«Οι μισθωτοί, και ειδικά οι νέοι, είδαν πραγματικές αυξήσεις στα εκκαθαριστικά τους πριν από λίγες μέρες» δήλωσε περήφανα ο Κυριάκος Μητσοτάκης συνομιλώντας τη Δευτέρα με τον Αλέξη Παπαχελά στον ΣΚΑΪ. Υποστήριξε μάλιστα ότι θα πορευτεί προς την κάλπη επικαλούμενος αυτά τα οποία επαίρεται πως αποτελούν «τεκμήρια συνέπειας» της πολιτικής του: «Ο μέσος μισθός πλήρους απασχόλησης ξεπέρασε ήδη τα 1.500 ευρώ και ο κατώτατος θα φτάσει μετά βεβαιότητας τα 950 ευρώ. Με αυτή την ατζέντα εκλεγήκαμε» διατράνωσε.
Μετά βεβαιότητας υπάρχει μια πραγματικότητα που αναδύεται μέσα από τις μικρές αγγελίες. Σπίτι 32 τ.μ. στο Κουκάκι, λ.χ., ενοικιάζεται έναντι... 950 ευρώ - όσο θα φτάσει, όπως λέει, ο κατώτατος μισθός. Εντάξει, είναι ακραία περίπτωση, αλλά όχι και τόσο αφού οι μικρές αγγελίες δείχνουν πως σε πολλές περιοχές του κέντρου και των όμορων συνοικιών, ακόμη και πολύ μικρά διαμερίσματα 25 ή 30 τετραγωνικών μέτρων, διατίθενται με ζητούμενο μίσθωμα που ξεκινά από τα 500 και 600 ευρώ και αγγίζει ή ξεπερνά τα 900, τιμές που πριν από λίγα χρόνια θεωρούνταν αδιανόητες.
Όποιος νέος ψάχνει σπίτι, μια γκαρσονιέρα, ένα μικρό δυάρι, βιώνει αυτήν ακριβώς την πραγματικότητα, η ακριβή στέγη στην Αθήνα έχει πάψει εδώ και καιρό να είναι μια συγκυριακή δυσκολία και εξελίσσεται σε δομικό κοινωνικό πρόβλημα, που επηρεάζει όλο και μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού. Τα ενοίκια στην πρωτεύουσα κινούνται σταθερά πλέον σε επίπεδα δυσανάλογα με τα εισοδήματα, συμπιέζοντας κυρίως νέους εργαζόμενους, φοιτητές, ζευγάρια και μονογονεϊκά νοικοκυριά. Αυτή τη μεσαία τάξη που ο πρωθυπουργός δήλωσε πως «τόσο μεγάλη σημασία έχει για τη χώρα αλλά και για εμάς πολιτικά»...
Το φαινόμενο της ακριβής στέγης δεν περιορίζεται μόνο στις θεωρούμενες τουριστικές γειτονιές. Από το Κουκάκι και το Παγκράτι μέχρι τα Πατήσια και τον Βύρωνα, η αγορά ενοικίασης λειτουργεί πλέον με όρους έντονης πίεσης, καθώς η ζήτηση υπερβαίνει σταθερά την προσφορά. Λίγο η εξάπλωση της βραχυχρόνιας μίσθωσης, λίγο η περιορισμένη κατασκευή νέων κατοικιών και η παράλληλη επενδυτική αξιοποίηση παλαιών διαμερισμάτων, έχουν αφαιρέσει χιλιάδες σπίτια από την παραδοσιακή αγορά μακροχρόνιας ενοικίασης. Το αποτέλεσμα το βιώνουν όσοι αναζητούν στέγη, οι ιδιοκτήτες θέτουν δυσβάσταχτους όρους και οι ενοικιαστές νιώθουν όλο και περισσότερο πως περιορίζονται τα περιθώρια διαπραγμάτευσης που διαθέτουν.
Σε αυτό το πρόβλημα προστίθεται άλλο ένα: η ποιότητα της κατοικίας. Στις περισσότερες περιπτώσεις τα υψηλά ενοίκια δεν συνοδεύονται από αντίστοιχη βελτίωση της ίδιας της κατοικίας. Παλιά ακίνητα, ενεργειακά υποβαθμισμένα, επιβαρυμένα με απαρχαιωμένες υποδομές, με αποτέλεσμα το υψηλό κόστος θέρμανσης και ηλεκτρικής ενέργειας που επιβαρύνει ακόμα περισσότερο τους πενιχρούς προϋπολογισμούς των ενοικιαστών. Είναι αυτό που οι στατιστικές καταγράφουν ως στεγαστικό κόστος, που απορροφά πάνω από το 40% ή και το 50% του καθαρού εισοδήματος, ποσοστό που θεωρείται διεθνώς ένδειξη στεγαστικής επισφάλειας. Στην οποία προστίθεται η αυξανόμενη ενεργειακή φτώχεια, χειμερινή αλλά και θερινή.
Αν συνυπολογιστούν τα γενικότερα προβλήματα των υποδομών, των μεταφορών και των ανύπαρκτων χώρων πρασίνου, η Αθήνα μετατρέπεται πλέον σε μια πόλη όπου η αξιοπρεπής κατοικία γίνεται προνόμιο όλο και λιγότερων και όχι δικαίωμα. Όλο και περισσότερα νέα παιδιά αδυνατούν να φτιάξουν τη ζωή τους, επιστρέφουν στα πατρικά τους και από εκεί ακούν τους υπουργούς να μιλάνε για το δημογραφικό...
Όταν ο κ. Μητσοτάκης μιλά για «τεκμήρια συνέπειας», θα πρέπει επομένως να συνυπολογιστεί αυτή η απουσία ολοκληρωμένης στεγαστικής πολιτικής, η περιορισμένη έως ανύπαρκτη κοινωνική κατοικία και τα αποσπασματικά μέτρα στήριξης, που είναι σαφές πως δεν επαρκούν για να ανακόψουν τις αρνητικές τάσεις. Χωρίς μια άλλη προοδευτική πολιτική που να οδηγήσει στην αύξηση της προσφοράς προσιτής στέγης θέτοντας ταυτόχρονα όρια στις ακραίες και απολύτως ορατές στρεβλώσεις της αγοράς, το πρόβλημα των δυσθεώρητων ενοικίων θα συνεχίσει να μεγαλώνει, με άμεσες συνέπειες στις ζωές των νέων, αλλά και στην ίδια την κοινωνική συνοχή και επομένως στη βιωσιμότητα της ίδιας της πόλης.
