Υπάρχουν ειδήσεις που περνούν σχεδόν απαρατήρητες. Όχι επειδή είναι ασήμαντες, αλλά επειδή έχουμε πλέον εξοικειωθεί με το περιεχόμενό τους. Μία από αυτές έρχεται από την Καραϊβική. Το αμερικανικό Πεντάγωνο έδωσε στη δημοσιότητα ένα ακόμα βίντεο καταστροφής μικρού σκάφους που, σύμφωνα με τους δράστες της επίθεσης, εμπλεκόταν σε διακίνηση ναρκωτικών. Οι τρεις επιβαίνοντες σκοτώθηκαν. Με αυτούς, οι νεκροί της συγκεκριμένης εκστρατείας ξεπέρασαν πλέον τους 200 από τον περασμένο Σεπτέμβριο.
Το αξιοσημείωτο δεν είναι μόνο ο αριθμός των νεκρών του ακήρυχτου πολέμου. Είναι ο τρόπος με τον οποίο συνεχίζει να διεξάγεται η εκστρατεία. Τα ονόματα των νεκρών δεν δημοσιοποιούνται ποτέ. Δεν απαγγέλλονται κατηγορίες. Δεν παρουσιάζεται αποδεικτικό υλικό. Δεν υπάρχουν συλλήψεις ούτε δικαστικές διαδικασίες. Η αμερικανική κυβέρνηση αρκείται να δηλώνει ότι τα σκάφη συνδέονταν με διακίνηση ναρκωτικών για να δικαιολογήσει τη χρήση θανάσιμης βίας.
Πριν από λίγα χρόνια μια τέτοια πρακτική θα θεωρείτο αδιανόητη. Σήμερα μοιάζει απολύτως κανονική. Είναι μέρος μιας ευρύτερης τάσης που γίνεται όλο και πιο ορατή σε διαφορετικά μέτωπα. Στη Γάζα, στον Λίβανο, στο Ιράν, αλλά και σε άλλες περιοχές, η χρήση στρατιωτικής βίας παρουσιάζεται ολοένα συχνότερα ως κάτι που δεν χρειάζεται ιδιαίτερη νομική τεκμηρίωση. Αρκεί η επίκληση της ασφάλειας, της αποτροπής ή της αντιμετώπισης κάποιας ακαθόριστης απειλής.
Στον Λίβανο, για παράδειγμα, οι ισραηλινές δυνάμεις έχουν πλέον περάσει τον ποταμό Λιτάνι και επιχειρούν προς τη Βηρυτό διαπράττοντας απανωτά εγκλήματα πολέμου.
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου δηλώνει ότι ο στρατός «καταλαμβάνει κυρίαρχο έδαφος» προκειμένου να ενισχύσει μια «ζώνη ασφαλείας» που κανείς δεν ξέρει μέχρι που θα φτάσει. Ο υπουργός Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμότριτς υποστηρίζει ότι για κάθε drone της Χεζμπολάχ «δέκα κτίρια στη Βηρυτό πρέπει να καταρρέουν». Είναι δηλώσεις που δεν αντιμετωπίζονται πλέον ως παρεκκλίσεις αλλά μέρος του πολιτικού διαλόγου.
Το ίδιο συμβαίνει και στην αμερικανική περίπτωση. Η κυβέρνηση Τραμπ επιχειρεί να παρουσιάσει τα καρτέλ ναρκωτικών ως ένοπλο εχθρό και όχι ως εγκληματικές οργανώσεις που υπάγονται στην ποινική δικαιοσύνη. Η διάκριση δεν είναι τεχνική. Είναι θεμελιώδης. Γιατί από τη στιγμή που κάποιος χαρακτηρίζεται στρατιωτικός αντίπαλος, η λογική της σύλληψης και της δίκης υποχωρεί και τη θέση της παίρνει η λογική της εξόντωσης.
Και κάπου εδώ αρχίζει να θολώνει ένα από τα βασικά όρια πάνω στα οποία στηρίχθηκε η μεταπολεμική διεθνής τάξη. Η διάκριση ανάμεσα στον πόλεμο και την αστυνόμευση. Ανάμεσα στον στρατιώτη και τον ύποπτο. Ανάμεσα στο πεδίο της μάχης και το δικαστήριο.
Το πρόβλημα φυσικά δεν είναι μόνο νομικό αλλά βαθιά πολιτικό. Για δεκαετίες οι δυτικές κυβερνήσεις παρουσίαζαν το κράτος δικαίου ως στοιχείο που τις διαφοροποιούσε από τους αντιπάλους τους. Σήμερα όμως βλέπουμε ολοένα συχνότερα τη χρήση βίας να προηγείται της απόδειξης, της κατηγορίας και της διαδικασίας. Σαν η ίδια η ισχύς να αρκεί ως πηγή νομιμοποίησης.
Αυτός είναι ίσως ο πιο ανησυχητικός κοινός παρονομαστής ανάμεσα σε εξελίξεις που εκ πρώτης όψεως φαίνονται ασύνδετες. Από τη Γάζα και τον Λίβανο μέχρι την Καραϊβική, δεν μεταβάλλονται μόνο τα μέτωπα. Μεταβάλλονται και τα όρια του αποδεκτού.
Και όταν η εξαίρεση επαναλαμβάνεται αρκετές φορές γίνεται κανόνας. Και τότε η συζήτηση παύει να αφορά μόνο τους ανθρώπους που σκοτώνονται σε ένα σκάφος στον Ειρηνικό ή σε κάποιο χωριό του νότιου Λιβάνου. Αφορά το διεθνές σύστημα που διαμορφώνεται όταν παρόμοιες αποφάσεις μεταφέρονται σταδιακά από τα δικαστήρια και τους διεθνείς θεσμούς σε στρατιωτικά επιτελεία, μυστικές υπηρεσίες και άτυπα συμβούλια.
