Των Ρομπέρτο Μουσάκιο και Μάσιμο Τορέλι*
Όπως συνέβη με τον υπαρκτό σοσιαλισμό, όπου το επίθετο "υπαρκτός" έφαγε το ουσιαστικό "σοσιαλισμός", το ίδιο μπορεί να συμβεί με την "υπαρκτή Ευρώπη". Η Ευρώπη αυτή όπως πάει να οικοδομηθεί την τελευταία τριακονταετία, που σηματοδοτήθηκε από τη νεοφιλελεύθερη ηγεμονία, κατακερματίζει κάθε βαθιά αξία που χαρακτηρίζει το όνομά της. Η οικοδόμηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης χαρακτηρίστηκε από έναν οικονομισμό και μια υποταγή στην παγκοσμιοποίηση που αντιπροσωπεύτηκε όχι από την εκπλήρωση του ευρωπαϊκού ονείρου, αλλά από τη ριζοσπαστική άρνησή του. Και όχι μόνον.
Η "υπαρκτή Ευρώπη" κατάφερε να ξεσκίσει ακόμη και πολιτιστικά στοιχεία της. Πώς θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν διαφορετικά οι πολιτικές απέναντι στους μετανάστες, εάν όχι ως βάρβαρες, που απαρνούνται τις παλιές κουλτούρες της φιλοξενίας, του ασύλου και ακόμη και της ίδιας της διάσωσης των ανθρώπων; Θεωρώντας επίσης ότι η άρνηση του δικαιώματος της μετακίνησης για την αναζήτηση εργασίας μας επαναφέρει σε μια νεοφεουδαρχική διάσταση, που χρησιμοποιείται μεταξύ των άλλων για να καθορίσει τις νεο-δουλικές συνθήκες εργασίας και της διαφοροποιημένης ταυτότητας των πολιτών.
Δυστυχώς η "υπαρκτή Ευρώπη" οικοδομήθηκε με τη συμβολή των βασικών ευρωπαϊκών πολιτικών οικογενειών, που συνεισέφεραν με τέτοιο τρόπο σε μια στρέβλωση και νόθευση της πολιτικής και της μορφής της συμμετοχής, με βάση την αντιπαράθεση και των διαφορετικών ιδεών για την κοινωνία, ώστε μετατράπηκε σε μια δουλική δομή διακυβέρνησης του συστήματος. Οι ευρείες συμφωνίες, τυπικές ή ουσιαστικές, αποτελούν την κυρίαρχη πολιτική φόρμουλα αυτής της εποχής. Αυτές προβλέπουν ή μεγάλους συνασπισμούς ή εναλλαγή ανάμεσα σε δυνάμεις που όμως, σαφώς ή ασαφώς, αποδέχονται το status quo. Τα βασικά μέτρα τα συμμερίζονται τα μεγάλα ευρωπαϊκά κόμματα, ξεκινώντας από τα Λαϊκά και τα Σοσιαλιστικά. Οι ευρείες συμφωνίες αποτελούν τώρα το εργαλείο της αποθεσμοποίησης και ένα είδος ανατροπής της αντιφασιστικής ενότητας που οικοδομήθηκε τη μεταπολεμική περίοδο.
Η άλλη όψη του νομίσματος
Η τραγική αυτή ανάγνωση της πραγματικότητας απαιτεί την απαραίτητη και ριζοσπαστική ρήξη με το καθεστώς και την υιοθέτηση ενός πραγματικού απελευθερωτικού αγώνα. Το καθεστώς προσπαθεί σήμερα να επανανομιμοποιηθεί επικαλούμενο το κοινό αίσθημα εναντίον των λαϊκισμών και του αντιευρωπαϊσμού. Αποτελεί όμως μια σκιώδη και ταυτόχρονα μια επικίνδυνη πολιτική. Οι λαϊκισμοί, οι νεοφασισμοί, οι ξενοφοβίες και οι αντιευρωπαϊσμός αποτελούν ακριβώς την άλλη όψη του νομίσματος των πολιτικών που δρομολογήθηκαν από την "υπαρκτή Ευρώπη".
Οι επόμενες ευρωπαϊκές εκλογές δεν θα αποτελέσουν τη λύση σε αυτή την πραγματική κρίση πολιτισμού. Εμείς θα θέλαμε, όμως, και αποτελεί το θέμα που θέτει η ALBA**, να αποτελέσουν μια πραγματική στιγμή μαζικής συνειδητοποίησης των νέων διαστάσεων της πολιτικής και του αγώνα της αλλαγής. Όπως είναι γνωστό, αυτή τη φορά θα ψηφίσουμε βάζοντας στο παιχνίδι και τις υποψηφιότητες για την προεδρία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η επιλογή της οποίας ανήκει πλέον στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με βάση τα εκλογικά αποτελέσματα και τις σχέσεις με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.
Εμείς γνωρίζουμε ότι η προεδροποίηση δεν αποτελεί τη δημοκρατικοποίηση της Ευρώπης. Αντίθετα. Υπάρχει ο κίνδυνος πίσω από το σύνθημα "Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης" να περάσει ένα περαιτέρω βήμα της οικοδόμησης ενός πραγματικού πολιτικού τέρατος, όπου ο προεδρισμός δεν έχει ούτε τα δημοκρατικά αντίβαρα του βορειοαμερικανικού μοντέλου, αλλά αντίθετα θα συναθροίζει τις πολιτικές της τρόικας και της απαλλοτρίωσης των εξουσιών των κοινοβουλίων. Οι απαραίτητες δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις είναι εντελώς διαφορετικές και βασίζονται στη θεσμοθέτηση της Ευρώπης σε σχέση και σε αρμονία με τις υπάρχουσες Χάρτες και όχι με την άρνησή τους.
Η δυνατότητα υπόδειξης μιας υποψηφιότητας για την Προεδρία αποτελεί μια πιθανότητα που θα μπορούσε να βοηθήσει στον προσδιορισμό ενός σημείου αναφοράς και ενός συστήματος δυνάμεων που να επαναθέσουν ως στόχο τη δρομολόγηση μιας απελευθερωτικής πορείας. Προς αυτή την κατεύθυνση οδηγεί η υποψηφιότητα του Αλέξη Τσίπρα, του νεαρού ηγέτη του ελληνικού ΣΥΡΙΖΑ. Η υποψηφιότητά του έχει μια μεγάλη συμβολική και πολιτική αξία, γιατί γεννιέται από την καρδιά του αγώνα αντίστασης και απελευθέρωσης, που είχε την ικανότητα να κατακτήσει ευρέα στρώματα των Ελλήνων πολιτών και να μιλήσει ταυτόχρονα στις άλλες μορφές αγώνα εκτός της Ελλάδας.
Αγώνας για ελεύθερη και δημοκρατική Ευρώπη
Η υποψηφιότητα αυτή έχει το εμβληματικό προφίλ ενός αγώνα εναντίον της "υπαρκτής Ευρώπης" και ενός αγώνα για μια ελεύθερη και δημοκρατική Ευρώπη. Μια Ευρώπη που θα γεννηθεί από την αποκήρυξη της λιτότητας, των συμφωνιών και των Μνημονίων που της επιβάλουν. Μια Ευρώπη που θα κινείται εκτός του εξαντλημένου πλέον γαλλογερμανικού άξονα, που περιορίστηκε μεταξύ των άλλων σε μια και μόνη διάσταση, αυτή της γερμανικής Ευρώπης.
Η υποψηφιότητα του Αλέξη Τσίπρα θα είναι ασφαλώς ακόμη πιο ισχυρή όσο θα μπορεί να εμπλουτιστεί με υποκείμενα που θα έχουν ένα πρόγραμμα. Με την ιδέα για μια συμμαχία ανάμεσα στις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου για να αλλάξει ολόκληρη την Ευρώπη ανοικοδομώντας την σε κοινοτικές βάσεις. Την πρακτική της οικολογικής και αλληλέγγυας οικονομίας, που στη Μεσόγειο έχει την κοιτίδα της. Τις νέες αξίες οικοδόμησης μιας νέας Ευρώπης των κοινών αγαθών, του μισθού της πολιτικής υπηκοότητας και του ευρωπαϊκού μισθού. Την αναγνώριση της βασικής συνεισφοράς μιας σκέψης, όπως αυτής των γυναικών, στην οικοδόμηση μιας ευρωπαϊκής οπτικής της δικαιοσύνης και της αξιοπρεπούς ισότητας. Τους νέους, που αποτελούν σήμερα μια χαμένη γενιά, που βρίσκεται ήδη εκτός της εφικτής Ευρώπης και που θα αποτελούν αντίθετα αντάρτες της απαραίτητης απελευθέρωσής της. Τους μετανάστες, ως ζωντανά σύμβολα σήμερα της βαρβαρότητας, και σαν σύμβολα μιας απελευθερωμένης Ευρώπης από την ιδέα μιας παγκόσμιας υπηκοότητας που ο μύθος της Ευρώπης, μιας φοινικικής πριγκίπισσας, μας θυμίζει.
Εμείς θα θέλαμε, όταν καταστεί δυνατόν, η υποψηφιότητα του Αλέξη Τσίπρα να ισχύσει και για την Ιταλία. Εδώ, περισσότερο από αλλού, ηττήθηκαν οι παλιές μορφές της πολιτικής και είναι περισσότερο έντονη η ανάγκη αλλαγής. Για τον λόγο αυτόν η υποψηφιότητα του Αλέξη Τσίπρα μας φαίνεται σαν μια ευκαιρία που δεν πρέπει να τη χάσουμε. Γι' αυτό χρειάζεται να υιοθετήσουμε και να υλοποιήσουμε πλήρως το μέγεθος της πρόκλησης που βιώνει η υποψηφιότητά του.
Για να αναζωογονηθεί η ευρωπαϊκή διάσταση και με τις μορφές και τις πρακτικές της εκλογικής εκστρατείας με μια ορατή τομή, που θα τη ζήσουν τα υποκείμενα με τα οποία θα συνασπιστεί για τον απελευθερωτικό αγώνα: τους νέους, τους λαούς του Νότου, τα κινήματα της άλλης Ευρώπης, τους τοπικούς αγώνες που εμπνέονται από μια Ευρώπη με δημοκρατία σε τοπικό επίπεδο. Ο δρόμος για την οικοδόμηση ενός νέου πολιτικού υποκειμένου είναι ασφαλώς μακρύς και επίπονος, αλλά μπορούμε να τον διασχίσουμε διαμέσου δίκαιων και σωστών αγώνων. Οι αγώνες αυτοί για την ψήφο στον Αλέξη Τσίπρα και στους αγώνες για την απελευθέρωση της Ευρώπης μπορεί να γίνουν οι αγώνες για πολλές και πολλούς.
*Δημοσιεύτηκε στο "Μανιφέστο" στις 11.12.
**ALBA - Συμμαχία για την Εργασία, τα Κοινά Αγαθά και το Περιβάλλον
Συνέντευξη - Μετάφραση Επιμέλεια: Αργύρης Παναγόπουλος
