Πόσο πιθανό είναι να συμβεί στην Ελλάδα ένα σιδηροδρομικό δυστύχημα αντίστοιχο με αυτό που συνέβη πριν από λίγες μέρες στην Ισπανία;
Το παραπάνω ερώτημα ακολούθησε αναπόδραστα στη σκέψη όλων μετά την αρχική λύπη για τους νεκρούς της σιδηροδρομικής τραγωδίας στο Αδαμούθ της Κόρδοβα στην ισπανική Ανδαλουσία. Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις των ερευνών για το τραγικό δυστύχημα, η αρχική και πιο σημαντική ένδειξη που εξετάζουν οι Αρχές είναι ότι υπήρξε θραύση ή σφάλμα στην ίδια τη ράγα στο σημείο όπου ξεκίνησε ο εκτροχιασμός του υψηλών ταχυτήτων τρένου.
Στην Ελλάδα, όπου η κατάσταση στον σιδηρόδρομο -με τη συμπλήρωση σε λίγο τριών χρόνων από το δυστύχημα των Τεμπών- μόνο εξομαλυμένη δεν χαρακτηρίζεται, το ζήτημα των θραύσεων σιδηροτροχιάς και φθαρμένων, κακοσυντηρημένων υποδομών είναι πέρα για πέρα υπαρκτό.
Οι παγίδες στο ΣΚΑ-Οινόη
Το μεγαλύτερο γνωστό πρόβλημα αυτή την περίοδο συναντάται φυσικά στο σιδηροδρομικό τμήμα ΣΚΑ (Σιδηροδρομικό Κέντρο Αχαρνών)-Οινόη, που εντάσσεται στον κεντρικό άξονα Αθήνας-Θεσσαλονίκης.
Τον περασμένο Δεκέμβριο ο ΟΣΕ είχε επισημάνει σε έγγραφό του που αποκάλυψε το Έθνος (συντ. Μ. Λιλιοπούλου) ότι το τμήμα ΣΚΑ-Οινόη παρουσιάζει «ασυνήθιστα μεγάλο αριθμό θραύσεων σιδηροτροχιών» μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα μάλιστα (το δίμηνο Οκτωβρίου-Νοεμβρίου 2025), παρά το γεγονός ότι οι καιρικές συνθήκες δεν ήταν ακραίες. Οι αυτοψίες του ΟΣΕ έδειξαν ότι υπάρχουν γεωμετρικά σφάλματα στην καμπυλότητα της γραμμής που, σε συνδυασμό με την παλαιότητα των υλικών, οδηγούν σε φθορές, καθυστερήσεις και ανάγκη για επείγουσες επεμβάσεις. Η κατάσταση της γραμμής έχει ως αποτέλεσμα μέχρι και σήμερα να διαπιστώνονται βραδυπορίες (χαμηλές ταχύτητες), επηρεάζοντας φυσικά την ικανότητα της γραμμής να ανταποκρίνεται στις ανάγκες κυκλοφορίας, με καθυστερήσεις και περιορισμούς στον αριθμό δρομολογίων.
Καθυστερήσεις στο έργο αναβάθμισης
Η ανακατασκευή/ανακαίνιση 51,4 χλμ. του τμήματος ΣΚΑ-Οινόη έχει ενταχθεί για χρηματοδότηση μέσω του μηχανισμού «Συνδέοντας την Ευρώπη» (CEF 2021-2027) και του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ), με συνολικό προϋπολογισμό περίπου 240,7 εκατ. ευρώ, ωστόσο μέχρι σήμερα ο διαγωνισμός για να ξεκινήσει το έργο δεν έχει προκηρυχθεί και η υλοποίησή του καθυστερεί σημαντικά. Ενδεικτικό είναι πως μόλις την περασμένη Πέμπτη 22/01 ο διευθύνων σύμβουλος του νέου ΟΣΕ Χρ. Παληός εξουσιοδοτήθηκε από το Δ.Σ. της εταιρείας προκειμένου να προβεί σε όλες τις απαραίτητες ενέργειες και να υπογράψει για λογαριασμό της την «εσωτερική» σύμβαση μεταξύ υπουργείου Μεταφορών, ΟΣΕ και Υπερταμείου (ΕΕΣΥΠ Α.Ε.) για την εκτέλεση του έργου «Αναβάθμιση της υφιστάμενης διπλής σιδηροδρομικής γραμμής στο τμήμα ΣΚΑ-Οινόη και στον σιδηροδρομικό σταθμό Αλιάρτου» (στη νέα εταιρική μορφή μετά τις συγχωνεύσεις ΟΣΕ, ΕΡΓΟΣΕ, ΓΑΙΑΟΣΕ το Υπερταμείο αναθέτει ως συμβαλλόμενο μέρος την εκτέλεση των μεγάλων σιδηροδρομικών έργων στον ΟΣΕ τις οποίες υλοποιεί κατόπιν).
Λόγω των καθυστερήσεων στην υλοποίηση του έργου και των επαναλαμβανόμενων θραύσεων, ο ΟΣΕ αναγκάζεται να προχωρά σε αποσπασματικές εργασίες άμεσης αποκατάστασης με στόχο την αντικατάσταση παλαιών τμημάτων και την τοποθέτηση νέων σιδηροτροχιών σε κρίσιμα σημεία (π.χ., στις καμπύλες).
Η μεγάλη πληγή του προαστιακού της Πάτρας
Χαίνουσα πληγή παραμένει η κατάσταση της υποδομής του Προαστιακού Πάτρας, με τους εμπλεκόμενους μάλιστα φορείς ΟΣΕ και Hellenic Train να αλληλοκατηγορούνται για τις τακτικές ματαιώσεις και καθυστερήσεις δρομολογίων. Δεν είναι λίγα δε τα περιστατικά εκτροχιασμών (βγαίνουν εκτός γραμμών οι συρμοί) τα τελευταία χρόνια ως αποτέλεσμα της παλαιότητας της υποδομής και της ελλιπούς συντήρησης των γραμμών.
Μεγάλη δημοσιότητα είχε λάβει το περιστατικό έναν μήνα μετά το δυστύχημα των Τεμπών, όταν σε δρομολόγιο του προαστιακού μεταξύ Πάτρας και Ρίου ο οδηγός του τρένου εντόπισε μια σπασμένη ράγα στη διαδρομή και αποφάσισε ευτυχώς να σταματήσει και να μην προχωρήσει για λόγους ασφάλειας. Τον ίδιο χρόνο, λίγους μήνες αργότερα (Νοέμβριος 2023), στο κέντρο της Πάτρας συρμός του προαστιακού εκτροχιάστηκε μέρα μεσημέρι, χωρίς να τραυματιστούν οι περίπου 70 επιβάτες (λόγω της χαμηλής ταχύτητας), με την αιτία να αποδίδεται σε θραύση σιδηροτροχιάς. Τον Ιούλιο του 2024, εξαιτίας ακραίων θερμοκρασιών και παλαιότητας των υλικών, τμήματα της σιδηροδρομικής γραμμής παραμορφώθηκαν, με αποτέλεσμα να διακοπεί η κυκλοφορία στον άξονα Πάτρα-Ρίο μέχρι να αποκατασταθεί το πρόβλημα από τεχνικά συνεργεία.
Τον Σεπτέμβριο του 2025 τα δρομολόγια στον άξονα Άγιος Ανδρέας-Καμίνια-Άγιος Ανδρέας αναβλήθηκαν και αντικαταστάθηκαν με λεωφορεία εξαιτίας προβλημάτων υποδομής. Το περιστατικό πυροδότησε αντιπαραθέσεις μεταξύ ΟΣΕ και Hellenic Train για το ποιος φέρει την ευθύνη των φθορών και της συντήρησης - η Hellenic Train κατηγόρησε τον ΟΣΕ για ανεπαρκή συντήρηση της γραμμής, ενώ ο ΟΣΕ απάντησε ότι η Hellenic Train δεν δρομολογεί συμβατά με τη γραμμή τρένα.
Ακόμη και πριν από λίγες μέρες, στις 9/1/2026, μια αμαξοστοιχία ακινητοποιήθηκε εισερχόμενη στον σταθμό Άγιος Ανδρέας λόγω «αστοχίας υποδομής», ενώ χθες, Σάββατο, δεν πραγματοποιήθηκαν πάλι τα δρομολόγια στη γραμμή «λόγω αναγκαίων εργασιών στην υποδομή».
Ρηγματωμένοι στρωτήρες
Σοβαρό ζήτημα με ρηγματώσεις στους τσιμεντένιους στρωτήρες (οι πλάκες από μπετόν πάνω στις οποίες εδράζονται οι ράγες) αντιμετωπίζουν επίσης τμήματα των γραμμών, με ενδεικτικότερο το παράδειγμα του σύγχρονου τμήματος Τιθορέα-Δομοκός, όπου έχουν εντοπιστεί από το 2019 χιλιάδες στρωτήρες με φθορά. Η ύπαρξη ρηγματωμένων στρωτήρων αυξάνει τον κίνδυνο για σφάλματα γεωμετρίας της γραμμής και ενδεχόμενους εκτροχιασμούς όταν το πλήθος των βλαβών είναι μεγάλο, ειδικά σε υψηλές ταχύτητες. Μετά την αποκάλυψη του θέματος από τη δημοσιογραφική έρευνα (Reporters United/Εφ.Συν.) οι εμπλεκόμενες εταιρείες άρχισαν να αντικαθιστούν ένα μέρος αυτών, ωστόσο άγνωστο παραμένει σε τι βαθμό έχει ολοκληρωθεί η συνολική αντικατάστασή τους ή και σε ποια άλλα σημεία του σιδηροδρόμου εντοπίζεται παρόμοιο πρόβλημα.
