Αν είναι μια φορά εκρηκτικά τα εσωτερικά αδιέξοδα της Ουκρανίας, είναι δυο φορές εκρηκτική η θέση της στη γεωπολιτική σκακιέρα. Είναι σήμερα το βασικό πιόνι στην επιστροφή ενός είδους Ψυχρού Πολέμου. «Δεν εμπλεκόμαστε στα εσωτερικά της Ουκρανίας» βγήκε να δηλώσει την Πέμπτη το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών, που μέχρι τώρα τηρούσε σιγή ισχύος, αφήνοντας να εννοηθεί ότι αυτοί που εμπλέκονται κάνουν πολύ άσχημα.
Το Πεκίνο δεν κρατά ίσες αποστάσεις, κατηγορεί κυρίως τη Δύση ότι λειτουργεί «με τη λογική του Ψυχρού Πολέμου» και ότι δεν έχει ξεπεράσει «τις προκαταλήψεις της έναντι της Ρωσίας». Αλλά και μόνο το γεγονός ότι οι συνήθως σιωπηλοί Κινέζοι -εκεί που δεν παίζονται τα συμφέροντά τους- νιώθουν την ανάγκη να εκφράσουν την ανησυχία τους, δείχνει πόσο κρίσιμες θεωρούν τις τελευταίες εξελίξεις με την Ουκρανία. Για την ακρίβεια με την Κριμαία.
Ας πάρουμε, όμως, τα πράγματα από την αρχή. Στην Κριμαία, στο λιμάνι της Σεβαστούπολης, εδρεύει ο ρωσικός στόλος της Μαύρης Θάλασσας -και βάσει του διεθνούς δικαίου θα εδρεύει για άλλα 28 χρόνια, όπως προβλέπει η σχετική συμφωνία που υπέγραψαν μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης η Ουκρανία και η Ρωσία. Ακόμη και τις εποχές που δεν κυβερνούσε στο Κίεβο κάποιος έμπιστος του Κρεμλίνου - π.χ. ο Βίκτορ Γιούσενκο ή η Γιούλια Τιμοσένκο, οι επικεφαλής της "πορτοκαλί επανάστασης"- η συμφωνία αυτή δεν ετίθετο εν αμφιβόλω. Τώρα που η κατάσταση στην Ουκρανία μοιάζει να τίθεται εκτός ελέγχου, η ρωσική ηγεσία δείχνει τα δόντια της τραβάει και τις δικές της κόκκινες γραμμές τόσο έναντι των Ουκρανών όσο και έναντι του ΝΑΤΟ.
"Κάτω τα χέρια απ' την Κριμαία"
Το μήνυμα που στέλνει ο Βλαντίμιρ Πούτιν εδώ και πέντε μέρες είναι σαφές: Κάτω τα χέρια από την Κριμαία, κι αν το παρατραβήξετε θα το μετανιώσετε. Γι' αυτό έθεσε σε συναγερμό τις στρατιωτικές δυνάμεις στη δυτική Ρωσία - πεζικό, τεθωρακισμένα και αεροπορία- με στόχο, όπως είπε, να ελέγξει την ετοιμότητά τους.
Ο Πούτιν, που επίσης απέφευγε τις δημόσιες δηλώσεις μέχρι την αποκαθήλωση του Γιανουκόβιτς, προτιμώντας να χειροκροτεί τους Ρώσους αθλητές στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Σότσι, ξεκαθαρίζει τώρα ότι η Ρωσία θα υπερασπιστεί «χωρίς συμβιβασμούς» τα δικαιώματα των ανθρώπων της στην Ουκρανία, ότι δεν θα επιτρέψει στη νέα μεταβατική κυβέρνηση του Κιέβου -την οποία και δεν αναγνωρίζει- να παραβιάσει τα δικαιώματα της ρωσικής μειονότητας. Και ο υπουργός του των Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ καταγγέλλει το «εθνικιστικό και νεοφασιστικό» αίσθημα που επικρατεί στη δυτική Ουκρανία.
Από την πλευρά του το ουκρανικό υπουργείο Εξωτερικών προειδοποιεί τη Μόσχα να μην προχωρήσει σε κινήσεις στρατευμάτων έξω από τη βάση της Σεβαστούπολης, σε ουκρανικό έδαφος. Όσο για το ΝΑΤΟ, καλεί τη Ρωσία «να μην προχωρήσει σε καμία κίνηση που θα μπορούσε να κλιμακώσει την ένταση ή να οδηγήσει σε παρεξηγήσεις».
Η Κριμαία, «δώρο» του Νικήτα Χρουστσόφ στην Ουκρανία τη δεκαετία του 1950, στο πλαίσιο τότε της Σοβιετικής Ένωσης, κατοικείται σήμερα από μια ρωσική πλειονότητα (υπολογίζεται στο 60% από την τελευταία απογραφή) κι από μειονότητες Ουκρανών και Τατάρων. Η ρωσική πλειοψηφία ζητάει τώρα προστασία από τη Μόσχα. Φοβάται ότι θα της απαγορεύσουν να μιλάει τη γλώσσα της - η είδηση για άρση του νόμου από το κοινοβούλιο του Κιέβου, ο οποίος επέβαλε ως «επίσημες τοπικές γλώσσες» τις γλώσσες των μειονοτήτων σε όσες περιοχές ξεπερνούν το 10% (13 από τις συνολικά 27), έχει εξαγριώσει όχι μόνο τους ρωσόφωνους, αλλά και τους ομιλούντες τα ουγγρικά, τα βουλγαρικά και τα ρουμανικά.
Στη Συμφερούπολη, τη διοικητική πρωτεύουσα της Κριμαίας, Ρώσοι διαδηλωτές κατέλαβαν το τοπικό κοινοβούλιο, ενώ από την Τετάρτη έχουν ξεσπάσει άγριες συγκρούσεις μεταξύ Ρώσων και Τατάρων μουσουλμάνων, οι οποίοι φοβούνται με τη σειρά τους μήπως αποσχιστεί η Κριμαία από την Ουκρανία. Να σημειωθεί, πάντως, ότι η Μόσχα δεν καλοβλέπει τις αλλαγές των συνόρων. Μέχρι τώρα, τουλάχιστον...
