Τα βλέμματα στρέφονται δικαίως στις εξελίξεις στην Κριμαία και στον κίνδυνο μιας ευρύτερης σύρραξης με καταστροφικές συνέπειες για ολόκληρη την Ευρώπη. Ωστόσο, μια άλλη, εξίσου ανησυχητική πτυχή περνά σχεδόν απαρατήρητη: ένα απροκάλυπτα φασιστικό κίνημα αποκτά για πρώτη φορά πάτημα στην εξουσία σε ευρωπαϊκή χώρα μετά το 1933.
Στις ανταποκρίσεις πολλών δυτικών ΜΜΕ υπήρχαν αναφορές στην παρουσία "ορισμένων υπερεθνικιστών" στις διαδηλώσεις του Κιέβου. Στην πραγματικότητα ήταν πολλοί, καλά οργανωμένοι και εξαιρετικά δικτυωμένοι. Δεν ήταν άλλωστε τυχαίο ότι ο κύριος εκφραστής τους, το "Σβόμποντα", ιδρύθηκε αμέσως μετά την ανεξαρτητοποίηση της χώρας το 1991 ως Εθνικοσοσιαλιστικό Κόμμα της Ουκρανίας.
Πνευματικός πατέρας και διαρκές σημείο αναφοράς για τους Ουκρανούς φασίστες ήταν πάντοτε ο Στεπάν Μπαντέρα, οι οπαδοί του οποίου στην Οργάνωση Ουκρανών Εθνικιστών (OUN) πολέμησαν στο πλευρό των ναζί στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και στη διάρκεια της κατοχής έπαιξαν ενεργό ρόλο στο Ολοκαύτωμα. Όταν ο γερμανικός στρατός κατέλαβε το Λβιβ το 1941, οι μπαντεριστές γέμισαν το κέντρο της πόλης με φυλλάδια: "Εβραίοι, θα απλώσουμε τα κεφάλια σας στα πόδια του Χίτλερ".
Και το έκαναν. Σε συνεργασία με τα γερμανικά SS η OUN εξόντωσε 7.000 Εβραίους κατοίκους. Υπολογίζεται ότι σε ολόκληρη την Ουκρανία οι ντόπιοι φασίστες σκότωσαν στη διάρκεια του πολέμου περισσότερους από 90.000 Εβραίους, Πολωνούς, Ρώσους και κομμουνιστές παρτιζάνους. Ακόμη και μετά τις προστριβές που είχε με τους Γερμανούς ναζί, ο Μπαντέρα διατήρησε τη φασιστική του ιδεολογία οραματιζόμενος μια φυλετικά καθαρή Ευρώπη και προετοιμάζοντας μια ένοπλη εξέγερση κατά της Σοβιετικής Ένωσης. Το τέλος ήρθε το 1959, όταν δολοφονήθηκε από πράκτορες της KGB στο Μόναχο.
Δεν ήταν όμως το τέλος και για την OUN. Όπως περιγράφει ο Αμερικανός δημοσιογράφος Ρας Μπέλαντ στο εξαιρετικά ενδιαφέρον βιβλίο του "Παλιοί Ναζί, νέα Δεξιά και Ρεπουμπλικανικό Κόμμα", πολλά μέλη της οργάνωσης κατέφυγαν μετά τον πόλεμο στις ΗΠΑ με τη συνδρομή της CIA. Εκεί εργάστηκαν αθόρυβα για δεκαετίες χτίζοντας δεσμούς με συμπαθούντες και ομοϊδεάτες. Βιτρίνα της οργάνωσης ήταν η Ουκρανική Επιτροπή του Κογκρέσου για την Αμερική (UCCA), η οποία πολύ σύντομα δικτυώθηκε με επιτυχία με την ανερχόμενη τότε ρηγκανική δεξιά.
Στα μέσα της δεκαετίας του '80 η προσπάθεια άρχισε να αποδίδει καρπούς. Ο πρόεδρος της UCCA Λεβ Ντομπριάνσκι διορίστηκε πρεσβευτής των ΗΠΑ στις Μπαχάμες ενώ η κόρη του βρήκε μια θέση στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας της χώρας. Ο "πρωθυπουργός" των μπαντεριστών Γιάροσλαβ Στέτσκο έγινε άλλωστε δεκτός στον Λευκό Οίκο από τον ίδιο τον Ρόναλντ Ρήγκαν. "Ο αγώνας σας είναι και δικός μας αγώνας" τον διαβεβαίωσε ο Αμερικανός πρόεδρος. "Το όνειρό σας και δικό μας όνειρο".
Θα μπορούσε να υποθέσει κανείς ότι η οργάνωση είχε μέχρι τότε απεμπολήσει το ναζιστικό της παρελθόν. Δεν ήταν όμως έτσι. Μόλις το 2009 και με αφορμή τη συμπλήρωση 50 χρόνων από τον θάνατο του Μπαντέρα, η UCCA εξέδωσε ανακοίνωση χαρακτηρίζοντάς τον "σύμβολο δύναμης και δικαιοσύνης". Έναν χρόνο αργότερα τίμησε τον Ρομάν Σούκεβιτς, τον διοικητή των ουκρανικών ταγμάτων θανάτου, αποκαλώντας τον "ήρωα" που "πολέμησε για την τιμή και το δίκαιο".
Πίσω στην Ουκρανία, ο τότε πρόεδρος Βίκτορ Γιούστσενκο ανακήρυττε τον Μπάντερα εθνικό ήρωα ολοκληρώνοντας έτσι το ξέπλυμα του ουκρανικού φασισμού. Όταν το ευρωπαϊκό κοινοβούλιο τόλμησε να διαμαρτυρηθεί, το UCCA το κατακεραύνωσε από την άλλη όχθη του Ατλαντικού για την προσπάθειά του "να ξαναγράψει την ουκρανική ιστορία" αναπαράγοντας τη "σοβιετική προπαγάνδα".
Σήμερα τα μέλη του Σβόμποντα και του παρεμφερούς Δεξιού Τομέα συμμετέχουν στη νέα ουκρανική κυβέρνηση. Το Εθνικό Συμβούλιο, η γενική εισαγγελία, τα υπουργεία Παιδείας, Γεωργίας και Οικολογίας (!) βρίσκονται μεταξύ άλλων στα χέρια τους. Τα περισσότερα μέλη της φιλοδυτικής κυβέρνησης δεν είναι φυσικά νεοναζί, ωστόσο οι θαυμαστές και κληρονόμοι του "απελευθερωτή Χίτλερ" εκπροσωπούνται με το παραπάνω. Νομιμοποιώντας έτσι με την παρουσία τους τα νεοφασιστικά μορφώματα σε ολόκληρη τη δημοκρατική Ευρώπη που υποτίθεται ότι προσπαθεί να τα κρατήσει στο περιθώριο.
