Για πολλοστή φορά το ΣτΕ τα τελευταία... πολλά χρόνια ακυρώνει περιβαλλοντική αδειοδότηση έργων διευθέτησης του ρέματος της Πικροδάφνης στα πέντε τελευταία χιλιόμετρα από τη Λεωφόρο Βουλιαγμένης έως την εκβολή του, στον Σαρωνικό, ελλείψει συνολικής οριοθέτησης από τις πηγές του, στον Καρέα (δυτικές υπώρειες του Υμηττού). Ένα ρέμα μήκους 9,3 χλμ., στο μεγαλύτερο κομμάτι του ανοιχτό, που κινδύνεψε κατά καιρούς να μετατραπεί σε λεωφόρο ή να τσιμεντωθεί σε διάφορα σημεία του παρότι είναι χαρακτηρισμένο από το 1993 ως «ιδιαίτερου περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος» από το τότε ΥΠΕΧΩΔΕ.
Με την πρόσφατη απόφαση 2313/2020 (δημοσιεύτηκε στις 18 Νοεμβρίου 2020) το Ε΄ Τμήμα του Δικαστηρίου απαιτεί από την πολυπρόσωπη διοίκηση (υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Περιφέρεια Αττικής, Αποκεντρωμένη Διοίκηση) να το οριοθετήσει στο σύνολό του με Προεδρικό Διάταγμα εντός τετραμήνου. Ταυτόχρονα, καλεί τους αρμόδιους να λάβουν όλα τα απαραίτητα μέτρα για την προστασία του «και ιδίως να απαγορεύσουν την έκδοση οικοδομικών αδειών και την εκτέλεση οικοδομικών εργασιών σε γήπεδα εντός των οριογραμμών τού ρέματος ή σε γήπεδα που ευρίσκονται σε άμεση γειτνίαση με αυτές». Αλλά και να προχωρήσουν «αμελλητί στην καταγραφή των αυθαιρέτων κτισμάτων εντός των οριογραμμών του ρέματος όπως αυτά έχουν ήδη αποτυπωθεί χωρίς την κατασκευή έργων διευθέτησης και να απαγορεύσει ως προς αυτά την έναρξη ή συνέχιση διαδικασιών αναστολής κατεδάφισης ή εξαίρεσης από την κατεδάφιση»... Διαφορετικά, αν η διοίκηση δεν ανταποκριθεί εντός τετραμήνου, το Δικαστήριο θα εξετάσει και θα αποφανθεί οριστικά επί εκκρεμούς αιτήσεως συμμόρφωσης με προγενέστερη απόφαση, που χρονολογείται από το 2008 (αριθμος 1242)... Με αυτήν είχε ζητήσει τεκμηριωμένη, με τα κατά νόμο αναγκαία στοιχεία και μελέτες, οριοθέτηση του ρέματος στο σύνολό του (περιλαμβανομένων και των παραποτάμων του) προκειμένου να διασφαλιστεί η ακώλυτη λειτουργία του ως οικοσυστήματος.
Τώρα το Ε΄ Τμήμα έκανε δεκτή την αίτηση ακύρωσης που κατέθεσαν το 2017 από κοινού η Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, η Ορνιθολογική Εταιρεία, ο Σύλλογος Προστασίας και Περίθαλψης Άγριας Ζωής η Κίνηση Πολιτών Ηλιούπολης και έντεκα πολίτες μέλη του Δικτύου για τη Διάσωση του Ρέματος της Πικροδάφνης. Αίτηση κατά της απόφασης της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αττικής του Νοεμβρίου του 2016 για την έγκριση των περιβαλλοντικών όρων του έργου «Ανάπλαση ρέματος Πικροδάφνης από Λεωφόρο Βουλιαγμένης έως εκβολή». Παρεμβάσεις υπέρ του κύρους τής εν λόγω απόφασης έκαναν η Περιφέρεια Αττικής και ο Δήμος Ηλιούπολης... Η δίκη έγινε στις 21 Οκτωβρίου 2020 και αφού στο μεσοδιάστημα το δικαστήριο ανέβαλε την εκδίκαση της υπόθεσης και το 2018 και το 2019 εν αναμονή του σχεδίου Προεδρικού Διατάγματος για την οριοθέτηση.
Όπως αναφέρεται στην απόφαση, απεστάλη σχέδιο διατάγματος (Σ.Δ. 2/2020) με το οποίο επιχειρήθηκε η επικύρωση του καθορισμού των οριογραμμών του ρέματος Πικροδάφνης από την οδό Σαρανταπόρου του Δήμου Ηλιούπολης έως την εκβολή του στην περιοχή των Δήμων Ηλιούπολης, Αγίου Δημητρίου Αλίμου και Παλαιού Φαλήρου, εξαιρουμένων των εκβολών του ρέματος κατάντη της Λεωφόρου Ποσειδώνος και του τμήματος του ρέματος, από την οδό Σαρανταπόρου έως τις πηγές του. Πάλι δηλαδή... μισή οριοθέτηση. Εντέλει, το σχέδιο επιστράφηκε τον Αύγουστο στο ΥΠΕΝ με την ένδειξη ότι δεν προτείνεται νομίμως «ενόψει των κριθέντων με τη ΣτΕ 1242/2008».
Αποτράπηκε η καταστροφή
Ιδιαιτέρως ενδιαφέρουσα απόφαση, με πρώτο και κύριο στοιχείο την ακύρωση της προσβαλλόμενης απόφασης πράξης η οποία θα οδηγούσε στην καταστροφή του ρέματος χαρακτηρίζει την πρόσφατη κρίση του δικαστηρίου,ο δικηγόρος των προσφευγόντων Γ. Πολίτης. Για να συμπληρώσει ότι «επιπλέον, το δικαστήριο δίνει συγκεκριμένες εντολές στη διοίκηση για την αντιμετώπιση των διαχρονικά μεγάλων προβλημάτων, όπως λόγου χάρη για τα αυθαίρετα και εν γένει τη δόμηση, με στόχο την αποτελεσματικότερη προστασία του οικοσυστήματος. Αποτελεί μάλιστα καλό παράδειγμα για αντίστοιχες περιπτώσεις ρεμάτων που υποβαθμίζονται».
Επιφυλάξεις πολιτών
Για άλλη μια σημαντική νίκη τού από χρόνια ενεργού και δυναμικού κινήματος της Πικροδάφνης, που από το 2000 και μετά έχει επιτύχει να ακυρώσει πολλά έργα εγκιβωτισμού κ.ά. μιλάει το Δίκτυο Πολιτών για τη Διάσωση του Ρέματος της Πικροδάφνης. Με ανακοίνωσή του θεωρεί ότι «η κατά τα άλλα αυτή θετική απόφαση κρύβει μια παγίδα για την επικείμενη οριοθέτηση του ρέματος και μια τάση παρερμηνείας και αλλοίωσης του πνεύματος της πάγιας νομολογίας και κυρίως της απόφασης ΣτΕ 1232/2008». Σημειώνει δε ότι οι «οριογραμμές χωρίς τα έργα διευθέτησης» είναι αυθαίρετες γραμμές που έχουν τοποθετηθεί από τους μελετητές και επ’ ουδενί περιλαμβάνουν τις «...αυθαίρετες επιχώσεις ή άλλες επεμβάσεις», όπως επιτάσσει η 1242/2008, αλλά και οι ΣτΕ 3849/2006, 2656/1999, 4654/1996 που αποτελούν νομολογία του. Οι γραμμές αυτές με κανέναν τρόπο δεν προσεγγίζουν την πραγματική φυσική κοίτη της Πικροδάφνης, όπως έχει αποτυπωθεί από τη μελέτη φωτοερμηνείας του ΥΠΕΝ (2016) βάσει των αεροφωτογραφιών του 1939. Αν δε παρακολουθήσει κάποιος τις γραμμές αυτές πάνω στα σχέδια της μελέτης οριοθέτησης που κατατέθηκε στο ΣτΕ από την Περιφέρεια Αττικής, θα διαπιστώσει ότι στα περισσότερα σημεία τους ταυτίζονται με τις «γραμμές με τα έργα διευθέτησης» ή, ακόμα χειρότερα, είναι στενότερες και από αυτές. Περιλαμβάνουν δε ελάχιστες από τις επιχώσεις, τα κτίσματα και τις αυθαίρετες επεμβάσεις στις όχθες και στην κοίτη της Πικροδάφνης.
Προκηρύχθηκε μεγάλη εργολαβία κατεδαφίσεων αυθαιρέτων
Την κατεδάφιση 20 αυθαιρέτων (13 στον Άγιο Δημήτριο και 7 στο Παλαιό Φάληρο), τα οποία έχουν τελεσιδικήσει, στα όρια των δύο δήμων και βρίσκονται κοντά ή μέσα στο ρέμα της Πικροδάφνης περιλαμβάνει ο νέος ηλεκτρονικός ανοιχτός διαγωνισμός τον οποίο προκήρυξε η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αττικής για συνολικά 201 κατεδαφίσεις σε αιγιαλούς, παραλίες και αναδασωτέες εκτάσεις στις 23 Δεκεμβρίου. Η προθεσμία για την κατάθεση των προσφορών λήγει στις 29 Ιανουαρίου και η εργολαβία είναι εκτιμώμενου προϋπολογισμού 1.413.600 ευρώ μαζί με τον ΦΠΑ.
Η επιλογή των προς κατεδάφιση αυθαιρέτων στο ρέμα της Πικροδάφνης, όπως αναφέρεται στην προκήρυξη, έγινε από την Υπηρεσία Δόμησης (ΥΔΟΜ) Δήμου Ελληνικού - Αργυρούπολης βάσει των τελεσίδικων εκθέσεων αυτοψίας και διαβιβάστηκαν στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση. Περιγράφονται δε κυρίως ως κατασκευές από οπλισμένο σκυρόδεμα και τοίχους πλήρωσης από οπτοπλινθοδομές, κατασκευές από φέρουσα τοιχοποιία και στέγη από μπετόν ή ελενίτ, κατασκευές από αμίαντο (ελενίτ), ξύλινες ή μεταλλικές κατασκευές (πέργκολες, στέγαστρα, στέγες κ.λπ.), περιφράξεις - περιτοιχίσεις - διαμορφώσεις εδάφους - επιχωματώσεις κ.λπ. Το αντικείμενο της εργολαβίας διαρθρώνεται σε έξι διαφορετικά τμήματα. Ήτοι:
- Τμήμα Α: «Κατεδάφιση 23 αυθαιρέτων κατασκευών στον αιγιαλό - παραλία της νήσου Σαλαμίνας».
- Τμήμα Β: «Κατεδάφιση 40 αυθαιρέτων κατασκευών στον αιγιαλό - παραλία στο παραλιακό μέτωπο Αθηνών - Σουνίου (μέχρι το 35ο χλμ.) στους Δήμους Αλίμου, Π. Φαλήρου, Ελληνικού - Αργυρούπολης, Γλυφάδας, Βάρης - Βούλας - Βουλιαγμένης.
- Τμήμα Γ: «Κατεδάφιση 40 αυθαιρέτων κατασκευών στον αιγιαλό - παραλία Δήμων της Περιφερειακής Ενότητας Ανατολικής Αττικής και στους Δήμους Μαρκοπούλου Μεσογαίας, Σπάτων - Αρτέμιδας, Ραφήνας- Πικερμίου, Μαραθώνος, Ωρωπού».
- Το τέταρτο τμήμα είναι οι κατεδαφίσεις στο Ρέμα Πικροδάφνης.
- Το πέμπτο αφορά την κατεδάφιση 35 αυθαιρέτων κατασκευών σε δάση - δασικές και αναδασωτέες εκτάσεις που παραδόθηκαν οικειοθελώς στα οικεία δασαρχεία στην Περιφερειακή Ενότητα Πειραιώς και Δυτικκής Αττικής (Δασαρχεία Αιγάλεω και Μεγάρων) και αυθαιρέτων κατασκευών στον αιγιαλό - παραλία στην περιοχή Ψάθας Βιλλίων Αττικής.
- Το έκτο αφορά κατεδάφιση 43 αυθαιρέτων κατασκευών σε δάση - δασικές και αναδασωτέες εκτάσεις που παραδόθηκαν οικειοθελώς στα οικεία δασαρχεία στην Π.Ε. Ανατολικής Αττικής (Δασαρχεία Λαυρίου και Καπανδριτίου) και στους Δήμους Διονύσου, Μαραθώνα, Σαρωνικού, Λαυρεωτικής και Ωρωπού.
Οι προσφορές θα ανοίξουν στις 4 Φεβρουαρίου
Οι προσφορές, με κριτήριο την πλέον συμφέρουσα από οικονομικής άποψης βάσει τιμής γίνονται δεκτές για ένα τμήμα ή περισσότερα τμήματα ή για το σύνολο των τμημάτων της εργολαβίας και θα ανοίξουν στις 4 Φεβρουαρίου. Το χρονικό διάστημα παροχής υπηρεσιών αφορά το διάστημα από την ημερομηνία υπογραφής της σύμβασης και μέχρι 16.12.2022. Η χρηματοδότηση θα γίνει από το Πράσινο Ταμείο, καθώς το Διοικητικό του Συμβούλιο στις 6.11.2019 αποφάσισε να συνεχίσει τη χρηματοδότηση των κατεδαφίσεων με 4 εκατ. ευρώ.
Το πρόγραμμα ξεκίνησε επί Σταθάκη
Υπενθυμίζεται ότι το πρόγραμμα οργανωμένων κατεδαφίσεων κραυγαλέων περιπτώσεων αυθαιρέτων σε αιγιαλούς, παραλίες, αναδασωτέες εκτάσεις είχε ξεκινήσει το φθινόπωρο του 2018 από τον τότε υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Γ. Σταθάκη από το παραλιακό μέτωπο Αθηνών - Σουνίου.
