ΡΕΠΟΡΤΑΖ:
Όταν τον αντικρίζεις, δεν βλέπεις τίποτε άλλο παρά έναν Αφρικανό με t-shirt, από αυτούς που πολλοί σπεύδουν να φωνάξουν "λαθρομετανάστη", από αυτούς που πρέπει να στριμωχτούν σε ουρές, με την ατελείωτη ελληνική γραφειοκρατία, υπό το βλέμμα του αστυνομικού, που τις περισσότερες φορές δεν θα επιδείξει την απαραίτητη κατανόηση για τον αιτούντα άσυλο. Ίσως γιατί δεν του πέρασε από το μυαλό τι σημαίνει αιτούντας άσυλο, για ποιον λόγο κάθεται δύο νύχτες έξω από το Αλλοδαπών για να μπορέσει να ζητήσει άσυλο, χωρίς να μπορεί να αφήσει την ουρά ούτε για την ανάγκη του. Όταν όμως βγάλει το t-shirt, αρχίζεις να καταλαβαίνεις γιατί ζητάει άσυλο, η πλάτη του είναι χαραγμένη, γεμάτη ουλές. Αν βγάλει τα παπούτσια του, θα δεις και κάτι περίεργα σημάδια. Είναι θύμα βασανιστηρίων, ή ορθότερα, επιζήσας βασανιστηρίων. Και αυτά είναι τα σημάδια που μπορείς να δεις με γυμνό μάτι, γιατί σε αυτά δεν μπορείς να δεις τα σημάδια που άφησαν στον Μούτου, από τη Ρουάντα, οι βασανιστές του, όταν είχε αρνηθεί να πολεμήσει στον εμφύλιο, και τον ανάγκασαν να παίξει ποδόσφαιρο με τα κεφάλια των φίλων του, που τους αποκεφάλισαν μπροστά στα μάτια του(!), πριν αρχίσουν να τον κυνηγούν πυροβολώντας. Φυσικά ακολούθησε οδύσσεια μέχρι να καταφέρει να ξεφύγει και να βρεθεί, χωρίς καν να το καταλάβει, στη Θεσσαλονίκη, παρά το γεγονός ότι δεν σκέφτηκε ποτέ να αφήσει τη φρίκη της χώρας του και να μπλέξει μεταξύ τού Αλλοδαπών Αθηνών και Θεσσαλονίκης.
Για τον Μούτου μάθαμε όσοι είδαμε το σχετικό βίντεο του Στ. Κούλογλου, την Πέμπτη, στον Δικηγορικό Σύλλογο, κατά την παρουσίαση του συγχρηματοδοτούμενου έργου από την Ευρωπαϊκή Ένωση "Προμηθέας", που αναμένεται να ξεκινήσει και αφορά την ταυτοποίηση και αποκατάσταση θυμάτων βασανιστηρίων στην Ελλάδα και στο οποίο συμμετέχει το κέντρο ημέρας "Βαβέλ" και το Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες (ΕΣΠ).
20% των αιτούντων άσυλο έχουν υποστεί βασανιστήρια
Ο Μούτου δεν είναι μεμονωμένη περίπτωση, όπως τόνισε η πρόεδρος του Δ.Σ. του ΕΣΠ, Αγγελική Χρυσοχοΐδου - Αργυροπούλου, αλλά, σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία, το 20% των αιτούντων άσυλο έχουν εκτεθεί σε βασανιστήρια στη χώρα προέλευσής τους, ή κατά το ταξίδι της προσφυγιάς, καθιστώντας απαραίτητη και εξαιρετικά σημαντική τη συνέχιση του κέντρου αποκατάστασης, του οποίου η λειτουργία σταμάτησε τα τελευταία χρόνια εξαιτίας της έλλειψης πόρων.
Αντικείμενο του έργου θα είναι η δημιουργία σταθερής μονάδας αποκατάστασης, η οποία θα στελεχωθεί από προσωπικό που έχει ήδη εμπειρία, όπως επεσήμανε η πρόεδρος του ΕΣΠ, Σάντυ Πρωτογέρου. Θα λειτουργεί στα γραφεία των δύο οργανώσεων, με γιατρό, ψυχολόγο, ψυχίατρο, κοινωνικό λειτουργό και δικηγόρο, ενώ παράλληλα θα ξεκινήσουν από τον Σεπτέμβρη σεμινάρια κατάρτισης επαγγελματιών. Θα δημιουργηθεί επίσης ηλεκτρονική ενημερωτική πλατφόρμα και βάση δεδομένων.
"Ο νυχτερινός εφιάλτης μου είναι τα θύματα βασανιστηρίων στις σκούπες της ΕΛ.ΑΣ."
Για την τέως πρόεδρο του Διεθνούς Συμβουλίου Κέντρων Αποκατάστασης Θυμάτων Βασανιστηρίων, Μαρία Πίνιου Καλλή, το οποίο έκλεισε ύστερα από είκοσι χρόνια λειτουργίας και αφού είχε περιθάλψει χιλιάδες άτομα, ο εφιάλτης, όπως εξομολογήθηκε στην παρουσίαση του έργου, είναι "στη 'σκούπα', που κάνει η ΕΛ.ΑΣ., μαζεύει τουλάχιστον δέκα θύματα βασανιστηρίων, όπως προκύπτει από τις στατιστικές. Εκείνη τη στιγμή οι άνθρωποι αυτοί δεν βιώνουν απλώς τη σύλληψη, βιώνουν ξανά και το βασανιστήριο". Επιπλέον, μίλησε για το πώς ειδικευμένοι γιατροί μπορούν, όχι μόνο να βοηθήσουν τα θύματα, αλλά και να επιβεβαιώσουν με ευρήματα τις μαρτυρίες τους, εξαιρετικά σημαντικό για την τύχη αργότερα του αιτήματος ασύλου. Ωστόσο, το κλείσιμο του Κέντρου και η μεταφορά μέρους του έργου του στη ΜΚΟ Μετάδραση, όπου μπορούσε να γίνει η γνωμάτευση για το αν κάποιος είναι θύμα βασανιστηρίων, δεν σημαίνει και την απρόσκοπτη πρόσβαση των αιτούντων άσυλο που κρατούνται στα κέντρα κράτησης, καθώς, όπως καταγγέλθηκε από δικηγόρο του ΕΣΠ, η αστυνομία δεν επιτρέπει πάντα αιτούντες άσυλο που κρατούνται, ή κρατούμενοι παράτυποι μετανάστες, ειδικά από το κέντρο της Αμυγδαλέζας, να εξεταστούν, ή ακόμη και όταν διαπιστωθεί πως πρόκειται για θύμα βασανιστηρίων και πάλι δεν αφήνεται ελεύθερο!
Το παράδοξο της νομοθεσίας και τα κέντρα "πρώτης υποδοχής" που απουσιάζουν
Στη συνέχεια, ο Νίκος Γκιωνάκης, ψυχολόγος στη Βαβέλ, μίλησε για τις ψυχολογικές συνέπειες των βασανιστηρίων. Όπως τόνισε, τα βασανιστήρια δεν έχουν σκοπό τον πόνο, αποτελεί απλώς το μέσο, αλλά στο να προκαλέσουν στο θύμα τον συνεχή τρόμο και την αίσθηση ανικανότητας να προστατευτεί, ενώ οδηγεί στην καχυποψία και ακόμη και στην πλήρη απομόνωση του θύματος από την κοινωνία, με αποτέλεσμα να είναι εξαιρετικά δύσκολο να μπορέσει να εμπιστευτεί την εμπειρία του, ενώ έχει παρατηρηθεί πως μπορεί να φτάσει μέχρι και σε μερική αμνησία. Κάπου εκεί έγκειται το παράδοξο της νομοθεσίας, καθώς ζητάει την αποκάλυψη αυτού που ο επιζήσας προσπαθεί να αποφύγει, όπως τόνισε.
Χαρακτηριστική περίπτωση μάς μετέφερε ο δικηγόρος από το ΕΣΠ, Σπύρος Κουλοχέρης, όταν σε συνέντευξη γυναίκας για άσυλο αυτή δεν μπορούσε να αρθρώσει λέξη, κλαίγοντας συνεχώς, ενώ ο αστυνομικός βιαζόταν να κλείσει τον φάκελό της. Επιπλέον, ο Σπ. Κουλοχέρης υπογράμμισε πως, παρά το προοδευτικό νομοθετικό πλαίσιο που προβλέπει κέντρα "πρώτης υποδοχής", στα οποία θα αναγνωρίζονται οι συγκεκριμένες περιπτώσεις και θα παρέχεται η ανάλογη βοήθεια, ουσιαστικά τίποτε δεν εφαρμόζεται, καθώς υπάρχει ένα μόνο τέτοιο κέντρο, χωρίς τους απαραίτητους επιστήμονες για την αναγνώριση, και, ακόμη και όταν αναφερθεί το περιστατικό στον αρμόδιο αστυνομικό, το πιθανότερο είναι να μην παραπεμφθεί όπως πρέπει.
