Στα τέλη του 2022 περίπου 100.000 κοτόπουλα σε μια γιγαντιαία φάρμα κοντά στην πόλη Αστραχάν στη Νότια Ρωσία άρχισαν ξαφνικά να καταρρέουν και να πέφτουν νεκρά. Αμέσως σήμανε συναγερμός στην περιοχή και οι δοκιμές από το κρατικό ερευνητικό κέντρο έδειξαν ότι ένα σχετικά νέο στέλεχος θανατηφόρου γρίπης των πτηνών, γνωστό ως H5N8, είχε χτυπήσει τη φάρμα και μέσα στις επόμενες ημέρες 900.000 πουλιά σφαγιάστηκαν βιαστικά για να αποφευχθεί μια εκτεταμένη επιδημία.
Το ανησυχητικό στην περίπτωση του Αστραχάν ήταν το γεγονός ότι όταν εξετάστηκαν οι 150 εργαζόμενοι στο βιομηχανικό ορνιθοτροφείο πέντε γυναίκες και δύο άνδρες βρέθηκαν να έχουν μολυνθεί. Ήταν το πρώτο περιστατικό που η H5N8 μεταφερόταν από τα πουλιά στον άνθρωπο.
Η γρίπη των πτηνών είναι μία από τις συνεχιζόμενες πανδημίες που εξακολουθεί να σαρώνει στον πλανήτη και το H5N8 είναι ένα στέλεχος που έχει μολύνει χιλιάδες φάρμες όπου εκτρέφονται μαζικά κοτόπουλα, πάπιες και γαλοπούλες σε περισσότερες από 50 χώρες και μέχρι σήμερα δεν δείχνει το παραμικρό σημάδι ύφεσης.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, τουλάχιστον οκτώ τύποι γρίπης των πτηνών έχουν μέχρι σήμερα εντοπισθεί, με όλους τους να μπορούν να σκοτώσουν ανθρώπους και ορισμένους να χαρακτηρίζονται χειρότεροι και από τον Covid-19. Ήδη τα νέα στελέχη της γρίπης των πτηνών έχουν θορυβήσει τις κυβερνήσεις πολλών χωρών που γίνονται αποδέκτες διαμαρτυριών από οικολογικές και φιλοζωικές οργανώσεις που ζητούν να μπει ένα τέλος στη βιομηχανική εκτροφή ζώων που μόνο δεινά προκαλεί στα ζώα αλλά και τους ανθρώπους.
Ο άνθρωπος προκαλεί τις ζωονόσους
Πόσο επηρεάζουν τον άνθρωπο οι συνθήκες εκτροφής των ζώων στις βιομηχανικές φάρμες παραγωγής; Αυτό είναι ένα ερώτημα που συνήθως απασχολεί τους υπερασπιστές των δικαιωμάτων των ζώων σε επίπεδο βιοηθικής και αφήνει αδιάφορο το υπόλοιπο του πληθυσμού που ενδιαφέρεται μονάχα για το ζωικό προϊόν που φτάνει στο πιάτο του. Η απάντηση, όμως, που δίνει η σύγχρονη επιστήμη δείχνει πως πρόκειται για μια υπόθεση που αφορά όλους, καθώς είναι σχεδόν σίγουρο πως την επόμενη πανδημία θα την πυροδοτήσουν τα ζώα κάποιας βιομηχανικής φάρμας. Ο επιδημιολόγος Ρομπ Γουάλας πιστεύει ότι ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι εκτρέφουν «κρεατοζώα» σε βιομηχανικές συνθήκες όχι μόνο θα δημιουργήσει περισσότερους θανατηφόρους ιούς, αλλά προειδοποιεί ότι η επόμενη ζωονόσος μπορεί να σκοτώσει και ένα δισεκατομμύριο ανθρώπους.
Τα εκτρεφόμενα ζώα της σύγχρονης βιομηχανίας κρέατος περνούν τη σύντομη και βασανιστική ζωή τους σε εξαιρετικά στενούς χώρους, με ελάχιστη ή καθόλου πρόσβαση στο φως του ήλιου και τον καθαρό αέρα. Αυτές οι συνθήκες επιτρέπουν σε κάθε ιό να μεταπηδά εύκολα από το ένα ζώο στο άλλο. Το άγχος που υφίστανται τα φυλακισμένα ζώα στη βιομηχανική εκτροφή παίζει επίσης τεράστιο ρόλο. Όσο υψηλότερο είναι το στρες στο οποίο υποβάλλεται ένα ζώο τόσο λιγότερο ικανό είναι το ανοσοποιητικό του να καταπολεμήσει κάποιες νέες ασθένειες. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, περίπου το 75% των νέων μολυσματικών ασθενειών είναι ζωονοσογόνες, που σημαίνει ότι ξεκίνησαν στα ζώα. Πρόκειται για ασθένειες που ευθύνονται για περίπου 1 δισεκατομμύριο κρούσματα και εκατομμύρια θανάτους ανθρώπων κάθε χρόνο. «Εάν τα ζώα εκτρέφονται κάτω από τέτοιες συνθήκες, ένας ιός μπορεί να εξαπλωθεί μέσα από αυτά σαν πυρκαγιά» υποστηρίζει η ιολόγος Άντζι Ράσμουσεν, που εμφανίζεται απολύτως βέβαιη ότι στο μέλλον θα δούμε ακόμα περισσότερους ιούς να εξαπλώνονται από τα ζώα στους ανθρώπους.
Μαζικές θανατώσεις που θυμίζουν «τελική λύση»
Το 2022, μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες θανατώθηκαν 49 εκατομμύρια κοτόπουλα που είχαν προσβληθεί από τη γρίπη των πτηνών σε μια προσπάθεια να περιοριστεί η ανεξέλεγκτη μετάδοση της νόσου. Το ίδιο παράδειγμα έχουν ακολουθήσει οι Αρχές πολλών ακόμη χωρών που, παρά τις προειδοποιήσεις των επιστημόνων, επιμένουν σε ένα παραγωγικό μοντέλο που είναι όχι μόνο κακοποιητικό για τα ζώα, αλλά και ιδιαίτερα επικίνδυνο για την υγεία των ανθρώπων. Τα ζώα αυτά που είναι καταδικασμένα να ζουν κάτω από άθλιες συνθήκες ακόμα και όταν αρρωστήσουν και για λόγους δημόσιας Υγείας θα πρέπει να θανατωθούν. Οι μέθοδοι που επιλέγονται θυμίζουν στρατόπεδα εξόντωσης. Για παράδειγμα, τα κοτόπουλα θανατώνονται με μια μέθοδο που ενώ χαρακτηρίζεται ως «θερμοπληξία», είναι απλώς ένα φρικιαστικό μαρτύριο που διαρκεί περίπου τρεις ώρες και θέλει τα ζώα να εκτίθενται σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες και να βράζουν στην κυριολεξία ζωντανά. Η μέθοδος αυτή, που θεωρητικά απαγορεύεται στην Ευρώπη, συχνά εφαρμόζεται κατά παρέκκλιση των κανόνων και στη Γηραιά Ήπειρο, όπου τη χρονιά που πέρασε θανατώθηκαν 90 εκατομμύρια πτηνά λόγω της γρίπης.
Εμμονές που πληρώνονται
Η γρίπη των πτηνών εμφανίσθηκε για πρώτη φορά το 1996 στην Κίνα και μέχρι σήμερα η επιστήμη δεν έχει καταφέρει ακόμα να την ελέγξει, αφού η σύγχρονη πτηνοτροφία επιμένει στη βιομηχανοποιημένη εκτροφή και σε συνθήκες που υπαγορεύονται από τη μεγιστοποίηση του κέρδους μέσω μιας παραγωγής που παράγει φρίκη για τα ζώα και ασθένειες για τους ανθρώπους.
