Το αυτονόητο, την υποχρέωση ενσωμάτωσης δύο κοινοτικών Οδηγιών με πιο αυστηρούς στόχους για την πρόληψη και τη μείωση παραγωγής αστικών αποβλήτων και την ενίσχυση της χωριστής συλλογής με σκοπό την ανακύκλωση και επανάχρηση των υλικών, κατά την προσφιλή τακτική του, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας εμφάνισε χθες, σε τηλεσυνέντευξη, ως «μεγάλες τομές για την ανακύκλωση».
Πρόκειται για τη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο με νομοσχέδιο -το οποίο, όπως είπε, θα αναρτηθεί για διαβούλευση την Παρασκευή- της Οδηγίας 2018/851 για τα αστικά απόβλητα και της Οδηγίας 2018/52 για τις συσκευασίες και τα απόβλητα συσκευασίας, των οποίων η προθεσμία ενσωμάτωσης έχει εκπνεύσει από τις 5 Ιουλίου!
Την ώρα, λοιπόν, που ο υπουργός κομπάζει και μιλάει για ποιοτικό και ποσοτικό άλμα προς την ανακύκλωση, το Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων (ΕΣΔΑ), που εγκρίθηκε με πράξη του Υπουργικού Συμβουλίου τον Σεπτέμβριο, πριμοδοτεί την καύση των αποβλήτων και ιδιωτικοποιεί μέσω ΣΔΙΤ τη διαχείριση των σύμμεικτων υπονομεύοντας, εν τοις πράγμασι, την ανακύκλωση.
Ανακοινώνει μάλιστα ότι από τον Ιανουάριο του 2022 θα είναι υποχρεωτική η ξεχωριστή συλλογή σε τέσσερις κάδους αποβλήτων γυαλιού, πλαστικού μετάλλου και χαρτιού σε σειρά εγκαταστάσεων, όταν αυτό είναι υποχρεωτικό από τον Νοέμβριο του 2018 βάσει του Νόμου 4496/2017 (άρθρο 12). Αυτό αφορά κινηματογράφους, θέατρα, συναυλιακούς χώρους, αθλητικές εγκαταστάσεις, εμπορικά και συνεδριακά κέντρα, ξενοδοχεία, εγκαταστάσεις εκπαίδευσης, νοσοκομεία, κλινικές, λιμάνια, κεντρικούς σιδηροδρομικούς σταθμούς, πλοία, τράπεζες, καταστήματα εστίασης.
Σύμφωνα με τη χθεσινή παρουσίαση -αξόνων και όχι του σώματος του νομοσχεδίου- εισάγεται το σύστημα «πληρώνω όσο πετάω», με ευθύνη των δήμων και αποφάσεις των δημοτικών συμβουλίων, για να επιβραβεύονται με χαμηλότερα δημοτικά τέλη οι πολίτες που παράγουν λιγότερα απόβλητα ή ανακυκλώνουν. Όμως δεν δόθηκαν και πολλές διευκρινίσεις για τον τρόπο εφαρμογής του.
Από τον Ιανουάριο του 2023 καθιερώνεται σύστημα εγγυοδοσίας (επιστροφή χρημάτων) για τις φιάλες αλουμινίου, ενώ από τον Ιανουάριο του 2022 στις επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου και εστίασης οι πολίτες θα μπορούν να εξυπηρετούνται με δικά τους επαναχρησιμοποιούμενα σκεύη φαγητού και ποτού με έκπτωση.
Από τον Σεπτέμβριο του 2021 όλα τα σχολεία θα πρέπει να διαθέτουν κάδους για τη χωριστή συλλογή συσκευασιών, χαρτιού, αποβλήτων τροφίμων. Οι δήμοι έως το τέλος του 2023 οφείλουν να οργανώσουν συστήματα για χωριστή συλλογή των επικίνδυνων αποβλήτων στα νοικοκυριά, π.χ. προϊόντα καθαρισμού (χλωρίνες κ.λπ.), τα βερνίκια, τα χρώματα κ.λπ. Σε όλες τις νέες οικοδομές, με την έναρξη ισχύος του νόμου, για να εκδοθεί η οικοδομική άδεια θα πρέπει να υπάρχει πρόβλεψη για χώρους συλλογής χαρτιού, γυαλιού, αλουμινίου και πλαστικού σε ισόγεια, πιλοτές κ.λπ.
Όπως ανακοίνωσε ο υπουργός, το νομοσχέδιο θα προβλέπει πως από 1.1.2021 θα εφαρμοστεί το τέλος ταφής 15 ευρώ ανά τόνο των απορριμμάτων, το οποίο θα προσαυξάνεται κατά 5 ευρώ ετησίως, με «ταβάνι» τα 35 ευρώ. Το τέλος θα εισπράττει το Πράσινο Ταμείο και το 50% των πόρων θα κατευθύνεται στους ΟΤΑ για εφαρμογή μέτρων πρόληψης, χωριστής συλλογής αποβλήτων. Το 40% θα λαμβάνουν ως επιβράβευση οι δήμοι με υψηλές επιδόσεις στην ανακύκλωση και το υπόλοιπο ποσοστό θα διατεθεί για έρευνα κ.λπ.
Από 1.7.2022 τα χρήματα για την πληρωμή των προστίμων που συνδέονται με τις παραβάσεις της περιβαλλοντικής νομοθεσίας (ΧΑΔΑ, αστικά λύματα, επικίνδυνα απόβλητα) θα βαρύνουν δήμους και υπόχρεες επιχειρήσεις και όχι τον κρατικό προϋπολογισμό.
Ερωτηθείς σχετικά ο γενικός γραμματέας Αποβλήτων Μ. Γραφάκος ανέφερε ότι τα πρόστιμα για τις ανεξέλεγκτες χωματερές και τη μη αποκατάστασή τους, αν και βαίνουν μειούμενα, ανέρχονται σε 4.880 εκατ. ετησίως, ενώ για τα επικίνδυνα απόβλητα σε 7,5 εκατ. ευρώ. Είπε ακόμη ότι εντός του επόμενου τριμήνου μεγάλος επιχειρηματικός όμιλος θα καταθέσει πρόταση για χωροθέτηση και κατασκευή Χώρου Ταφής Επικίνδυνων Αποβλήτων (ΧΥΤΕΑ), ενώ πέντε συγκεκριμένες επιχειρήσεις διαχειρίζονται αποθηκευμένα επικίνδυνα απόβλητα.
Το νομοσχέδιο θα περιέχει και διατάξεις για τη λειτουργία του τραγικά υποστελεχωμένου Ελληνικού Οργανισμού Ανακύκλωσης. Την ενίσχυσή του με ανθρώπινο δυναμικό ο υπουργός την παρέπεμψε στο... απώτερο μέλλον. Όπως είπε, θα ενισχυθεί με 40-50 άτομα μέσω προσλήψεων, μετακινήσεων, αποσπάσεων ή με συμβάσεις έργου.
