηθούν με το ΤΑΙΠΕΔ αλλά και με την Τράπεζα της Ελλάδος για το θέμα των «κόκκινων δανείων».
Σημειώνεται ότι υπό το βάρος του δημοσιονομικού κενού και παρά το μισό δισ. ευρώ των ελαφρύνσεων -εκτός ενστόλων- που εξήγγειλε, η κυβέρνηση εξετάζει μέτρα κάλυψής του μεταξύ των οποίων και την παράταση της έκτακτης εισφοράς αλληλεγγύης που κανονικά θα έληγε εφέτος.
