Χιλιάδες ζώα ταλαιπωρούνται, κακοποιούνται, πεθαίνουν ή θανατώνονται καθημερινά στους δρόμους της χώρας μας, ενώ το μεγαλύτερο μέρος της φροντίδας των αδέσποτων ζώων το επωμίζονται εθελοντικά οι φιλόζωοι. Είναι γεγονός ότι φιλοζωικά σωματεία και εθελοντικές ομάδες αναλαμβάνουν τη φροντίδα αυτών των ζώων με ελάχιστους πόρους επειδή το κράτος αδυνατεί να ανταπεξέλθει στις ανάγκες των ζώων, αποκομίζοντας τεράστιο οικονομικό και ψυχολογικό βάρος.
Η διαβούλευση για τις νέες τροπολογίες του νόμου 4830/21 βρίσκεται εξέλιξη, με πλήθος πολιτών και φιλοζωικών οργανώσεων να εκφράζουν την αντίθεσή τους. Οι αλλαγές που εισάγονται στον νόμο για τα ζώα συντροφιάς ικανοποιούν τους κυνηγούς, οι οποίοι μάλιστα έσπευσαν να συγχαρούν την κυβέρνηση για τις βελτιώσεις με ανακοίνωσή τους, αλλά παραβλέπουν σημαντικά ζητήματα που αφορούν την ευθύνη τους απέναντι στα ζώα.
Παράλληλα, οι αντιδράσεις των φιλοζωικών σωματείων είναι σφοδρές. Η φιλοζωική κοινότητα προσπαθεί να αποτρέψει την ψήφιση αυτών των αλλαγών, οι οποίες, αν περάσουν, θα επιδεινώσουν την κατάσταση για τα αδέσποτα ζώα στην Ελλάδα. Η διαβούλευση ολοκληρώνεται τη Δευτέρα 16 Σεπτεμβρίου στις 23:30 και οι πολίτες καλούνται να καταθέσουν τα σχόλιά τους στις προτεινόμενες τροπολογίες, συμμετέχοντας ενεργά στη διαδικασία.
Ειδικά προνόμια για τους κυνηγούς
Η Κυβέρνηση φαίνεται να αγνοεί την ουσιαστική ευθύνη των κυνηγών στην αύξηση των αδέσποτων ζώων και τις αστοχίες της νομοθεσίας να το αντιμετωπίσει. Οι κυνηγοί, οι οποίοι διατηρούν χιλιάδες κυνηγετικούς σκύλους, συχνά εγκαταλείπουν ζώα που δεν τους είναι πλέον χρήσιμα, αυξάνοντας τον αριθμό των αδέσποτων, αφήνοντας τους δήμους και τις φιλοζωικές οργανώσεις να σηκώνουν το βάρος της φροντίδας τους. Αντί η κυβέρνηση να επιβάλει αυστηρότερες κυρώσεις για τέτοιες πρακτικές, φαίνεται να επιβραβεύει τους κυνηγούς με «ιδιαίτερα προνόμια» και εκπτώσεις στα πρόστιμα, υποβαθμίζοντας τον ρόλο τους στη δημιουργία του προβλήματος.
Η ΚΣΕ υποστηρίζει ότι οι κυνηγοί πρέπει να απολαμβάνουν ιδιαίτερα προνόμια λόγω των αυξημένων τους υποχρεώσεων έναντι του νόμου, όπως τα ειδικά πρόστιμα και οι κυρώσεις. Ωστόσο, το γεγονός ότι προβλέπονται ειδικές διατάξεις για αυτήν την ομάδα η οποία «κάνει το χόμπι της», ενώ δεν λαμβάνονται αντίστοιχα μέτρα για τη μείωση των εγκαταλείψεων κυνηγετικών σκύλων, αναδεικνύει τις προθέσεις της κυβέρνησης.
Στην πράξη, δημιουργεί πολίτες δύο κατηγοριών και διαιρεί την κοινωνία στο ζήτημα της διαχείρισης των ζώων συντροφιάς. Οι κυνηγοί δεν είναι επαγγελματίες διαχειριστές ζώων, αλλά απλοί πολίτες που έχουν επιλέξει το κυνήγι ως χόμπι. Γιατί, λοιπόν, η «ψυχαγωγία» τους θεωρείται ότι συμβάλλει λιγότερο στο πρόβλημα των αδέσποτων ζώων;
Είναι εξοργιστικό να βλέπουμε ένα κομμάτι του πληθυσμού, το οποίο συμβάλλει στην αύξηση των αδέσποτων ζώων, να προστατεύεται νομοθετικά, ενώ οι φιλοζωικές οργανώσεις και οι δήμοι δεν λαμβάνουν την απαραίτητη υποστήριξη για να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα.
Μείωση παραβόλων για τους κυνηγετικούς σκύλους
Οι νέες ρυθμίσεις που παρουσιάζονται ως «ανακούφιση» για τους κυνηγούς ιδιοκτήτες σκύλων, στην πραγματικότητα δεν είναι τίποτα παραπάνω από ένα ακόμα παράδειγμα της αδυναμίας της κυβέρνησης να επιβάλει ουσιαστικές πολιτικές που να προστατεύουν τα ζώα και να θέτουν κανόνες με κοινωνική δικαιοσύνη. Αντί να αντιμετωπίσει το ζήτημα της ανεξέλεγκτης αναπαραγωγής σκύλων και να επιβάλουν τη στείρωση ως λύση, επιλέγουν να καλοπιάσουν τους κυνηγούς με μειώσεις στα παράβολα και προσωρινές απαλλαγές από τα πρόστιμα.
Η απόφαση να μειωθεί το κόστος για την αποστολή DNA από 135 ευρώ σε 40 ευρώ για τους κυνηγούς και να αναβληθεί η επιβολή προστίμων μέχρι το 2025, δεν είναι τίποτα άλλο από μια φτηνή προσπάθεια να εξαγοραστεί η εύνοια αυτής της ομάδας. Αντί η κυβέρνηση να προωθήσει αποτελεσματικά μέτρα για την ευζωία των ζώων και να εφαρμόσει αυστηρά κανονιστικά πλαίσια, παραχωρεί «εκπτώσεις» στους κυνηγούς, που εξακολουθούν να αποφεύγουν τη στείρωση των σκύλων τους, μεταφέροντας το πρόβλημα στις πλάτες της κοινωνίας.
Η νέα διάταξη που επιτρέπει στους ιδιοκτήτες να «διορθώσουν» την παράβαση μέσα σε 10 ημέρες χωρίς πρόστιμα είναι, στην ουσία, μια κίνηση πολιτικής αδυναμίας. Αντί να τηρήσει την υποχρέωση προστασίας της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος, η κυβέρνηση προτιμά να δίνει στους παραβάτες μια δεύτερη ευκαιρία. Οι κυνηγοί, που συχνά παραβιάζουν τα κανονιστικά πλαίσια, κερδίζουν ουσιαστικά μια «ασυλία», ενώ οι υπόλοιποι πολίτες συνεχίζουν να υπομένουν το βάρος της κακής διαχείρισης.
Η μεταφορά της έναρξης των ελέγχων και των προστίμων μέχρι τον Ιούλιο του 2025 είναι ακόμα μια ένδειξη της πολιτικής αναποτελεσματικότητας. Η κυβέρνηση δείχνει ότι δεν έχει ούτε το θάρρος ούτε την αποφασιστικότητα να εφαρμόσει άμεσα μέτρα, προσπαθώντας να ικανοποιήσει τους κυνηγούς και άλλους ιδιοκτήτες σκύλων, εις βάρος της δημόσιας τάξης και των ζώων.
Συνολικά, αυτές οι αλλαγές δεν είναι τίποτε άλλο από ημίμετρα που αποσκοπούν να κατευνάσουν τους κυνηγούς, χωρίς να επιλύουν το ζήτημα της υπεύθυνης διαχείρισης ζώων. Η κυβέρνηση αποδεικνύει για άλλη μια φορά ότι οι πιέσεις συγκεκριμένων ομάδων μπορούν να υπαγορεύουν πολιτικές, εις βάρος των ζώων, της κοινωνίας και του περιβάλλοντος. Οφείλει να αναλάβει τις ευθύνες της και να επιβάλει αυστηρούς ελέγχους στους κυνηγούς, απαιτώντας υποχρεωτική στείρωση και καταγραφή των ζώων τους, αντί να τους παραχωρεί ειδικά προνόμια.
Εθνικό Μητρώο Ζώων (ΕΜΖΣ) και καταγραφή σωματείων
Οι τροπολογίες που προτείνονται, αντί να δώσουν λύση στο πρόβλημα των περίπου 4.000.000 αδέσποτων ζώων, ενδέχεται να περιορίσουν σημαντικά τη δράση των φιλοζωικών οργανώσεων. Πιο συγκεκριμένα, η απαίτηση τα σωματεία να περιλαμβάνουν συγκεκριμένους σκοπούς στο καταστατικό τους για να καταχωρηθούν στο Εθνικό Μητρώο Ζώων (ΕΜΖΣ) προκαλεί αντιδράσεις. Η τροπολογία απαιτεί τα φιλοζωικά σωματεία και οργανώσεις να περιλαμβάνουν στο καταστατικό τους την προαγωγή της φιλοζωίας και τη φροντίδα και περισυλλογή αδέσποτων ζώων και μάλιστα αθροιστικά και όχι διαζευκτικά, δηλαδή και τα 3 για να εγγραφούν στο ΕΜΖΣ.
Η αλλαγή αυτή σημαίνει ότι πολλά φιλοζωικά σωματεία που δεν πληρούν αυτά τα κριτήρια δηλαδή που δεν αναγράφονται τα παραπάνω στο καταστατικό τους θα βρεθούν εκτός του μητρώου, με αποτέλεσμα να χάσουν τη δυνατότητα συμμετοχής σε προγράμματα με δήμους, να στερηθούν επιχορηγήσεις και να αντιμετωπίσουν άλλες σοβαρές συνέπειες.
Υποχρεωτική στείρωση και η ευθύνη των Δήμων
Ένα άλλο κρίσιμο σημείο είναι η πρόταση για την υποχρεωτική στείρωση των δεσποζόμενων ζώων, με εξαίρεση ορισμένες περιπτώσεις. Η υποχρεωτική στείρωση θεωρείται ως η μόνη πραγματική λύση για τη μείωση του αριθμού των αδέσποτων, ενώ η αντίθετη πρόταση που αφορά τη χρήση DNA για την ταυτοποίηση των ζώων χαρακτηρίζεται ως αναποτελεσματική και «κωμικοτραγική».
Με το νόμο 4830/2021, η διαχείριση των αδέσποτων υπάγεται στους Δήμους – μια αρμοδιότητα στην οποία αδυνατούν να ανταποκριθούν ικανοποιητικά εδώ και χρόνια, επιδεινώνοντας το πρόβλημα. Η προτεινόμενη τροπολογία που απαλλάσσει τους δήμους από την ευθύνη σε περιπτώσεις τροχαίων ατυχημάτων με αδέσποτα ζώα αποτελεί μια απαράδεκτη απόπειρα αποποίησης ευθυνών από την τοπική αυτοδιοίκηση, τη στιγμή που οι δήμοι είναι υπεύθυνοι για τη διαχείριση των αδέσποτων. Η πολιτική αυτή δεν αντιμετωπίζει το πρόβλημα των αδέσποτων, αλλά απλώς μεταθέτει την ευθύνη στους ώμους των πιο αδύναμων – των ζώων και των φιλοζωικών οργανώσεων.
Αντιδράσεις από φιλοζωικές οργανώσεις
Η Νέμεσις η Πανελλήνια Ομοσπονδία για το περιβάλλον, τα ζώα, το κυνήγι, καλεί σε μαζική συμμετοχή στη διαβούλευση και προτείνει συγκεκριμένες διορθώσεις. Οι προτάσεις της Νέμεσις αναδεικνύουν τις αναγκαίες τροποποιήσεις που θα μπορούσαν να βελτιώσουν τον νόμο, επιβάλλοντας αυστηρότερα μέτρα και κυρώσεις για την εγκατάλειψη σκύλων.
Ένα από τα πιο σημαντικά μέτρα που προτείνει είναι η ενίσχυση της υποχρεωτικής καταγραφής και του ελέγχου των κυνηγετικών σκύλων. Αυτό θα περιλαμβάνει την υποχρεωτική ταυτοποίηση (microchip) και την τακτική ενημέρωση των μητρώων, ώστε να παρακολουθείται καλύτερα η ευθύνη των ιδιοκτητών. Η απουσία τέτοιων ελέγχων διευκολύνει την εγκατάλειψη και τη δημιουργία αδέσποτων.
Ζητά η καταχώρηση στο μητρώο να μην εξαρτάται από τόσο αυστηρά και περιοριστικά κριτήρια, αλλά να επιτρέπει στα σωματεία να συνεχίσουν τη δράση τους ανεμπόδιστα.
Παράλληλα, προτείνει να γίνει υποχρεωτική η παροχή τροφής από τους δήμους, ώστε να διασφαλιστεί η ευημερία των αδέσποτων ζώων.
