Για χρηματοδοτική "τρύπα" ύψους 14,9 δισ. ευρώ ώς το τέλος του 2015 κάνει λόγο το Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής, βλέποντας σοβαρό ενδεχόμενο σύναψης νέου δανείου άρα και νέου Μνημονίου για το κλείσιμό της.
Στην έκθεσή του για το β' τρίμηνο του 2014 το Γραφείο θεωρεί επισφαλείς τις προβλέψεις για ικανοποιητικούς ρυθμούς μεγέθυνσης από το 2015, καθώς διαπιστώνει πλήθος αβεβαιοτήτων, με κυριότερες:
Αβεβαιότητα για την ανάπτυξη
Α. Τα "κόκκινα δάνεια", τα οποία τον Απρίλιο ήταν ύψους 77 δισ. ευρώ αντιστοιχώντας στο 36% του συνολικού χαρτοφυλακίου χορηγήσεων έναντι 32% τον αντίστοιχο περυσινό μήνα.
Β. Την αλυσίδα "υστερήσεις μεταρρυθμίσεων - άνοδος επιτοκίων δανεισμού - νέα δάνεια με μνημόνια".
Γ. Τη συνεχιζόμενη υποχώρηση των επενδύσεων.
Δ. Τα εμπόδια για την δημοσιονομική εξυγίανση, όπως οι αποφάσεις δικαστηρίων που δικαιώνουν πολλούς προσφεύγοντες σε αυτά και οι αυξανόμενες ληξιπρόθεσμες φορολογικές οφειλές των πολιτών.
5. Τη δαμόκλειο σπάθη του δημοσίου χρέους, που κάνει επιφυλακτικούς Έλληνες και ξένους επενδυτές.
Κυριότερα συμπεράσματα
Στα κυριότερα συμπεράσματά του, το Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής, αναφέρει:
1. Η Ε.Ε. υπολογίζει ότι, τη διετία 2014-2015, οι επιπρόσθετες χρηματοδοτικές ανάγκες της Ελλάδας θα ανέλθουν σε 14,9 δισ. ευρώ (2,6 δισ. ευρώ εφέτος και 12,3 δισ. ευρώ το 2015) οπότε η Ελλάδα θα πρέπει ή να συνεχίσει να δανείζεται από τις διεθνείς αγορές (κάτι που συναντά δυσκολίες) ή να προσφύγει στον ΕΜΣ που συνεπάγεται νέο πρόγραμμα προσαρμογής (και σχετική σύμβαση) σύμφωνα με τους κανόνες του μηχανισμού.
2. Οι προβλέψεις για ικανοποιητικούς ρυθμούς μεγέθυνσης από το 2015 βαρύνονται με μεγάλες αβεβαιότητες και η δυναμική της ανάκαμψης είναι ακόμα ασθενής παρά την ανάσχεση της ύφεσης.
3. Αν δεν επιτευχθούν υψηλότεροι ρυθμοί μεγέθυνσης, δεν θα υπάρξει γρήγορη και αισθητή βελτίωση της απασχόλησης και, αντίστροφα, αν η ανεργία παραμείνει σε υψηλά επίπεδα, θα επηρεάσει αρνητικά τη δυνητική παραγωγή. Μάλιστα, σχολιάζοντας τις προβλέψεις Ε.Ε. και ΔΝΤ για μείωση ανεργίας κατά 1 μονάδα εφέτος και 2 μονάδες το 2015 για να πέσει στο 24-24,4% επισημαίνει ότι δεν είναι σαφές αν και αυτή θα είναι προϊόν δημιουργίας θέσεων εργασίας ή μείωσης αυτών που ζητούν εργασία είτε γιατί μεταναστεύουν (όπως παρατηρείται στους νέους) είτε γιατί απογοητεύονται και αποσύρονται από την αγορά εργασίας.
4. Τις δυσκολίες της επίτευξης μιας διατηρήσιμης ανάπτυξης δείχνει ανάμεσα σε άλλα η εξαγωγική άπνοια παρά τη μείωση του εργασιακού κόστους, άπνοια που οφείλεται σε σειρά δομικών - θεσμικών παραγόντων όπως υψηλό κόστος ενέργειας, υψηλή φορολογία και διοικητικό κόστος.
5. Μια ακόμα πηγή αβεβαιότητας, σύμφωνα με το Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής, είναι ότι δεν έχει επιτευχθεί κάποια ελάχιστη συναίνεση ανάμεσα στις μεγάλες πολιτικές δυνάμεις.
6. Η ελληνική οικονομία παραμένει ευάλωτη σε ισχυρές εξωτερικές αναταράξεις, που δεν ευνοούν μακροπρόθεσμες επενδυτικές δεσμεύσεις είτε από το ευρύτερο γεωπολιτικό περιβάλλον είτε από διεθνείς οικονομικές αναταράξεις σε γειτονικές χώρες (π.χ. πορτογαλική τράπεζα Banco Espirito Santo).
7. Απειλητική παραμένει και η δυναμική του δημοσίου χρέους. Προς το παρόν και παρά κάποιες επίσημες αισιόδοξες προσδοκίες, ο λόγος χρέους εξακολουθεί να αυξάνεται. Η Ε.Ε. προβλέπει ότι ώς το τέλος του 2014 το χρέος της γενικής κυβέρνησης από 318,6 δισ. ευρώ θα ανέλθει σε 322,3 δισ. ευρώ, με συνέπεια από 175,0% να αυξηθεί σε 177,2% του ΑΕΠ.
8. Στα της δημοσιονομικής διαχείρισης δεν έχουν εξαλειφθεί οι κίνδυνοι οπισθοδρόμησης: οι αποφάσεις των ελληνικών δικαστηρίων που δικαιώνουν πολλούς από τους προσφεύγοντες σε αυτά είναι ικανές να ανοίξουν νέες τρύπες στον προϋπολογισμό.
9. Άλλοι κίνδυνοι έρχονται από τις αυξανόμενες ληξιπρόθεσμες φορολογικές οφειλές των πολιτών. Τα συνολικά χρέη των ιδιωτών προς το Δημόσιο από φόρους ανέρχονται σε πάνω από 67,2 δισ. ευρώ. Μάλιστα, στο α' εξάμηνο οι νέες ληξιπρόθεσμες οφειλές ανήλθαν σε πάνω από 6 δισ. ευρώ. Λόγω της εξάντλησης της φοροδοτικής ικανότητας των πολιτών ο ρυθμός αύξησης των ληξιπρόθεσμων οφειλών αναμένεται να επιταχυνθεί τους επόμενους μήνες, καθώς θα αρχίσουν σταδιακά να εκπνέουν οι προθεσμίες καταβολής άλλων πέντε φόρων: φόρου εισοδήματος, ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης, τέλους επιτηδεύματος, φόρου πολυτελείας και νέου Ενιαίου Φόρου Ιδιοκτησίας Ακινήτων (ΕΝΦΙΑ). Συνολικά, εντός των προσεχών μηνών οι φορολογούμενοι θα κληθούν να καταβάλουν 6,5 δισ. ευρώ γι' αυτούς τους φόρους.
10 Τα έσοδα από φόρους στην περιουσία εκτιμώνται ότι θα ανέλθουν εφέτος στα 3,84 δισ. ευρώ, ποσό μεγαλύτερο κατά 28,5% σε σύγκριση με τις εκτιμήσεις για το 2013. Η υπερβολική φορολόγηση της περιουσίας των πολιτών αυξάνει το κίνητρο της φοροδιαφυγής ενώ οδηγεί πολλούς φορολογούμενους στη διαμόρφωση νέων ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων απέναντι στο δημόσιο λόγω αδυναμίας πληρωμής.
11. Ενώ οι επενδύσεις ως μοχλός ανάπτυξης θα μπορούσαν να συμβάλουν καθοριστικά στην οικονομική ανάκαμψη της Ελλάδας, παρουσιάζουν συνεχή μείωση τα τελευταία χρόνια. O ακαθάριστος σχηματισμός κεφαλαίου, που έφτασε στο ύψος-ρεκόρ των 59 δισ. ευρώ (26,7% του ΑΕΠ) το 2007, έχει έκτοτε πτωτική τάση φτάνοντας στα 23,6 δισ. ευρώ πέρυσι (13% του ΑΕΠ).
12. Η επενδυτική δραστηριότητα στην Ελλάδα υπεραντέδρασε (προς τα κάτω) την περίοδο της κρίσης. Αυτό πιθανόν οφείλεται στην καθίζηση των επενδύσεων σε κατοικίες που ήταν υπερβολικές (σε σχέση με τα διαρθρωτικά δεδομένα της χώρας) πριν την κρίση και είχαν ευνοηθεί από τον εύκολο τραπεζικό δανεισμό, την παραοικονομία και το ξέπλυμα μαύρου χρήματος στα χρόνια της «επίπλαστης ανάπτυξης». Οι επενδύσεις σε κατοικίες υποχώρησαν από άνω του 12% του ΑΕΠ το 2007 κοντά στο 2% το 2013 παρασύροντας και άλλους κλάδους υπηρεσιών και μεταποίησης στην πτώση. Επίσης μειώθηκαν οι δημόσιες επενδύσεις από το 2008 κατά 58% (!) έως σήμερα λόγω των δημοσιονομικών περιορισμών.
13. Χωρίς ανάκαμψη των ιδιωτικών επενδύσεων σε ευρεία βάση, η διαφαινόμενη ανάκαμψη δεν θα είναι διατηρήσιμη. Επομένως η έμφαση στις ιδιωτικές επενδύσεις θα πρέπει να είναι μεγαλύτερη.
14. Σημαντικός όμως θα είναι και ο ρόλος των δημοσίων επενδύσεων. Δημιουργούν τις υποδομές που απαιτούνται για την ανάπτυξη των παραγωγικών δραστηριοτήτων.
15. Με μια χρονιά-ρεκόρ στον τουρισμό, η ανάπτυξη μπορεί να κινηθεί ακόμα υψηλότερα από το 0,6%, ενδεχομένως 0,9% - 1%. Το μέγα ζητούμενο, βέβαια, είναι η βιωσιμότητα της μεγέθυνσης που είναι απαραίτητη προκειμένου να πραγματοποιηθούν τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα που προβλέπονται στο Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα, ιδιαίτερα για την περίοδο από το 2016 και μετά. Ο τουρισμός και η κατανάλωση που εξαρτώνται από πολλούς συγκυριακούς και εξωγενείς παράγοντες είναι αναγκαίες, αλλά όχι και ικανές συνθήκες για τη βιωσιμότητα της ανάπτυξης.
16. Η κατάσταση των ασφαλιστικών ταμείων και η καταπολέμηση της διαφθοράς θα εξακολουθήσουν να έχουν υψηλή προτεραιότητα στο μέλλον.
17. Στον τομέα των ιδιωτικοποιήσεων, δεν τηρείται το συμφωνημένο χρονοδιάγραμμα. Οι πλήρεις ιδιωτικοποιήσεις μονοπωλίων είναι θεωρητικά αμφισβητούμενες, "... ενώ οι εμπειρίες που είχαν άλλες χώρες ειδικά με τις πωλήσεις εταιρειών ύδρευσης πόλεων ήταν μάλλον κακές..." επισημαίνει το Γραφείο.
ΕΤΕ: Βελτιώνεται το επιχειρηματικό κλίμα - "Αγκάθι" οι εξαγωγές
Το επιχειρηματικό κλίμα συνέχισε να βελτιώνεται στο πρώτο εξάμηνο του 2014, σύμφωνα με έρευνα συγκυρίας που πραγματοποίησε η Εθνική Τράπεζα. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία, το επιχειρηματικό κλίμα σημειώνει αύξηση 13 μονάδων έναντι του β' εξαμήνου 2013 και 37 μονάδων έναντι του πρώτου εξαμήνου 2012. Όπως αναφέρεται στην έρευνα, είναι η πρώτη φορά τα τελευταία δύο χρόνια που οι θετικές προσδοκίες είναι οριακά υψηλότερες από τις αρνητικές. Σύμφωνα πάντα με την έρευνα, η βελτίωση του επιχειρηματικού κλίματος είναι εντονότερη στις μεγαλύτερες επιχειρήσεις του δείγματος, καθώς η πλειοψηφία των μικρότερων ΜμΕ παραμένει σε φάση επιβίωσης. Σημαντικό εξακολουθεί να είναι το πρόβλημα ρευστότητας, όπου η πίεση αυξάνεται κυρίως από την ταχύτερη πληρωμή των προμηθευτών. Ωστόσο, οι συνθήκες ρευστότητας στο πρώτο εξάμηνο του 2014 παραμένουν καλύτερες συγκριτικά με την αντίστοιχη περίοδο του 2013. Τέλος, όπως διαπιστώνει η έκθεση, αν και ο βαθμός εξωστρέφειας των ΜμΕ αυξήθηκε οριακά την τελευταία πενταετία (9% του κύκλου εργασιών, από 8% το 2008), το επίπεδο εξαγωγών της μέσης ΜμΕ μειώθηκε δείχνοντας την παρουσία εμποδίων στο να αναχθούν οι εξαγωγές σε μοχλό ανάκαμψης της οικονομίας.
