Μερικές φορές όταν οι πολιτικοί το ρίχνουν στην υπερβολή, γίνονται αναπάντεχα ακριβείς: «ταξίδι στην Κόλαση» και «επιχείρηση καμικάζι» χαρακτήρισε ο μεταβατικός πρωθυπουργός της Ουκρανίας Αρσένι Γιάζενγιουκ αυτά που περιμένουν τους Ουκρανούς -κι έχει δίκιο, ακόμη κι αν δεν το εννοεί. Η Ουκρανία του 2014 είναι μια βαθιά διχασμένη χώρα, με ανοιχτές εσωτερικές πληγές, στο επίκεντρο μιας τεράστιας γεωπολιτικής σύγκρουσης και στο χείλος της χρεοκοπίας. Αυτό το αντιλαμβάνονται όλοι στην Ουκρανία, ακόμη κι αυτοί που δεν εμπιστεύονται το πρωτοπαλίκαρο της Γιούλια Τιμοσένκο -εάν δεν παίζει πλέον το δικό του παιχνίδι εξουσίας. Αυτό που κάνει, όμως, το «ταξίδι στην Κόλαση» ακόμη πιο κολασμένο, είναι οι δυνάμει καπετάνιοι του, τα τρία πρόσωπα που ηγούνται της αντιπολίτευσης.
Το θλιβερό τρίο...
Η μία είναι η Γιούλια Τιμοσένκο, η μέχρι προχθές φυλακισμένη ηγέτιδα του κόμματος της Πατρίδας, η οποία πρόδωσε ήδη μια φορά τις προσδοκίες του ουκρανικού λαού παίζοντας τα δικά της κερδοφόρα παιχνίδια με τους ολιγάρχες. Οι περισσότεροι διαδηλωτές στην πλατεία Μαϊντάν στο Κίεβο και η πλειονότητα των Ουκρανών είναι πεπεισμένοι ότι η Τιμοσένκο είναι διεφθαρμένη μέχρι το κόκαλο.
Ο άλλος είναι ο Όλεγκ Τιάνιμποκ, ο ηγέτης του εθνικιστικού ακροδεξιού κόμματος Σβόμποντα (Ελευθερία). Το ενδιαφέρον στην περίπτωση αυτού του φασίστα είναι ότι όλες αυτές τις μέρες της εξέγερσης στην πλατεία Μαϊντάν αμφισβητήθηκε από τα δεξιά: Ο περιβόητος Δεξιός Τομέας των παραστρατιωτικών ομάδων των νεοναζί, που έπαιξαν σημαντικό ρόλο στις συγκρούσεις με την αστυνομία, δεν ελέγχεται από το Σβόμποντα, αντιθέτως -τηρουμένων των αναλογιών πάντα- είναι ένα είδος Χρυσής Αυγής απέναντι σε ένα είδος ΛΑΟΣ, πριν γίνει κυβερνητικό...
Ο τρίτος είναι ο Βιτάλι Κλίτσκο, ηγέτης του φιλελεύθερου κόμματος Ουντάρ (Γροθιά), πρώην παγκόσμιος πρωταθλητής του μποξ, γιος Ρώσου στρατηγού και αγαπημένο παιδί του Βερολίνου, που μετά βίας μιλά ουκρανικά κι έχει ζήσει ελάχιστα χρόνια της ζωής του στην Ουκρανία. Οι κακές γλώσσες λένε ότι κι αυτός έχει τη στήριξη κάποιων ολιγαρχών, αν και το διαψεύδει μετά βδελυγμίας. Στην Ουκρανία το χαριτωμένο τραγουδάκι «από την Κική και την Κοκό ποια να διαλέξω» αφήνει μια πικρή γεύση στο στόμα...
...και τα αδιέξοδα της Μαϊντάν
Το ποιος από τους τρεις θα καταφέρει να πάρει το πάνω χέρι στη μετά Γιανουκόβιτς Ουκρανία στις εκλογές της 25ης Μαΐου -ή μήπως κανένας από τους τρεις;- είναι αδύνατον να εκτιμηθεί σήμερα. Οι εξελίξεις στην Ουκρανία είναι καταιγιστικές κι έχουν -στο εσωτερικό, πάντα- κι άλλους πρωταγωνιστές: Οι χιλιάδες άνθρωποι που επί τρεις μήνες βαστούσαν γερά στην κεντρική πλατεία του Κιέβου - κι άλλων πόλεων της δυτικής Ουκρανίας- έχουν τη δική τους άποψη για το τι μέλλει γενέσθαι και δεν είναι έτοιμοι να επιστρέψουν στα σπίτια τους.
Σχεδόν διά βοής επέλεξαν ως μεταβατικό πρωθυπουργό τον Αρσένι Γιάζενγιουκ πριν τον ψηφίσει το ουκρανικό κοινοβούλιο. Αλλά το έκαναν χωρίς ενθουσιασμό, περίπου ως το μη χείρον, ενώ πολλοί φρόντισαν να γιουχάρουν όλα τα μεγάλα ονόματα που ακούγονταν για τη λίστα του μεταβατικού υπουργικού συμβουλίου.
Αυτοί οι "άνθρωποι της Μαϊντάν" -όπως αυτοαποκαλούνται από το όνομα της πλατείας Ανεξαρτησίας- είχαν μέχρι το προηγούμενο Σάββατο έναν κοινό εχθρό κι έναν κοινό στόχο: να διώξουν τον πρόεδρο Βίκτορ Γιανουκόβιτς και την παρέα του. Τη νίκη τους δεν την πανηγύρισαν ούτε μια στιγμή, κι όχι μόνο επειδή προτίμησαν να τιμήσουν στην πλατεία τους νεκρούς τους. Αλλά κι επειδή συνειδητοποιούν ότι τώρα θα πρέπει να μετρηθούν με την επόμενη μέρα -κι αυτό είναι εξαιρετικά δύσκολο, αφού έχουν διαφορετικές αφετηρίες και πολιτικές αντιλήψεις.
Η "Μαϊντάν" είχε απ' όλα, από φιλελεύθερους και αριστερούς ευρωπαϊστές μέχρι εθνικιστές και νεοναζί, από αγανακτισμένους με τη διαφθορά του πολιτικού συστήματος μέχρι οπαδούς της διεφθαρμένης Τιμοσένκο. Ακόμη κι αν δεν υπήρχε έξω κόσμος, ακόμη κι αν δεν ήταν η Ουκρανία στο επίκεντρο μιας κλιμακούμενης γεωπολιτικής σύγκρουσης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Ευρώπης και Ρωσίας, το εσωτερικό μείγμα στην Ουκρανία είναι αρκετά εκρηκτικό από μόνο του.
Η πορεία προς το ΔΝΤ
Εκρηκτική είναι και η κατάσταση της οικονομίας. Η Ουκρανία είναι στα πρόθυρα της χρεοκοπίας και χρειάζεται -σύμφωνα με τις πρώτες πρόχειρες εκτιμήσεις του νέου διοικητή της κεντρικής της τράπεζας- 35 δισεκατομμύρια δολάρια την επόμενη διετία για να τη γλιτώσει.
Το δάνειο των 15 δισεκατομμυρίων που είχε υποσχεθεί ο Πούτιν στον Γιανουκόβιτς - ως αντάλλαγμα για το πάγωμα της συμφωνίας σύνδεσης της Ουκρανίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση- είναι τώρα στον αέρα. Η ρωσική κυβέρνηση δηλώνει ότι πριν εκταμιεύσει μια δεύτερη δόση 2 δισ. περιμένει να δει ποιος θα κυβερνάει στο μέλλον την Ουκρανία. Η λύση που απομένει είναι το ΔΝΤ, στο οποίο είχε προσφύγει η Ουκρανία το 2010 -και πάγωσε τα δάνειά του, όταν το Κίεβο δεν προχώρησε στις συμπεφωνημένες μεταρρυθμίσεις. Η Ουάσιγκτον, οι Βρυξέλλες, ακόμη και η Μόσχα - μέτοχος κι αυτή του ΔΝΤ- δηλώνουν τώρα ότι το Ταμείο είναι έτοιμο να βοηθήσει, πλην όμως υπό τους συνήθεις όρους.
Ο σκληρότερος όρος που είχε θέσει ήδη το 2010 το ΔΝΤ -και θα τον θέσει εκ νέου- ήταν η κατάργηση των επιδοτήσεων στις τιμές καταναλωτή του φυσικού αερίου. Μέχρι σήμερα ο τελικός καταναλωτής, νοικοκυριό ή βιομηχανία, πληρώνει το ένα τέταρτο της τιμής αγοράς του αερίου τα άλλα τρία τέταρτα τα βάζει ο κρατικός προϋπολογισμός. Πώς θα αντέξουν τόσο ο απλός Ουκρανός όσο και η ενεργοβόρος βιομηχανία της Ουκρανίας την κατακόρυφη αύξηση της τιμής; Και μόνο η διαχείριση αυτής της απαίτησης του ΔΝΤ είναι αρκετή για να τσακίσει την όποια επόμενη κυβέρνηση της Ουκρανίας.
Πάντως, παρά την ένταση στις σχέσεις Δύσης- Ρωσίας, που ξεσπάει στις πλάτες της Ουκρανίας, οι πιθανότητες να τη «διασώσουν» από κοινού είναι αρκετά μεγάλες, αφού μια ουκρανική χρεοκοπία είναι πολιτικά και οικονομικά επικίνδυνη και για τους μεν και για τους δε. Το τι σημαίνει αυτή η «διάσωση» για τους κοινούς θνητούς στην Ουκρανία μπορείτε να το φανταστείτε...
