Αν ο παγκόσμιος στρατός ήταν χώρα, θα ήταν ο τέταρτος μεγαλύτερος ρυπαντής στον κόσμο· οι στρατοί παγκοσμίως ευθύνονται για το 5,5% των παγκόσμιων εκπομπών. Αυτά τα συγκλονιστικά στοιχεία, που αναδείχθηκαν από το Conflict and Environment Observatory (CEOBS) για το 2025-2026, αποτελούν την αιχμή του δόρατος μιας συζήτησης, που επιτέλους άνοιξε, για τον αόρατο πόλεμο ενάντια στο κλίμα.
Τις δύο τελευταίες εβδομάδες του πολέμου στη Μέση Ανατολή, σύμφωνα με ανάλυση που επικεντρώνεται στο κλίμα, απελευθερώθηκαν 5 εκατομμύρια τόνοι εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. «Κάθε πυραυλική επίθεση είναι μια ακόμη προκαταβολή για έναν θερμότερο, πιο ασταθή πλανήτη» δήλωσε στον Guardian ο Πάτρικ Μπίγκερ, διευθυντής ερευνών στο Climate and Community Institute.
Οι επιπτώσεις της σύρραξης στη Μέση Ανατολή έρχονται να προστεθούν σε εκείνες των πολέμων στην Ουκρανία και στη Γάζα. Η πιο πρόσφατη έκθεση της Ecoaction καταγράφει τρομακτική κλιμάκωση των επιπτώσεων στην Ουκρανία: οι εκπομπές έχουν αγγίξει τους 236 εκατομμύρια τόνους CO2e, ενώ από την καταστροφή ηλεκτρικών υποδομών καταγράφηκε απελευθέρωση αερίου SF6, το οποίο θεωρείται 24.000 φορές πιο ισχυρό από το διοξείδιο του άνθρακα στην παγίδευση θερμότητας. Επιπλέον, οι σπίθες από τις μάχες προκάλεσαν ανεξέλεγκτες πυρκαγιές σε 1,39 εκατομμύρια εκτάρια δάσους, απελευθερώνοντας τεράστιες ποσότητες άνθρακα. Στη Γάζα, ο πόλεμος έχει προκαλέσει συνολικά περίπου 33 εκατομμύρια τόνους ισοδυνάμου CO2, σύμφωνα με ολοκληρωμένη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό One Earth από ερευνητές των Πανεπιστημίων Queen Mary και Lancaster.
Μέχρι πρόσφατα, οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις των πολέμων παρέμεναν στο «τυφλό σημείο» των διεθνών συνθηκών, καθώς η Συμφωνία του Παρισιού δεν επέβαλε υποχρεωτική αναφορά τους. Σε αυτή τη ζοφερή κατάσταση, μια χαραμάδα φωτός άνοιξε με μια ιστορική γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης της 23ης Ιουλίου 2025, που αποφάνθηκε ομόφωνα πως η προστασία του κλίματος αποτελεί νομική υποχρέωση των κρατών, οι δε στρατιωτικές δραστηριότητες δεν εξαιρούνται από την ευθύνη πρόληψης περιβαλλοντικής ζημιάς. Ανοίγει έτσι ο δρόμος για διεκδίκηση αποζημιώσεων από τα ευάλωτα έθνη.
Τα βλέμματα στρέφονται πλέον στη Νέα Υόρκη. Με πρωτοβουλία του Βανουάτου, μιας χώρας-αρχιπελάγους 300.000 κατοίκων στον Ειρηνικό, αναμένεται να συζητηθεί στα τέλη Μαΐου ψήφισμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, που θα ενεργοποιήσει τη γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου. Δεν πρόκειται για τυπική επικύρωση· στοχεύει στη μετατροπή της νομικής ερμηνείας του δικαστηρίου σε οδικό χάρτη, ώστε να κατοχυρωθεί η λογοδοσία των κρατών και να τεθούν οι βάσεις για την αντιμετώπιση των νομικών αξιώσεων για τις κλιματικές ζημιές. Επιπλέον, το ψήφισμα περιλαμβάνει διατάξεις που απαιτούν μεγαλύτερη διαφάνεια στις στρατιωτικές εκπομπές. Βέβαια, εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ έχουν εκφράσει ανησυχίες για απόπειρες ορισμένων μεγάλων κρατών να μπλοκάρουν ή να εξασθενίσουν το κείμενο πριν την τελική ψηφοφορία, αλλά επιτέλους ξεκίνησε η μόνη μάχη που έχει αξία.
