Σε μια χώρα όπου κάθε καλοκαίρι οι ανεξέλεγκτες πυρκαγιές αφανίζουν χιλιάδες στρέμματα δασών, ο χριστουγεννιάτικος στολισμός έρχεται να υπενθυμίσει τις αντιφάσεις που χαρακτηρίζουν τις συλλογικές μας πρακτικές.
Χιλιάδες δέντρα «θυσιάστηκαν» σε όλη την Ελλάδα προκειμένου να «υπηρετήσουν» το πνεύμα των Χριστουγέννων.
Παράλληλα, πολλοί δήμοι επιδόθηκαν σε μια κούρσα ανταγωνισμού για το πιο εντυπωσιακό φυσικό χριστουγεννιάτικο δέντρο.
Ο Δήμος Αθηναίων, σε μια συγκινητική επίδειξη ευαισθησίας, «έσωσε» ένα έλατο 60 ετών από τη βαρβαρότητα των γραμμών υψηλής τάσης για να το ντύσει με το… μεταθανάτιό του νυφικό στην πλατεία Συντάγματος.
Με τη βοήθεια γενναιόδωρων χορηγών, όπως το ξενοδοχείο Μεγάλη Βρεταννία και η εταιρεία Ζενίθ, που προσέφεραν εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ για να «ενισχύσουν το πνεύμα των Χριστουγέννων», η πρωτεύουσα θα γιορτάσει γύρω από το 20 μέτρων έλατο, το οποίο, μόλις τα φώτα σβήσουν, θα δοθεί στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών (ΑΣΚΤ) για να χρησιμοποιηθεί ως πρώτη ύλη καλλιτεχνικών έργων ξυλογλυπτικής για τους φοιτητές της.
Στη Θεσσαλονίκη, ένα έλατο 18 μέτρων μεταφέρθηκε από το Παλαιοχώρι Χαλκιδικής για να γίνει το επίκεντρο της «μαγείας των Χριστουγέννων» στην πλατεία Αριστοτέλους.
Στην Καλαμάτα, στολίστηκε μετά από 14 χρόνια ξανά φυσικό χριστουγεννιάτικο δέντρο, καθώς η δημοτική αρχή αποφάσισε ότι ήρθε η ώρα για ανανέωση.
Έτσι, το φετινό «στολίδι» της πόλης είναι ένα έλατο 15 μέτρων, ηλικίας 40 ετών, το οποίο μεταφέρθηκε από τον Ταΰγετο συνοδεία περιπολικών, με την όλη επιχείρηση, από τη μεταφορά μέχρι τον φωτισμό του να εκτοξεύεται πάνω από 20.000 ευρώ.
Απογοήτευση και θλίψη
Το θέαμα των κομμένων χριστουγεννιάτικων δέντρων προκάλεσε θλίψη, οργή και απογοήτευση, συναισθήματα που εκφράστηκαν έντονα από περιβαλλοντικές οργανώσεις, ακτιβιστές και πολίτες κυρίως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Οι δημοτικές Αρχές καλούνται να κατανοήσουν ότι η οικολογία δεν είναι απλώς ένα «πράσινο» συμπλήρωμα σε έναν απολογισμό δράσεων κι αυτό το έλλειμμα ηθικής αντίληψης καθίσταται ακόμα πιο οξύ όταν βλέπουμε κομμένα χριστουγεννιάτικα δέντρα στις πλατείες.
Τα φωταγωγημένα με λαμπιόνια κουφάρια τους αποτελούν θλιβερά σύμβολα όσων έχουν καεί, ενώ τα γιορτινά τους στολίδια λειτουργούν σαν φανταχτερά «επιτύμβια» μνημεία μιας κοινωνίας που αντιμετωπίζει τη φύση σαν αναλώσιμο ντεκόρ για τη γιορταστική της αυταρέσκεια.
Οι δικαιολογίες των δήμων για τη χρήση φυσικών δέντρων είναι τόσο ανακυκλωμένες όσο και τα ίδια τα πλαστικά στολίδια που κρεμάσαν πάνω τους: «Το δέντρο θα κοβόταν ούτως ή άλλως», «Είναι παράδοση», «Δημιουργεί γιορτινή ατμόσφαιρα». Η επιλογή τους ωστόσο παραμένει μια πράξη ηθικής αμέλειας, ειδικά σε μια εποχή που η κλιματική κρίση απαιτεί άμεσες δράσεις.
Ο Μάριος Φουρνάρης, πρόεδρος του Συλλόγου Περίθαλψης και Προστασίας Άγριων Ζώων «Αλκυόνη», μιλά στην ΑΥΓΗ.
Το 1987 στην Κομοτηνή, όταν ήμουν φοιτητής, τοποθέτησαν πριν από τα Χριστούγεννα ένα κομμένο αληθινό έλατο στο κέντρο της πλατείας. Με έναν φίλο κάναμε σιωπηλή διαμαρτυρία κάτω από το δέντρο κρατώντας δύο πλακάτ που έγραφαν «Όχι στο κόψιμο των δέντρων» και «Τα δέντρα δεν είναι για τις πλατείες αλλά για τα δάση».
Μιλούσαμε με τους περαστικούς. Όταν έπειτα από ώρες αποφασίσαμε να φύγουμε, μας πλεύρισε η Ασφάλεια και πήραν τα στοιχεία μας. «Τι είναι αυτό, ρε παιδιά; Πρώτη φορά γίνεται στην Κομοτηνή» μας είπαν.
Από τότε μέχρι το 1990, που έφυγα από την Κομοτηνή, δεν ξανατοποθετήθηκε αληθινό κομμένο δέντρο στην πλατεία. Πέρυσι τα Χριστούγεννα, στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, στο κέντρο της πλατείας, τοποθετήθηκε ένα τεράστιο κομμένο έλατο. Στη βάση του, για να κρύβονται οι βάσεις στήριξης, είχαν τοποθετηθεί πολλά μικρότερα, επίσης κομμένα. Ο κόσμος έβγαζε φωτογραφίες χωρίς να ενοχλείται κανείς. Δεν μπορούσα να πιστέψω πώς είναι δυνατόν κανείς να μην διαμαρτύρεται γι’ αυτόν τον αδικοχαμένο γίγαντα. Φέτος, κομμένα νεκρά δέντρα υπάρχουν στους δήμους σχεδόν όλης της χώρας.
Τα τελευταία χρόνια, με την περιβαλλοντική κρίση να γιγαντώνεται, με τα είδη των δέντρων να αρρωσταίνουν και να χάνονται μαζικά -όσα δεν καίγονται από τις συνεχείς πυρκαγιές- στις πλατείες εμφανίζονται όλο και περισσότερα νεκρά δέντρα. Αυτά τα δέντρα προορίζονται για την τέρψη ενός αδηφάγου «εξωγήινου» κοινού, που συμπεριφέρεται σαν να μην υπάρχει κανένα περιβαλλοντικό πρόβλημα και σαν όλη η φύση να έχει κατασκευαστεί για την κακόγουστη απόλαυσή του.
Είχα διαβάσει ένα ολοσέλιδο μήνυμα σε περιοδικό Μίκυ Μάους όταν ήμουν παιδί από τη δεκαετία του ’70:
«Χριστούγεννα μας έφτασαν, εμπρός βήμα ταχύ,
εμπρός να εμποδίσουμε των δέντρων την κοπή.
Κι αν θέλεις οπωσδήποτε χριστουγεννιάτικο δεντρί,
υπάρχουν και τα ψεύτικα και στη μισή τιμή».
Είναι άραγε τόσο δύσκολο να χρησιμοποιήσουμε το εργαλείο που λέγεται λογική και να αποτρέψουμε τον άδικο και αναίτιο θάνατο ενός ζωντανού πλάσματος 60 ή 100 ετών; Είναι τόσο δύσκολο να στρέψουμε προς αυτά τα ζωντανά στολίδια το συναίσθημά μας και να τα αγκαλιάσουμε σαν φίλους δυνατούς και πιστούς;
Μάλλον είναι πολύ δύσκολο…
