Η χώρα μας είναι βέβαιο ότι πρωτοτυπεί στις αναπτυξιακές της επιλογές, όχι όμως σε μια προωθητική κατεύθυνση με στόχο τη βιώσιμη ανάπτυξη. Στην Ελλάδα, δυστυχώς, η κυβέρνηση αρνείται ότι κάποιος άλλος έχει ήδη ανακαλύψει τον τροχό, βαδίζοντας με αναπτυξιακά μοντέλα του παρελθόντος τα οποία έχουν αποτύχει.
Η λιμενική βιομηχανία και ο τουρισμός αποτελούν δύο κλάδους στους οποίους αποτυπώνεται η επιλογή της κυβέρνησης να βαδίζει σε παρωχημένα αναπτυξιακά μοντέλα. Πρόσφατο παράδειγμα αυτής της επιλογής αποτέλεσε η Σύμβαση κατασκευής μαρίνας Mega Yachts στην Κέρκυρα, η οποία κυρώθηκε πριν λίγες ημέρες από τη Βουλή.
Λιμενική βιομηχανία: Η Ελλάδα ως μοναδική περίπτωση
Η αλήθεια είναι ότι στην περίπτωση της κατασκευής της μαρίνας Mega Yachts στο λιμάνι της Κέρκυρας δεν έχουμε το μοντέλο της πλήρους ιδιωτικοποίησης του λιμένα, δηλαδή της λιμενικής αρχής (port authority), το οποίο δεν συναντάται σχεδόν πουθενά στην Ευρώπη και στις ανεπτυγμένες οικονομίες διεθνώς.
Όμως η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, μη έχοντας την υποχρέωση, έχοντας όμως ισχυρή βούληση, αποφάσισε να αρνηθεί την ευρωπαϊκή και διεθνή πραγματικότητα. Ειδικότερα, αποφάσισε να προχωρήσει στην ιδιωτικοποίηση των περιφερειακών λιμανιών της Ηγουμενίτσας και του Ηρακλείου και μάλιστα με συμβάσεις που δεν περιέχουν την δέσμευση υλοποίησης οποιασδήποτε αναπτυξιακής επένδυσης από την πλευρά των ιδιωτών. Το αποτέλεσμα σήμερα είναι, τόσο στην Ηγουμενίτσα όσο και στο Ηράκλειο, να έχουν προκληθεί σημαντικές αντιδράσεις από τις τοπικές κοινωνίες για τον τρόπο λειτουργίας των λιμανιών, με αυτές να προέρχονται ακόμα και από τα τοπικά στελέχη της Νέας Δημοκρατίας που υποστήριζαν φανατικά τις ιδιωτικοποιήσεις.
Με τον τρόπο που επελέγη, ο αναπτυξιακός και λειτουργικός σχεδιασμός των λιμανιών, σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει σε όλη την Ευρώπη, ανατέθηκε σε μια ιδιωτική εταιρεία που ανέλαβε εκ της θέσεως της να επιτύχει στόχους δημόσιου ενδιαφέροντος (περιφερειακή ανάπτυξη, αύξηση της απασχόλησης, περιβαλλοντική προστασία κ.ά.). Η αυτονόητη απροθυμία των νέων ιδιοκτητών να τους επιδιώξουν αποτελεί τη ρίζα της διαμάχης με τις τοπικές κοινωνίες σε Ηγουμενίτσα και Ηράκλειο. Δυστυχώς, η κυβέρνηση αγνοεί τα αρνητικά δεδομένα που έχουν δημιουργηθεί και προχωράει στην ιδιωτικοποίηση ενός ακόμα λιμανιού, του Οργανισμού Λιμένα Λαυρίου.
Με αυτά τα δεδομένα, όταν κατατέθηκε στη Βουλή η κύρωση της Σύμβασης για την κατασκευή μαρίνας Mega Yachts στην Κέρκυρα με τη μέθοδο της υποπαραχώρησης και όχι της πώλησης του Οργανισμού Λιμένα Κέρκυρας (ΟΛΚΕ), θα μπορούσε να υποθέσει κανείς ότι η κυβέρνηση επιτέλους άλλαξε ρότα. Αλλά δυστυχώς, το περιεχόμενο της σύμβασης αποκάλυψε ότι η κυβέρνηση συνεχίζει με αδιέξοδες και προβληματικές πρακτικές. Ειδικότερα, ο μεγάλος χρόνος παραχώρησης έκτασης στον ιδιώτη (40 έτη) δεν δικαιολογείται από τις επενδύσεις που θα πραγματοποιήσει, οι οποίες μάλιστα δεν είναι ως προς το ύψος τους δεσμευτικές. Το Δημόσιο, είτε αυτό αφορά στο Υπουργείο Οικονομικών είτε στον ΟΛΚΕ, αναλαμβάνει μια σειρά από υποχρεώσεις χωρίς να προσδιορίζεται το ακριβές αντικείμενό τους, το κόστος τους και χωρίς καν να έχουν γνώση αυτών οι υπογράφοντες τη σύμβαση εκ μέρους των φορέων του Δημοσίου. Το δε αντάλλαγμα που θα εισπράξει ο ΟΛΚΕ είναι εξευτελιστικά χαμηλό (έως 200.000 ευρώ την τριετία) για την παραχώρηση μιας έκτασης 39,5 στρεμμάτων που μπορεί με επεκτάσεις να φτάσει και τα 100 στρέμματα, στο παραλιακό μέτωπο ενός από τους πλέον δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς.
Τουριστική ανάπτυξη χωρίς σχέδιο, όρους και όρια
Θα ήταν ωστόσο λάθος να κρίνει κανείς τη σύμβαση ως προς τη λιμενική της διάσταση, χωρίς να εξετάσει την τουριστική. Πόσο μάλλον που περισσότερο φαίνεται να αφορά σε ένα έργο τουριστικού real estate και λιγότερο σε ένα έργο που στοχεύει στην περιορισμένη, έτσι κι αλλιώς, αγορά των Mega Yachts.
Ειδικότερα, στην έκταση που παραχωρείται, πέρα από τα λιμενικά έργα, δίνεται η δυνατότητα στην επιχείρηση στη βάση Απόφασης Χωροθέτησης του 2008 να κατασκευάσει ξενοδοχειακό συγκρότημα, εστιατόρια/αναψυκτήρια, καταστήματα, γυμναστήριο κ.λπ. με εμβαδό εκμεταλλεύσεων 7.800 τ.μ. Ωστόσο, η καταγραφή αυτή των εκτάσεων και των κτιρίων μικρή σημασία έχει, αφού η σύμβαση δίνει τη δυνατότητα στην εταιρεία να ζητήσει την αλλαγή της Απόφασης Χωροθέτησης στο μέλλον, και χωρίς την έγκριση της Βουλής πλέον, να προχωρήσει στην κάλυψη πρόσθετων επιφανειών και στην ανάπτυξη πρόσθετων δραστηριοτήτων. Να υλοποιήσει δηλαδή πρόσθετα έργα και να αναπτύξει νέες δραστηριότητες που θα λειτουργούν ανταγωνιστικά προς τις επιχειρήσεις της Κέρκυρας, χωρίς ταυτόχρονα να έχει γίνει περιβαλλοντική εκτίμηση αυτών των επεκτάσεων και της συμβατότητάς τους με τη φέρουσα ικανότητα του νησιού.
Θα ήταν επίσης λάθος να θεωρήσει κανείς ότι η επιλογή της κυβέρνησης είναι μια τυχαία επιλογή. Αντίθετα, εντάσσεται και αυτή στη λογική της άναρχης ανάπτυξης που αγνοεί υπαρκτούς κινδύνους, όχι μόνο για την ποιότητα της ζωής των ανθρώπων αλλά και για τον ίδιο τον τουριστικό κλάδο. Για παράδειγμα, αγνοείται το γεγονός ότι στον βαθμό που η αύξηση της ζήτησης συνεπάγεται υποβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών και του περιβάλλοντος, η διατήρηση ενός επιπέδου υψηλής προσέλευσης τουριστών δεν θεωρείται δεδομένη.
Μελέτες έχουν δείξει ότι η βιώσιμη ανάπτυξη στον τουριστικό κλάδο συνδέεται με τη διατήρηση της αισθητικής του τοπίου, της παράδοσης και της πολιτιστικής κληρονομιάς, του φυσικού περιβάλλοντος και τη συμβατότητα με τη φέρουσα ικανότητα κάθε τόπου. Η άρνηση της αξιολόγησης αυτών των παραμέτρων υποβαθμίζει το τουριστικό προϊόν και εν τέλει οδηγεί στη μείωση της ζήτησης και των οικονομικών εισροών από την τουριστική δραστηριότητα.
To παράδειγμα της μαρίνας Mega Yachts στην Κέρκυρα αποτελεί μια ακόμα περίπτωση που αποδεικνύει ότι η χώρα βαδίζει σε λάθος δρόμο, στη λογική της άναρχης μεγέθυνσης και όχι της βιώσιμης ανάπτυξης. Η ανάγκη αλλαγής αναπτυξιακού παραδείγματος αποτελεί επιτακτική ανάγκη και αυτή μπορεί να έρθει μόνο με πολιτική αλλαγή προς μια προοδευτική κατεύθυνση.
*Μέλος Πολιτικής Γραμματείας ΣΥΡΙΖΑ - Π.Σ.
