Η επιλογή απαλλαγής από το μάθημα των Θρησκευτικών έχει αναδειχθεί σε αντικείμενο έντονης θεσμικής αντιπαράθεσης, αποκαλύπτοντας τις δυσκολίες της πολιτικής ισορροπίας ανάμεσα στα δικαιώματα των μαθητών και την θρησκευτική παράδοση.
Το Τμήμα Θεολογίας του ΕΚΠΑ, με ψήφισμά του στις 5 Φεβρουαρίου 2026, εξέφρασε σφοδρή αντίθεση στην εισαγωγή του «εναλλακτικού μαθήματος» Ηθικής για τους μαθητές που απαλλάσσονται από τα Θρησκευτικά, κάνοντας λόγο για «κατάφωρη παραβίαση των δικαιωμάτων των παιδιών» και για «επιστημονική και παιδαγωγική σύγχυση», ενώ καλεί το Υπουργείο Παιδείας σε επανεξέταση της απόφασης.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ο Χριστός δεν είναι πολίτης - Οι άνθρωποι είναι
Το Συμβούλιο της Επικρατείας, με αλλεπάλληλες αποφάσεις μεταξύ 2019 και 2025, έχει καταδικάσει επανειλημμένα το Υπουργείο Παιδείας για το ακριβώς αντίθετο: την καθυστέρηση στην υλοποίηση του εναλλακτικού μαθήματος, όπως το ίδιο επιβάλλουν το Σύνταγμα και η Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
Παρά αυτή τη νομοθετική και θεσμική τεκμηρίωση, το Τμήμα Θεολογίας εμφανίζεται να θεωρεί ότι η διδασκαλία της Ηθικής χωρίς ρητή αναφορά στη θρησκεία συνεπάγεται «θρησκευτικό αναλφαβητισμό», πολιτισμική απογύμνωση και συνταγματική εκτροπή. Όπως τονίζεται, «η Ηθική δεν μπορεί να διδαχθεί εν κενώ, χωρίς αναφορά στις πνευματικές παραδόσεις που την γέννησαν», και οι μαθητές που επιλέγουν την Ηθική αντί των Θρησκευτικών εκτίθενται στον υποτιθέμενο κίνδυνο κοινωνικής και πολιτισμικής ανεπάρκειας.
Ωστόσο, η επιχειρηματολογία αυτή παραβλέπει ότι το ίδιο το ΣτΕ έχει αποφανθεί ότι το εναλλακτικό μάθημα αποτελεί ισότιμο γνωστικό αντικείμενο, εξασφαλίζοντας τη δυνατότητα της επιλογής χωρίς να θέτει σε αμφισβήτηση τον θρησκευτικό ή πολιτισμικό προσανατολισμό των μαθητών.
Οι αποφάσεις 2417 και 2418/2025 δεν αφήνουν κανένα περιθώριο παρερμηνείας. Το Υπουργείο Παιδείας παρέλειψε οφειλόμενη νόμιμη ενέργεια. Και μάλιστα επανειλημμένα, συστηματικά και παρά τις προθεσμίες που του τέθηκαν από το ίδιο το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο της χώρας. Το επιχείρημα της «σύνθετης και χρονοβόρας διαδικασίας» κατέρρευσε πανηγυρικά. Το ΣτΕ ξεκαθαρίζει ότι η χρηστή διοίκηση δεν σημαίνει ανοχή στη συνταγματική παρανομία και ότι η «προστατευόμενη εμπιστοσύνη του πολίτη» δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως άλλοθι για διοικητική αδράνεια.
Το πραγματικό πρόβλημα είναι ότι το ελληνικό κράτος δεν έχει αποφασίσει ακόμη αν θέλει ένα σύγχρονο, ουδετερόθρησκο εκπαιδευτικό σύστημα ή ένα σύστημα όπου η θρησκευτική παράδοση λειτουργεί ως αδιαπραγμάτευτο φίλτρο παιδείας.
