Η χώρα μας έχει καταδικαστεί αρκετές φορές στο παρελθόν για τις ακατάλληλες συνθήκες διαβίωσης των ασυνόδευτων ανηλίκων προσφυγόπουλων. Ωστόσο, το τελευταίο διάστημα διαμορφώθηκε ένα επαρκέστερο σύστημα φιλοξενίας για τα παιδιά αυτά, με τη διαθεσιμότητα περίπου 2.000 θέσεων μακροχρόνιας φιλοξενίας. Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, οι αποκαλούμενες ΜΚΟ, οι οποίες χρηματοδοτούνται από το υπουργείο Μετανάστευσης, είναι οι φορείς υλοποίησης των προγραμμάτων λειτουργίας των δομών φιλοξενίας.
Δυστυχώς σήμερα η λειτουργία αυτών των δομών και των διαμερισμάτων ημιαυτόνομης διαβίωσης ασυνόδευτων ανηλίκων είναι υπό κατάρρευση, με ευθύνη της Διαχειριστικής Αρχής του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου. Το πρόβλημα έχει ως εξής:
Για μήνες χωρίς μισθό
Καταρχάς, υπάρχουν αδικαιολόγητες και απίστευτα παρατεταμένες καθυστερήσεις στην καταβολή των χρηματοδοτικών δόσεων προς τις οργανώσεις, που φτάνουν ενίοτε το εξάμηνο. Η μη έγκαιρη καταβολή των χρηματοδοτικών δόσεων, κατά προφανή παράβαση των γραπτών συμβάσεων με τις οργανώσεις, θέτει σε κίνδυνο τη φροντίδα των παιδιών καθώς και την πληρωμή των εργαζόμενων.
Πολλοί εργαζόμενοι, σε βαθιά απόγνωση μετά από μήνες χωρίς τον μισθό τους, οδηγούνται σε παραίτηση. Η ΔΕΗ και η ΕΥΔΑΠ απειλούν με διακοπές παροχής και σε πολλές περιπτώσεις προχωρούν στο μέτρο αυτό. Οι ψυχαγωγικές και άλλες δραστηριότητες έχουν παραλύσει. Τα παιδιά στα διαμερίσματα, που εξασφαλίζουν τα ίδια τη σίτισή τους με ένα οικονομικό βοήθημα, που δεν καταβάλλεται επί μήνες, στην κυριολεξία πλέον δεν έχουν να φάνε αν δεν στηρίζονταν από χορηγίες ευαισθητοποιημένων πολιτών.
Οι καθυστερήσεις καταβολής των χρηματοδοτικών δόσεων φτάνουν ενίοτε στο κωμικοτραγικό αποτέλεσμα να καταβάλλεται η προκαταβολή (που εξ ορισμού δίνεται πριν από την έναρξη ενός προγράμματος) μήνες αφού το πρόγραμμα έχει ολοκληρωθεί! Επιπλέον, η γραφειοκρατία τρέφει μόνη της αυτές τις καθυστερήσεις. Ζητάει από τις οργανώσεις κατ’ επανάληψη τα ίδια έγγραφα, τα οποία φαίνεται να χάνονται σε κάποια ξεχασμένα συρτάρια. Και όταν, μετά από βδομάδες, επιτέλους η υπηρεσία είναι έτοιμη να προχωρήσει σε εκταμίευση, ανακαλύπτει ότι τα έγγραφα, τα οποία εμπρόθεσμα είχαν κατατεθεί, μόλις έληξαν! Και ο φαύλος κύκλος ξαναρχίζει. Με λίγα λόγια, οι δομές φιλοξενίας για τους ασυνόδευτους ανήλικους κινδυνεύουν να περάσουν στον αυτόματο πιλότο, αλλά πλέον και χωρίς καύσιμα!
Χωρίς σύμβαση με το Δημόσιο
Υπάρχει ακόμη ένα πολύ σοβαρό ζήτημα που απασχολεί σήμερα τις οργανώσεις. Από την 1η Φεβρουαρίου 2022, τα προγράμματα για τη λειτουργία των δομών βρίσκονται σε συμβατικό κενό, καθώς η Διαχειριστική Αρχή ζητάει από τις οργανώσεις να συνεχίσουν την δουλειά τους όχι μόνο χωρίς χρηματοδότηση, αλλά και χωρίς σύμβαση με το Δημόσιο! Οι συμβάσεις αυτές θα υπογραφούν, καλώς εχόντων των πραγμάτων, κάποια στιγμή... τον Απρίλιο ή τον Μάιο! Εκτός του ότι η Διαχειριστική Αρχή δημιουργεί έτσι μια θολή, αν όχι παράτυπη, κατάσταση για την ίδια και για τις οργανώσεις, η μη ύπαρξη συμβάσεων θα οδηγήσει σε περαιτέρω καθυστερήσεις πληρωμών για το επόμενο χρονικό διάστημα.
Υπό αυτές τις συνθήκες, το τοπίο για τη φιλοξενία των ασυνόδευτων ανηλίκων στη χώρα μας γίνεται και πάλι δυστοπικό. Είναι πολύ σημαντικό να μην ξεχνάμε ότι πίσω από αυτές τις καθυστερήσεις, πίσω από τους αριθμούς, βρίσκονται παιδιά. Παιδιά τραυματισμένα από τον πόλεμο, με αβέβαιο μέλλον, για τα οποία δίνεται καθημερινά η μάχη να ξανασταθούν στα πόδια τους. Τη μάχη αυτή τη δίνουν οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, οι οποίες όμως κινδυνεύουν πλέον να γίνουν, χωρίς δική τους υπαιτιότητα, υπόλογες της ανεπάρκειας των υπηρεσιών του υπουργείου Μετανάστευσης.
