ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΚΩΣΤΑΣ ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ - ΕΛΛΗ ΖΩΤΟΥ
"Υποδείξαμε στην αστυνομία τους διακινητές των προσφύγων. Μας είπαν ότι δεν μπορούν να τους αγγίξουν" η μαρτυρία ανήκει σε ιδιοκτήτη καταστήματος στην πλατεία Βικτωρίας. Με μια φράση μόνο παραθέτει όλη την εικόνα για όσα συμβαίνουν στην πλατεία τις τελευταίες εβδομάδες. Από τη μία κυκλώματα διακινητών, που εκμεταλλεύονται την απελπισία των προσφύγων, ένα πρωτοφανές φαινόμενο ακόμη και για τη συγκεκριμένη περιοχή στην οποία καταλήγουν εδώ και χρόνια μετανάστες, από την άλλη το κράτος ανέχεται την κατάσταση, χωρίς να δείχνει διάθεση να παρέμβει. Τα πρόσωπα των διακινητών, τονίζουν κάτοικοι και μαγαζάτορες, δεν είναι άγνωστα, καθώς βλέπουν όλη μέρα "τί γίνεται και ποιοι το κάνουν".
Οργάνωση ταξιδιωτικού πρακτορείου
Συντονισμό που θα... ζήλευαν τα καλύτερα ταξιδιωτικά πρακτορεία έχουν οι διακινητές, που φαίνεται ότι ξέρουν πολύ καλά τι να κάνουν. Σύμφωνα με καταστηματάρχη, που έχει συνεχή οπτική επαφή με την πλατεία, τα ποσά που μπαίνουν στις τσέπες των διακινητών είναι τεράστια. "Για μια τετραμελή οικογένεια σκέψου ότι πήραν 16.000 ευρώ, δηλαδή 4.000 ευρώ το κεφάλι", μας λέει. Οι διακινητές αναλαμβάνουν από την πλευρά τους να βρουν τους τρόπους όχι απλώς να φτάσουν οι πρόσφυγες στα σύνορα, αλλά να τα περάσουν. "Ξέρουν τα σημεία απ' όπου μπορούν να τους περάσουν", επισημαίνει το ίδιο πρόσωπο, που αναφέρει ότι για τη μετακίνηση των προσφύγων "χρησιμοποιούνται λεωφορεία. Όλοι παίρνουν από κάτι, αλλά η μερίδα του λέοντος ανήκει στους διακινητές".
Όταν τα λεωφορεία ολοκληρώνουν το δρομολόγια, οι πρόσφυγες ξέρουν πού και πώς θα βρουν τους επόμενους διακινητές, ώστε να προχωρήσουν το ταξίδι τους. Ενώ μιλάμε, ο καταστηματάρχης αναγνωρίζει κοντά μας δύο από αυτούς. "Υπάρχουν διαβαθμίσεις και ρόλοι. Αυτοί που βλέπετε κάνουν τα τηλέφωνα, έχουν την επίβλεψη και συντονίζουν τη δουλειά, τα πρωτοπαλίκαρα κάνουν τα υπόλοιπα". Τα υπόλοιπα είναι η μετάβαση στα πούλμαν, που περιμένουν τον κόσμο σε δύο σημεία, στο Πεδίον του Άρεως και την Αχαρνών. Στην επιχείρηση επιστρατεύονται ΙΧ, ακόμη και ταξί. "Στοιβάζουν τον κόσμο και τον πάνε στα λεωφορεία". Κεντρικό ρόλο στην οργάνωση της διακίνησης έχουν όμως και τοπικά μαγαζιά. "Τα λεφτά που οικονομάνε, τα βλέπουμε στην πολυτελή ζωή που κάνουν μετά. Πολυτελή αυτοκίνητα και ακριβά χόμπι. Ζωή που δεν θα έκαναν ποτέ διαφορετικά, ακόμη και αν τα μαγαζιά τους γέμιζαν κάθε μέρα από κόσμο".
Όταν έφευγαν τα καραβάνια
Στο μεταξύ, σε μια κάθετη οδό της Αχαρνών μεταξύ Βικτώριας και πλατείας Αττικής βρήκαμε χθες, λίγο πριν τις 11 το βράδυ, ένα καραβάνι προσφύγων που επιβιβαζόταν σε δύο πούλμαν. Τα δύο πούλμαν είχαν παρκάρει σε ένα μικρό τσιμενταρισμένο οικόπεδο μεταξύ δύο πολυκατοικιών, που προφανώς λειτουργούσε μέχρι πρόσφατα ως πάρκινγκ. Φωναχτά έδινε κατευθύνσεις ένας νεαρός άνδρας -πιθανότατα ομοεθνής τους- προς τους πρόσφυγες που είχαν μαζευτεί γύρω του, ενώ πιο πέρα στέκονταν οι δύο Έλληνες -κατά τα φαινόμενα- οδηγοί των πούλμαν που περίμεναν να μπουν οι πρόσφυγες στα οχήματα για να ξεκινήσουν για τον Βορρά.
Η "φυγή" από την πλατεία Βικτωρίας για τη συνέχιση του ταξιδιού όμως δεν γίνεται μόνο από σκοτεινά στενάκια της Αχαρνών κατά τις νυχτερινές ώρες. Για παράδειγμα την περασμένη Πέμπτη και ενώ στην Ομόνοια αναμενόταν να αρχίσει η προεκλογική ομιλία του Ευ. Μεϊμαράκη, στην πλατεία Βικτωρίας είχαν φτάσει δύο τουλάχιστον αυτοκίνητα -ΙΧ- στα οποία ετοιμάζονταν να επιβιβαστούν δύο οικογένειες προσφύγων. Οι γυναίκες προσπαθούσαν να τακτοποιήσουν τα παιδιά, οι άνδρες έκαναν τις τελευταίες συνεννοήσεις, ενώ, εκτός από τη μοναδική τσαντούλα που είχε ο κάθε πρόσφυγας, είχαν κάνει και προμήθειες για το ταξίδι.
Η ύπαρξη του ανοιχτού κέντρου του Ελαιώνα δεν είναι άγνωστη τις περισσότερες φορές στο κόσμο που παραμένει στην πλατεία, εξηγούσε προ ημερών στην "Α" η υπεύθυνη του χώρου, καθώς, όταν ειδοποιούνται ότι υπάρχει κόσμος στην πλατεία, σπεύδουν μέλη των κοινοτήτων και τους ενημερώνουν. Η βροχή των τελευταίων ημερών έσπρωξε στον Ελαιώνα κάποιες οικογένειες ωστόσο δεν είναι σπάνιο, όπως μας εξηγούν, κάποιοι να επιθυμούν να μην έλθουν. Πιθανότατα, θέλουν να συνεχίσουν το γρηγορότερο δυνατόν το ταξίδι και στην πλατεία Βικτωρίας ή το κέντρο της Αθήνας θα βρουν τις απαραίτητες "επαφές".
Αλυσίδα διακίνησης με... παράρτημα και στην Τουρκία
Σύμφωνα με επί χρόνια κάτοικο της περιοχής, καφενείο που ανήκει σε Σύρο λειτουργεί ως βάση των διακινητών. "Ξέρω ότι τον μισό χρόνο είναι εδώ, και τον μισό στην Τουρκία, όπου υποθέτω κάνει την ίδια δουλειά. Αγόρασε επίσης ένα νεοκλασικό, μαθαίνουμε ότι θέλει να βάζει και εκεί κόσμο". Το πρακτορείο διακινητών αναβαθμίζεται, αλλά κανείς δεν θορυβείται. "Είμαστε στη διάθεση της αστυνομίας, όμως έχει δείξει ακόμη και για τα πολύ απλά πως δεν ενδιαφέρεται", συνεχίζει η κάτοικος, σημειώνοντας ότι για το συγκεκριμένο καφενείο δεν υπήρχε εξ αρχής κακή άποψη. "Στην αρχή θέλαμε να τον στηρίξουμε, αλλά ένα περιστατικό μας έκανε εντύπωση. Κάποια στιγμή του έσπασαν το μαγαζί. Η απάντησή του, όταν τον ρωτήσαμε, ήταν πως δεν το έκαναν χρυσαυγίτες. 'Οι χρυσαυγίτες είναι καλά παιδιά' μας είπε". Ένα άλλο ενδιαφέρον στοιχείο, που υπογραμμίζει άλλος κάτοικος, είναι ότι στην περιοχή "δεν υπάρχουν φασίστες. Υπάρχει συνετή συμβίωση με τους μετανάστες. Και τώρα τους πρόσφυγες όλοι λίγο - πολύ τους βοηθάμε. Ο φαρμακοποιός θα δώσει φάρμακα για τα παιδάκια, άλλοι θα φέρουν τρόφιμα, άλλοι ρούχα". Στη συνέχεια της επίθεσης στο μαγαζί, αποκαλύφθηκε ότι "ο Σύρος είναι μπλεγμένος με τη διακίνηση. Βλέπουμε με ποιους συνδιαλέγεται και πώς στήνουν όλη μέρα αυτό το εμπόριο ψυχών".
Τα πολλά λεφτά, η αδράνεια της αστυνομίας και η συνεχόμενη άφιξη προσφύγων στη Βικτώρια φαίνεται πως έχει ανοίξει την όρεξη και σε... ευκαιριακούς διακινητές. "Έρχονται με τα αμάξια τους, τους βάζουν όπως - όπως και τους πάνε στα σύνορα. Έχω δει με τα μάτια μου να το κάνει αυτό Ελληνίδα. Θα μπορούσε ο καθένας μας, αν σκεφτόταν όπως εκείνη, να το κάνει, δεν παρεμποδίζεται από κάπου". Το ζητούμενο για κατοίκους και καταστηματάρχες που μιλούν με τα καλύτερα λόγια για τη συμπεριφορά των προσφύγων, καθώς, παρά τις αντικειμενικές αντιξοότητες, "δεν θέλουν να μας επιβαρύνουν και είναι απολύτως ευγενικοί", είναι να κάνει τη δουλειά του το κράτος. "Οι διακινητές την κάνουν μια χαρά, εμείς θέλουμε να ρωτήσουμε γιατί έρχονται οι πρόσφυγες στη Βικτώρια και δεν πηγαίνουν από τα καράβια απευθείας στα σύνορα. Πιστεύουμε ότι η μετεγκατάστασή τους στη Βικτώρια συνδέεται με τη δράση των διακινητών", λέει ιδιοκτήτρια μαγαζιού. Όσο η κατάσταση αυτή διατηρείται, άπαντες τονίζουν ότι οι συνέπειες θα είναι οδυνηρές για όλους. Για τους πρόσφυγες που γίνονται αντικείμενα εκμετάλλευσης, για τους καταστηματάρχες "που πληρώνουμε ενοίκιο στον δήμο, αλλά δεν παίρνουμε ευρώ εδώ και καιρό από τα τραπεζοκαθίσματα επί της πλατείας", για τους κατοίκους που βιώνουν τον αποκλεισμό ακόμη και από φίλους που δεν θέλουν να έρχονται σπίτι τους. Όπως αναφέρουν, η Βικτώρια "ταυτίζεται με τον τρόμο" και έτσι δεν πατάει κανείς... "Φτωχαίνουμε από κατοίκους και επισκέπτες", λένε, και το χειρότερο, τονίζουν, είναι ότι "η κάποτε όμορφη πλατεία μας φτωχαίνει και από ανθρωπιά".
