Ένας τόπος είναι η γη του, οι καλλιέργειές του , η ιστορία του στο πέρασμα των αιώνων οι ιστορίες των ανθρώπων του. Όλα αυτά συγκροτούν τον πολιτισμό. Με «όχημα» τον μεσαιωνικό οίνο Μαλβαζία,η καλλιέργεια του οποίου αναβιώνει τα τελευταία χρόνια στην Μονεμβασία μετά την εξαφάνιση του από τα χρόνια της οθωμανικής αυτοκρατορίας, πραγματοποιήθηκε με επιτυχία το πρώτο πολυεπίπεδο Malvasia Festival της Μονεμβασιάς από τις 9-11 Ιουνίου. Ιστορία, γεύσεις, μουσικές, ξεναγήσεις στο μεσαιωνικό κάστρο, αμπελώνες, οινοποιεία, οινογνωσίες, γευσιγνωσίες από τοπικά προιόντα, παραλίες με βότσαλα και φιλοξενία σε ένα τόπο μαγικό που δεν έχει τίποτα να ζηλέψει από την Τοσκάνη ή από τον Γαλλικό δρόμο του κρασιού. Οσοι προγραμματίζετε τις διακοπές σας και αγαπάτε ,την αρχιτεκτονική, τη ιστορία, την φύση και το καλό κρασί επισκεφτείτε την γενέτειρα του ποιητή Γ. Ρίτσου και την γενέτειρα του οίνου Μαλβάζια.
Το πρώτο διεθνές Malvasia Festival Monemvasia ήταν μια μεγάλη γιορτή αφιερωμένη στον μυθικό Μαλβαζία οίνο και στην ιστορία του γενέθλιου τόπου του, την Μονεμβασία. «Οίνος – Ιστορία – Πολιτισμός», το φεστιβάλ είχε ως θεματική τον στίχο του Γιάννη Ρίτσου, «Καὶ τί ἦταν; Ἀντεστραμμένος χρόνος» επιχειρώντας μια ματιά στο παρελθόν, παράλληλα με τη διασύνδεση της ιστορίας με το παρόν και το μέλλον.
Η Μονεμβασία, η Mal(e)vasia των Βενετών, η Mal(e)voisie των Φράγκων, το «πέτρινο καράβι» του Γιάννη Ρίτσου, ξεκίνησε την μακραίωνη παρουσία του οίνου Μαλβαζία. Στα αμπέλια των πλαγιών του Πάρνωνα (Μαλεβός) καλλιεργούνταν τοπικές ποικίλες σταφυλιών με πρωταγωνίστρια τη «Μονεμβασιά», από τις οποίες παραγόταν γλυκός λιαστός οίνος, ο Μονεμβάσιος ή Μονεμβασιώτης ή Μονεμβασία, και σύμφωνα με τη Σταυρούλα Κουράκου, πρ. πρόεδρο του OIV - Διεθνούς Οργανισμού Αμπέλου και Οίνου, η παραγωγή άρχισε πριν από τον 13ο αιώνα στη βυζαντινή Μονεμβασία. Από το βιβλίο της «MALVASIA, ο περιώνυμος οίνος χθες και σήμερα», που εκδόθηκε το 2010, και παρουσιάστηκε στο φεστιβάλ ,μαθαίνουμε ότι λόγω της σημαντικής εμπορικής ανάπτυξης της πόλης, οι Μονεμβασιώτες εμπορεύονταν το κρασί τους, το οποίο οι Βενετοί και Γενουάτες έμποροι πωλούσαν με το όνομα «Malvasia» κατακλύζοντας τη Βενετία, όπου τα οινοπωλεία ονομάζονταν «Malvasie».
Καλλιέργεια και παραγωγή οίνου Μαλβαζία γινόταν και στις Κυκλάδες και στην Κρήτη. Μετά την κατάληψη της Μονεμβασίας από τους Τούρκους και την καταστροφή των αμπελώνων της, το ταξίδι του Μαλβαζία συνεχίστηκε από τη Βενετοκρατούμενη Κρήτη μέχρι τα μέσα του 17ου αιώνα. Για όσο κράτησε η κυριαρχία του, ταξίδεψε σε όλες τις αγορές της Ανατολής και της Δύσης. Εξαγόταν σε όλα τα λιμάνια της Μεσογείου και της Μαύρης Θάλασσας, φτάνοντας και στις πιο απαιτητικές αγορές της Ευρώπης. Οι Ενετοί φρόντισαν να μεταφέρουν ποικιλίες Μαλβαζία στη Μεσόγειο και στην Ευρώπη, εξαπλώνοντας την καλλιέργεια από την Κροατία και την Ιταλία μέχρι την Ισπανία και τα Κανάρια Νησιά, την Πορτογαλία και τη Μαδέιρα (Malvasia - Malmsey).
Η φήμη του Μαλβαζία αποτυπώνεται μέσα από πολλές αναφορές σημαντικών προσωπικοτήτων των γραμμάτων και της τέχνης. Στο έργο «Ριχάρδος ο Τρίτος» (1595), του William Shakespeare, ο δούκας του Clarence δολοφονείται και πνίγεται «σε ένα βαρέλι Malvasia» (Malmsey butt). Ο Leonardo da Vinci είχε τον δικό του μικρό αμπελώνα Μαλβαζία στο Μιλάνο, ο νομπελίστας συγγραφέας Thomas Mann στο έργο «Buddenbrooks» φέρνει από το κελάρι δύο φιάλες Μαλβαζία, ο Μαρτίνος Λούθηρος, ο Αλέξανδρος Δουμάς, ο Guy de Maupassant αναφέρονται συχνά στον Μαλβαζία, ο Giuseppe Garibaldi καλλιεργούσε Μαλβαζία στην Carpera Σαρδηνίας, ενώ ο συνθέτης Giuseppe Verdi ήταν καλός φίλος του Μαλβαζία οίνου.
Από τον 13ο αιώνα, ο Μαλβαζίας οίνος έγινε η συγκολλητική ουσία διαπολιτισμικής αλληλεπίδρασης.
Μετά την διακοπή της παραγωγής εδώ και αιώνες στην Μονεμβασία, λόγω της καταστροφής των αμπελιών από την οθωμανική κατοχή, ο Μαλβαζίας οίνος αναβίωσε τις τελευταίες 2 δεκαετίες στην Μονεμβασιά, και μαζί του όλο το συναρπαστικό μακραίωνο ταξίδι του. Η οικογένεια Τσιμπίδη σύσσωμη εδώ και 20χρόνια καλλιεργεί περίπου 300 στρέμματα αμπελώνων και σε ένα σύγχρονο οινοποιείο εμφιαλώνεται ή παραμένει στα βαρέλια δίνοντας την δυνατότητα σε ένα χώρο μαγευτικό, δίπλα σε ρίγανη και λεβάντα και με θέα το βουνό να δοκιμάσει ο επισκέπτης το μεσαιωνικό κρασί που έχει το χρώμα της ματωμένης σκουριάς.
Για την «επιστροφή» της «Μαλβάζιας» αρχικά οι ντόπιοι συνεργάστηκαν με τη «αρχόντισα», ειδήμονα του κρασιού Σταυρούλα Κουράκου, που κατέγραψε την περιπετειώδη πορεία του πιο φημισμένου κρασιού του κόσμου, ανακαλύπτοντας παράλληλα τον τόπο απ' όπου ξεκίνησε το ταξίδι. Το 2010, με δική της εισήγηση, κατοχυρώθηκε ο οίνος «ΠΟΠ Μονεμβασία‐Μαλβαζία», ενώ λίγο αργότερα τρεις ακόμη οίνοι ΠΟΠ Μαλβαζία καθιερώθηκαν στην Πάρο και στην Κρήτη (Χάνδακας, Σητεία).
Το πρώτο διεθνές φεστιβάλ «Malvasia Festival Monemvasia», η κορύφωση των προσπαθειών αυτών, συνέδεσε την Μονεμβασιά -τη γενέτειρα της Μαλβαζίας- με όλες τις περιοχές παραγωγής Μαλβαζία -η Κροατία, η Ισπανία και η Ιταλία που συμμετείχαν στο φεστιβάλ-, χτίζοντας ένα συνολικό αφήγημα, τον «The Malvasia Myth», έναν «μύθο» για την ιστορία και τον πολιτισμό του Μαλβαζία οίνου.Πρωταγωνιστής ήταν ο Μαλβαζίας οίνος. Στην πολύ σημαντική ημερίδα «Εμπειρίες Μαλβαζία του κόσμου» συμμετείχαν επιστήμονες και ειδικοί από περιοχές παραγωγής Μαλβαζία οίνου στην Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία και Κροατία, μεταφέροντας τις εμπειρίες και τις καλές πρακτικές τους για το αμπέλι και τον οίνο, τη γαστρονομία και τη γεύση, την ιστορία και την παράδοση, την ανάδειξη και την προβολή του μύθου του Μαλβαζία. Ιδιαίτερη στιγμή ήταν όταν κάθισαν στο ίδιο τραπέζι εκπρόσωποι των περιοχών Μαλβαζία της Ελλάδας, Μονεμβασιά, Κρήτη και Πάρος, υποδηλώνοντας την επιθυμία για κοινή πορεία και συντονισμένες δράσεις.
Στην ίδια κατεύθυνση, η υπογραφή του συμφώνου-MOU για την ίδρυση του διεθνούς Malvasia Myth Network από τους εκπροσώπους των Αναπτυξιακών εταιρειών των περιοχών Πάρνωνα (Μαρίνης Μπερέτσος), Πάρμα-Πιατσέντσα Ιταλίας (Giovanni Pattoneri) και Ίστρια Κροατίας (Tamara Legovic) σηματοδότησε, με την υποστήριξη του προγράμματος LEADER/CLLD, την αρχή μιας διεθνούς κοινής πορείας για την ανάδειξη του Μαλβαζία οίνου και της ιστορίας του, στοχεύοντας σε ένα νέο οινικό και πολιτιστικό brand και προϊόν που αφορά όλες τις περιοχές παραγωγής.
Σε επόμενη εκδήλωση, ο Ανδρέας Ματθίδης, πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Οινοχόων (ΠΕΝΟ), πρ. μέλος Δ.Σ. της Παγκόσμιας Ένωσης Sommeliers (ASI) παρουσίασε σε ένα ξεχωριστό Masterclass, με ετικέτες Μαλβαζία από Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία, Κροατία.
«Κανένα άλλο κρασί δεν απόχτησε τόση φήμη κατά τον Μεσαίωνα και την Αναγέννηση και κανένα όνομα κρασιού από τότε μέχρι σήμερα δεν έχει τόσο ενδιαφέρουσα ιστορία», έγραψε η κυρία Σταυρούλα Κουράκου-Δραγώνα. Τιμώντας το έργο και την προσφορά της μεγάλης κυρίας του ελληνικού κρασιού, πραγματοποιήθηκε η πρώτη επίσημη παρουσίαση του βιβλίου της «MALVASIA, ο περιώνυμος οίνος χθες και σήμερα», το οποίο αναδεικνύει την ιστορική πορεία, την διαχρονική αξία και την σπουδαιότητα του Μαλβαζία οίνου.
Η καλλιτεχνική διάσταση του φεστιβάλ περιελάμβανε την εγκατάσταση δύο έργων σύγχρονης τέχνης του Βρετανού καλλιτέχνη Rob Kesseler στην εκκλησία του Αγ. Νικολάου, καθώς και την εικαστική έκθεση “Στάφυλος” της Ιωάννας-Μαρίας Γιακουμάκη-Γρίβα.
Ιδιαίτερη εντύπωση έκαναν οι ιστορικοί περίπατοι στο κάστρο, με την δίγλωσση ξενάγηση από τον ξεναγό Δημήτρη Βλαχάκο. Σημαντική, τέλος, ήταν η ανταπόκριση και συμμετοχή των τοπικών φορέων και επιχειρήσεων. Στην παραλία της Μονεμβασιάς η έκθεση ποιοτικών προϊόντων από επιχειρήσεις του τόπου έδειξε τις δυνατότητες της περιοχής και τα ιδιαίτερα γαστρονομικά της χαρίσματα.
Η μουσική και ο χορός ήταν αναπόσπαστα στοιχεία της γιορτής και του οίνου. Στο πρώτο Malvasia Festival Monemvasia η τελετή έναρξης εξελίχθηκε σε ένα μαγικό σκηνικό για τους παρευρισκόμενους. Το έναυσμα για το ταξίδι στο χρόνο δόθηκε από τις «Βενετσιάνες», ντόπιες γυναίκες από τον Σύλλογο «Οι Μονεμβασιώτισσες» και τον Χορευτικό Όμιλο Παπαδιανίκων «Τερψιχόρη», οι οποίες ντυμένες με βενετσιάνικες στολές περιδιάβαιναν εντός του Κάστρου και πραγματοποιούσαν διάφορα δρώμενα. Ακολούθησε ανοιχτή γευσιγνωσία οίνων Μαλβαζία με τη συμμετοχή οινοποιείων από τη Μονεμβασία, την Πάρο, την Κρήτη, καθώς και από την Πάρμα Ιταλίας, την Ίστρια Κροατίας και την Σίντζες Ισπανίας.
Κατά την τελετή έναρξης ένας εμπνευσμένος συνδυασμός μουσικών ακουσμάτων από τη μεσαιωνική και την αναγεννησιακή Ευρώπη, παιγμένων με όργανα εποχής, μαζί με παραδοσιακά και σύγχρονα ελληνικά τραγούδια και ενδιάμεση αφήγηση, δημιούργησαν ένα σύνθετο μουσικό θέαμα, μια μοναδική παράσταση στην πλατεία της Χρυσαφίτισσας. Το συγκρότημα Παλαιάς μουσικής Ex Silentio και το μουσικό σχήμα της Μαριάννας Πολυχρονίδη με τους Γιώργο Σκορδαλό, Ανδρέα Αρβανίτη και Αγγελίνα Κλαυδιανού παρουσίασαν έναν μουσικό διάλογο, ο οποίος διανθίστηκε από ενδιάμεσες αναφορές σε ιστορικά γεγονότα και πληροφορίες περί Μαλβαζία, από τους παρουσιαστές της εκδήλωσης Gian Andrea Garancini και Μαριάννα Πολυχρονίδη.
Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες και οι υπόλοιπες συναυλίες του τριημέρου. Η πλατεία του Ελκόμενου Χριστού γέμισε με τους ήχους των Candistoria band, οι οποίοι αφηγήθηκαν μουσικές ιστορίες με αφετηρία τη μεσαιωνική και αναγεννησιακή Ευρώπη. Το συγκρότημα της Λίλιαν Τσατσαρώνη ήταν εκφραστής της σύγχρονης μουσικής παράδοσης, ερμηνεύοντας τραγούδια από το έντεχνο ελληνικό ρεπερτόριο, με έμφαση σε μελοποιημένη ποίηση του Γιάννη Ρίτσου. Στον εξωτερικό χώρο της οικίας του Γιάννη Ρίτσου ο βραβευμένος κλασικός κιθαρίστας Δημήτρης Σουκαράς συνδύασε τον ακουστικό και τον ηλεκτρικό ήχο, σε ένα ιδιαίτερο ρεσιτάλ κλασικής κιθάρας. Το μουσικό ταξίδι ολοκληρώθηκε με το σχήμα Ωδη-πόροι, το οποίο ερμήνευσε παραδοσιακά, ρεμπέτικα και λαϊκά κομμάτια.
Υμνώντας τον Γιάννη Ρίτσο, του οποίο ο στίχος έδωσε την έμπνευση για τη θεματική του πρώτου Malvasia Festival Monemvasia, η ηθοποιός Μαρία Σιουρούνη παρουσίασε θεατρικά τη δραματοποίηση του ποιήματος «Σονάτα του Σεληνόφωτος».
Ενα καράβι φορτωμένο με εμπειρίες Malvasia απέπλευσε για ένα μεγάλο ταξίδι με πολλούς προορισμούς. Γίνεται και σεις επιβάτες
Web site: www.malvasiafestival.gr | E-mail: [email protected]
Facebook: /malvasiafestival | Instagram /malvasiafestival
hashtags #malvasiafestival #malvasiafestivalmonemvasia
