Live τώρα    
12°C Αθήνα
ΑΘΗΝΑ
Ελαφρές νεφώσεις
12 °C
8.8°C14.0°C
2 BF 85%
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
Αίθριος καιρός
10 °C
7.5°C11.6°C
1 BF 87%
ΠΑΤΡΑ
Αυξημένες νεφώσεις
13 °C
8.0°C12.7°C
1 BF 85%
ΗΡΑΚΛΕΙΟ
Ελαφρές νεφώσεις
12 °C
11.6°C13.0°C
3 BF 87%
ΛΑΡΙΣΑ
Ομίχλη
4 °C
3.9°C7.9°C
0 BF 100%
Athens Pride 2023 / Αφήνουν τα παιδιά των ομόφυλων ζευγαριών χωρίς τους γονείς τους
  • Μείωση μεγέθους γραμματοσειράς
  • Αύξηση μεγέθους γραμματοσειράς
Εκτύπωση

Athens Pride 2023 / Αφήνουν τα παιδιά των ομόφυλων ζευγαριών χωρίς τους γονείς τους

133498770.jpg

Μια φορά κι έναν καιρό… διεκδίκησα και πέτυχα». Αυτό ήταν το ηχηρό μήνυμα του φετινού Φεστιβάλ Υπερηφάνειας της Αθήνας (Athens Pride 2023) που ολοκληρώθηκε χθες και το οποίο μας υπενθυμίζει ότι δεν έχουν όλοι, όλες και όλ@ κατοχυρωμένα μέχρι σήμερα δικαιώματα, όπως αυτό της ισότητας στον γάμο και στην οικογένεια, αναδεικνύοντας τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα στη χώρα μας και θέτοντας στο επίκεντρο τις διεκδικήσεις της κοινότητας. Παρά τις σημαντικές κατακτήσεις του κινήματος, ο αγώνας για ισότητα, ισονομία και δικαιοσύνη παραμένει διαρκής, καθώς τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν ρατσιστικές διακρίσεις και σε αρκετές περιπτώσεις ακόμα και βία.

Οπως αναφέρει η Διεθνής Αμνηστία σε άρθρο της με αφορμή το Athens Pride 2023, στην Ελλάδα το 2022 το Δίκτυο Καταγραφής Περιστατικών Ρατσιστικής Βίας κατέγραψε 38 περιστατικά επιθέσεων (σωματικές, λεκτικές, προσβολή γενετήσιας αξιοπρέπειας, φθορά ξένης περιουσίας) κατά ΛΟΑΤΚΙ ατόμων λόγω ταυτότητας φύλου και σεξουαλικού προσανατολισμού, με μεγάλο αριθμό των θυμάτων να δηλώνει ότι έχει επαναθυματοποιηθεί στο παρελθόν. Το Δίκτυο κατέγραψε, επίσης, περιστατικά κατά τη διάρκεια ΛΟΑΤΚΙ εκδηλώσεων, τα οποία είχαν στοιχεία οργανωμένης δράσης των επιτιθέμενων. Την ίδια ώρα, η Επιτροπή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (LIBE) διατύπωσε δημοσίως τις σοβαρές ανησυχίες της σχετικά με την απαλλαγή των αστυνομικών που φέρεται ότι να εμπλέκονται στον ξυλοδαρμό μέχρι θανάτου του ΛΟΑΤΚΙ ακτιβιστή Ζακ Κωστόπουλου.

Την ώρα που σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες η ισότητα στον γάμο θεωρείται αυτονόητη, στην Ελλάδα η πρόσβαση στον πολιτικό γάμο για τα ομόφυλα ζευγάρια δεν έχει ακόμα κατοχυρωθεί. Κι ενώ η δημιουργία οικογένειας καθίσταται δύσκολη ακόμα και για ετερόφυλα ζευγάρια λόγω των κοινωνικοοικονομικών συνθηκών, τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα που θέλουν να προχωρήσουν σε αυτή έρχονται αντιμέτωπα με ένα σωρό επιπλέον νομικά προβλήματα και εμπόδια. «Αν σε κάποια άτομα περνάει από το μυαλό ότι οι ΛΟΑΤΚΙ+ άνθρωποι θέλουμε να φορέσουμε νυφικά και κοστούμια, ονειρευόμαστε γαμήλιες δεξιώσεις, ανθοδέσμες και όλα τα σχετικά, χωρίς να αποκλείω τα παραπάνω όνειρα, θέλω να σας ενημερώσω ότι η διεκδίκησή μας για ισότητα στον γάμο έχει εντελώς άλλα κίνητρα» σημειώνει στην ΑΥΓΗ της Κυριακής η Στέλλα Μπελιά, ακτιβίστρια και μέλος των Οικογενειών Ουράνιο Τόξο. Όπως μας εξήγησε, ο ίδιος ο γάμος φέρνει ως πράξη πολλά δικαιώματα που δεν μπορούν να καλυφθούν με άλλο τρόπο. Σε αντίθεση με τα ετερόφυλα ζευγάρια, ένα ομόφυλο ζευγάρι γυναικών με σύμφωνο δεν μπορεί να προχωρήσει για να κάνει οικογένεια με τη βοήθεια των μεθόδων της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, καθώς πρόσβαση σε αυτήν έχουν μόνο ετερόφυλα ζευγάρια ή γυναίκες μόνες τους. Έτσι το ζευγάρι προσφεύγει πριν το σύμφωνο στη διαδικασία της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής και συνήθως κάνει σύμφωνο όταν έχει επιτευχθεί η εγκυμοσύνη. Εκεί πάλι, αν και το παιδί τους γεννιέται εντός συμφώνου, δεν έχει καμία έννομη σχέση με τον δεύτερο γονιό του.

Τα ζευγάρια ανδρών και οι μόνοι άνδρες, ΛΟΑΤΚΙ+ ή όχι, δεν έχουν δικαίωμα να προβούν σε υποβοηθούμενη αναπαραγωγή βάσει νόμου και αποκλείονται εντελώς. Αν τα ζευγάρια καταφέρουν να παρακάμψουν τη νομοθεσία και να γίνουν γονείς, τότε προκύπτουν πολλά και περίπλοκα προβλήματα. Τα ζευγάρια αντιμετωπίζονται από την Πολιτεία ως μονογονεϊκές οικογένειες και, παρόλο που το ίδιο το ζευγάρι με σύμφωνο μπορεί να ανοίξει κοινή οικογενειακή μερίδα, δεν μπορεί να συμπεριλάβει σε αυτήν το/τα παιδιά του. Όσο το ζευγάρι δεν μπορεί να συνάψει γάμο, ο ένας γονιός δεν έχει καμία έννομη σχέση με το/τα παιδιά του, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται ζητήματα, π.χ., νόμιμης εκπροσώπησης του παιδιού σχετικά με τη σχολική εκπαίδευση ή την Υγεία. «Φανταστείτε ο ένας γονιός να “λείπει ταξίδι για δουλειές” και το παιδί που μένει με τον άλλο γονιό πίσω να αρρωστήσει. Ούτε στο νοσοκομείο δεν θα μπορεί να το πάει, αλλά και ούτε να αποφασίσει για κρίσιμα για την υγεία του θέματα» μας λέει η Στέλλα Μπελιά και προσθέτει: «Ανακύπτουν ακόμα και ζητήματα κληρονομικής διαδοχής, καθώς δεν μπορεί να κάνει γονική παροχή την περιουσία του στο παιδί του και εκείνο θα πρέπει να φορολογηθεί σαν να του έκανε ένας ξένος δωρεά. Σε ενδεχόμενο χωρισμό του ζευγαριού μένουν έωλα ζητήματα που αφορούν επιμέλεια, διατροφή, επικοινωνία κ.λπ., καθώς ο ένας γονιός είναι αόρατος για τον νόμο».

«Τα παιδιά για να μεγαλώσουν χρειάζονται αγάπη»

Η Κατερίνα είναι ζευγάρι με τη Νικολέτα την τελευταία δεκαετία. Έχουν αποκτήσει ένα κοριτσάκι τεσσάρων ετών. «Κάναμε σύμφωνο συμβίωσης το 2019 ενώ ήμουν έγκυος. Θέλαμε να κάνουμε πιο πριν, αλλά δεν θα μπορούσα να κάνω εξωσωματική. Θα έπρεπε να κάνω δήλωση σε συμβολαιογράφο ότι είμαι μόνη μου και θα είμαι ο αποκλειστικός κηδεμόνας του παιδιού. Είναι ένα από τα νομικά προβλήματα, από τη στιγμή που δεν επιτρέπεται και η τεκνοθεσία» μας λέει η Κατερίνα. «Σαν ζευγάρι με το σύμφωνο δεν έχουμε αντιμετωπίσει κάποια άλλη δυσκολία, είναι σε μεγάλο μέρος παρόμοιο με τον πολιτικό γάμο. Τα προβλήματά μας είναι σε σχέση με το παιδί». Όπως εξηγεί στην ΑΥΓΗ της Κυριακής, η σύντροφός της νομικά δεν έχει κανένα δικαίωμα πάνω στο παιδί τους. «Είχαμε αρρωστήσει κι έπρεπε το παιδί να πάει στο νοσοκομείο. Εγώ δεν μπορούσα να το πάω. Είχαμε, από τη μία, το άγχος για το παιδί και, από την άλλη, αν θα δεχτούν τη Νικολέτα να το συνοδέψει, να μείνει μαζί του αν χρειαστεί εισαγωγή».

Η οικογένεια αντιμετωπίζει, ωστόσο, ακόμα ένα μεγαλύτερο άγχος: «Εγώ έχω διαγνωστεί με καρκίνο, κι αν εγώ πάθω κάτι, το παιδί χάνει αυτόματα και τους δύο γονείς. Ενώ δεύτερος γονιός υπάρχει, στην ουσία και στην πράξη, στα χαρτιά δεν υπάρχει. Ακόμα κι αν εγώ κάνω διαθήκη και πω ότι επιθυμία μου είναι το παιδί να μείνει με τη μαμά του, δεν είναι κάτι δεσμευτικό. Είναι στο χέρι του δικαστή αν θα κάνει δεκτή τη διαθήκη και, φυσικά, στο χέρι των δικών μου αν θα την προσβάλουν. Το μόνο που μπορεί να γίνει είναι πολύ συγκεκριμένο. Να έχουμε φτάσει στο σημείο που να ξέρω σίγουρα ότι θα πεθάνω, αλλά ακόμα να έχω σώας τας φρένας και να μπορεί να γίνει ιδιωτική υιοθεσία. Μόνο σ’ αυτή την περίπτωση μπορούμε να είμαστε σίγουρες ότι το παιδί θα μείνει με τη μητέρα του. Η άλλη περίπτωση είναι να αναγνωριστεί από το κράτος η οικογένειά μας. Το πιο δύσκολο είναι αυτό, ότι σε περίπτωση που πάθω κάτι το παιδί βρίσκεται ορφανό, ενώ δεν είναι».

Στην καθημερινότητα η οικογένεια της Κατερίνας, όπως μας μεταφέρει η ίδια, δεν έχει αντιμετωπίσει ρατσισμό. Ο ρατσισμός εκφράζεται από το κράτος «γιατί δεν υπάρχει πρόβλεψη να έχει το παιδί την οικογένεια που γνωρίζει». «Πιστεύω ότι είναι δικαιολογία να λέμε “Α, δεν είναι έτοιμη η κοινωνία”, για να μην κάνουμε κάτι το οποίο είναι αυτονόητο για άλλους. Η κοινωνία είναι έτοιμη. Όσοι δεν είναι δεν θα ’ναι ποτέ. Αυτό δεν σημαίνει ότι τα δικαιώματα τα δικά μας, του παιδιού μας θα πάνε πίσω, επειδή κάποιοι άλλοι, που στην τελική δεν τους αφορά, δεν μας αφήνουν. Δεν καταλαβαίνω τι τους πειράζει. Ότι το παιδί θα μεγαλώσει χωρίς ανδρικά πρότυπα; Τα παιδιά χρειάζονται αγάπη για να μεγαλώσουν. Και το παιδί μας μεγαλώνει με αγάπη και αξίες».

Κανένας δεν μπορεί να απαγορεύσει την πρόσβαση στη γονεϊκότητα

Της Στέλλας Μπελιά*

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται σημαντική κινητικότητα στη χάραξη και υλοποίηση δημοσίων πολιτικών σε ευρωπαϊκό, αλλά και σε εθνικό επίπεδο, σχετικά με την εξασφάλιση της ισότητας των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων. Μοιάζει σαν όλα τα κόμματα του «δημοκρατικού τόξου» να συμφωνούν ότι τα ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιώματα είναι ανθρώπινα δικαιώματα και ότι πρέπει να γίνουν αλλαγές.

Ο ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. έκανε την αρχή με εμβληματικούς νόμους (σύμφωνο συμβίωσης, νομική αναγνώριση της ταυτότητας φύλου και νομοθεσία για την αναδοχή). Ως κυβέρνηση η Ν.Δ. δημιούργησε την Επιτροπή Στρατηγικής για την Ισότητα των ΛΟΑΤΚΙ+, αλλά στο πόρισμά της το πεδίο του Οικογενειακού Δικαίου δεν ήταν το αναμενόμενο. Οικογένειες με ΛΟΑΤΚΙ+ γονείς αντιμετωπίζουν εξαιτίας του νομικού ελλείμματος πολλά προβλήματα στην καθημερινότητά τους (ζητήματα διατροφής, επιμέλειας, νόμιμης εκπροσώπησης του παιδιού σχετικά με τη σχολική εκπαίδευση ή υγεία, ζητήματα κληρονομικής διαδοχής κ.ά.).

Τον περασμένο Ιούνιο και πάλι ο ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. κατέθεσε στη Βουλή πρόταση νόμου για την ισότητα στον γάμο, που θα έλυνε όλα τα παραπάνω ζητήματα και θα διασφάλιζε τα δικαιώματα των παιδιών που μεγαλώνουν σε οικογένειες με ΛΟΑΤΚΙ+ γονείς. Αυτή η πρόταση νόμου έμεινε στα «αζήτητα» από την κυβέρνηση της Ν.Δ. και δεν έφτασε ποτέ στην Ολομέλεια για να συζητηθεί. Το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛΛ. θεωρητικά θα ψήφιζε μια τέτοια αλλαγή, όπως και το ΜέΡΑ 25. Η Ελληνική Λύση φυσικά και όχι, αλλά και το ΚΚΕ, που θεωρείται κόμμα «δημοκρατικό», διά στόματος του Δημήτρη Κουτσούμπα μάς είπε ότι «ο γάμος είναι ένα αστικό κατάλοιπο», ένα αστικό κατάλοιπο που ο ίδιος το χρησιμοποιεί βέβαια για να εξασφαλίσει τη δική του οικογένεια... Κανένας, καμία, κανένα δεν μπορεί να απαγορεύσει την πρόσβαση στη γονεϊκότητα στους ΛΟΑΤΚΙ+ ανθρώπους, αλλά δυστυχώς μπορεί να αφαιρέσει δικαιώματα από τα παιδιά μας. Το συλλογικό μας βίωμα μας λέει ότι το αυτονόητο δικαίωμα του παιδιού μετά την απώλεια του ενός γονιού του να μείνει στην φροντίδα του άλλου γονέα δεν είναι και τόσο αυτονόητο. Τα παιδιά μας, αν χάσουν τον έννομο γονιό τους, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα υποστούν διπλή απώλεια καθώς κανένας και τίποτα δεν εξασφαλίζει την παραμονή τους στο σπίτι τους και αυτό είναι από μόνο του ένα ισχυρό κίνητρο για μας τους γονείς να συνεχίσουμε να παλεύουμε με όλες μας τις δυνάμεις μέχρι να κατακτήσουμε όλα όσα μας χρωστάνε η Πολιτεία και οι πολιτικοί της που χαράζουν και υλοποιούν την εθνική πολιτική.

Πρόκειται για ένα ζήτημα πολύ ευαίσθητο, λαμβάνοντας υπόψη αφενός την αποκλειστική αρμοδιότητα των κρατών-μελών στον τομέα της ιθαγένειας και του Οικογενειακού Δικαίου, και αφετέρου τις ουσιώδεις διαφορές που υπάρχουν μέχρι σήμερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσον αφορά το νομικό καθεστώς και τα δικαιώματα των ομόφυλων ζευγαριών.


* Η Στέλλα Μπελιά είναι ακτιβίστρια, «Οικογένειες Ουράνιο Τόξο»

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΓΝΩΜΕΣ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

EDITORIAL

ΑΝΑΛΥΣΗ

SOCIAL