Οι φανερές ενδείξεις συνηγορούν υπέρ ενός τερματισμού, σύντομα, της σύγκρουσης. Ο Τραμπ δεν έχει αλλάξει τη στάση για «τον πόλεμο που δεν έπρεπε ποτέ να αρχίσει» -όπως είχε γράψει κάποτε-, οι Ευρωπαίοι δείχνουν ότι προετοιμάζονται για κάποια μορφή διαλόγου με τη Μόσχα, ο Ζελένσκι μιλά τώρα λιγότερο για νίκη και περισσότερο για εγγυήσεις ασφαλείας, ενώ ο ίδιος ο Πούτιν είπε πως το τέλος πλησιάζει. Κι όμως, ο πόλεμος όχι μόνο συνεχίζεται αλλά κλιμακώνεται.
Την περασμένη εβδομάδα, η Ρωσία εξαπέλυσε μία από τις μαζικότερες από αέρος επιδρομές της με σχεδόν 600 drones και 90 πυραύλους εναντίον του Κιέβου και άλλων ουκρανικών πόλεων. Η Ουκρανία έχει διευρύνει την επιθετική δραστηριότητά της βαθιά στη ρωσική ενδοχώρα στοχεύοντας πετρελαϊκές υποδομές, κόμβους logistics, πλοία στη Μαύρη Θάλασσα και αποκαλύπτοντας τρωτά σημεία ακόμα και στην αεράμυνα της Μόσχας. Τα Ηνωμένα Έθνη προειδοποιούν τώρα πως η σύγκρουση κινδυνεύει να ξεφύγει από τον έλεγχο. Την Πέμπτη σε ένα δραματικό μήνυμά του, ο Αντόνιο Γκουτέρες είπε: «Η επιλογή είναι ξεκάθαρη, η ευθύνη είναι σαφής, η ώρα της ειρήνης είναι τώρα».
Η κλιμάκωση ήταν αναμενόμενη. Η ιστορία έχει δείξει πως συχνά οι πόλεμοι γίνονται πιο βίαιοι ακριβώς τη στιγμή που πλησιάζει η διαπραγμάτευση. Οι εμπλεκόμενοι εντατικοποιούν τη δράση τους όχι επειδή δεν θέλουν ειρήνη αλλά επειδή προσπαθούν να διαμορφώσουν την ειρήνη που θα ακολουθήσει. Αυτό φαίνεται να συμβαίνει σήμερα στην Ουκρανία.
Για τη Μόσχα, η κλιμάκωση αντανακλά τόσο στρατηγικό άγχος όσο και πολιτική ψευδαίσθηση. Η ρωσική δυναμική στο πεδίο της μάχης έχει επιβραδυνθεί το 2026. Σύμφωνα με ανεξάρτητες αξιολογήσεις, ειδικά του Ινστιτούτου Μελέτης του Πολέμου, τα εδαφικά κέρδη της Ρωσίας έχουν συρρικνωθεί σε σύγκριση με πέρυσι, ενώ η Ουκρανία έχει αρχίσει να ανακτά εδάφη της. Οι ασταμάτητες ουκρανικές επιθέσεις με ολοένα και πιο εξελιγμένα και εγχώριας παραγωγής drones, έχουν διαταράξει τη ρωσική επιμελητειακή υποστήριξη και έχουν κλονίσει την αντικειμενική υπεροχή του στρατηγικού βάθους της Ρωσίας με τρόπο που θα φάνταζε αδιανόητος πριν από έναν χρόνο.
Ωστόσο, αν ο Πούτιν πιστεύει πως οι ρωσικές δυνάμεις μπορούν ακόμα να καταλάβουν το υπόλοιπο Ντονέτσκ και το Λουγκάνσκ μέσα στον επόμενο χρόνο, η διαπραγμάτευση φαντάζει σήμερα όχι και τόσο ελκυστική. Η κλιμάκωση, αντίθετα, φαίνεται λογική. Οι μαζικές πυραυλικές επιθέσεις στο Κίεβο έχουν σαφώς στόχο να σπάσουν το ηθικό των Ουκρανών.
Όμως, μετά από χρόνια στην άμυνα, το Κίεβο αισθάνεται ότι μπορεί να είναι αποτελεσματικό και στην επίθεση. Ότι οι ρωσικές ευπάθειες επιτέλους αναδύονται. Οι Ουκρανοί διοικητές και οι δυτικοί αναλυτές μιλούν τώρα για ένα πιθανό «σημείο καμπής» στη σύγκρουση που θα οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην καινοτομία της τακτικής των drones.
Η Ουκρανία έχει αποκτήσει σημαντικό πλεονέκτημα εδώ, ενσωματώνοντας στις τακτικές της drones αναχαίτισης, συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου και αποκεντρωμένες δυνατότητες κρούσης σε ένα οικοσύστημα που αποδεικνύεται δύσκολο για τη Ρωσία.
Ο συμβολισμός της επίσκεψης Ζελένσκι στη Σουηδία αυτή την εβδομάδα ήταν ορατός. Η Στοκχόλμη ανακοίνωσε ότι θα μεταφέρει 16 μαχητικά αεροσκάφη Gripen στην Ουκρανία και θα ανοίξει τον δρόμο για μελλοντικές αγορές προηγμένων αεροσκαφών Gripen E εξοπλισμένων με πυραύλους Meteor, ενός εκ των πλέον αποτελεσματικών όπλων αέρος-αέρος της Ευρώπης. Το μήνυμα ήταν ξεκάθαρο: Η Ευρώπη είναι δεσμευμένη στη στρατιωτική υποστήριξη της Ουκρανίας αλλά και αποφασισμένη για έναν μακρύ στρατηγικό ανταγωνισμό με τη Ρωσία.
Αναμφίβολα, οι Ευρωπαίοι έχουν προετοιμαστεί ψυχολογικά γι’ αυτό. Η βούλησή τους για κάποιου είδους διακανονισμό συνύπαρξης με τη Ρωσία δεν αναιρεί την στήριξη της Ουκρανίας. Η Κάγια Κάλλας, επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής της Ε.Ε., δήλωσε απερίφραστα την περασμένη εβδομάδα πως η Ευρώπη «δεν θα είναι ποτέ ουδέτερος μεσολαβητής» στη ρωσο-ουκρανική σύγκρουση επειδή η δική της ασφάλεια διακυβεύεται άμεσα.
Η δήλωσή της αντικατοπτρίζει αυτή τη σιωπηλή ψυχολογική προετοιμασία. Στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ο πόλεμος έχει πάψει να εκλαμβάνεται ως περιφερειακή διένεξη αλλά ως κεντρική σύγκρουση στη διαπάλη που θα «οργανώσει» την μετέπειτα τάξη ασφαλείας της ηπείρου. Η πεποίθηση πως οι φιλοδοξίες του Κρεμλίνου εκτείνονται πέρα από την Ουκρανία είναι κυρίαρχη στις ευρωπαϊκές ελίτ.
Έτσι εξηγείται γιατί η ρητορική της ειρήνης συνυπάρχει με τη στρατιωτική κλιμάκωση. Κανένας από τους κύριους εμπλεκόμενους δεν πιστεύει πραγματικά ότι τα υποκείμενα ζητήματα της σύγκρουσης έχουν επιλυθεί. Αντίθετα, ελίσσονται επιδιώκοντας δυνητικά πλεονεκτήματα, πριν από μια παύση που όλες οι πλευρές υποψιάζονται ότι μπορεί να αποδειχθεί προσωρινή. Η τραγωδία είναι ότι διπλωματία και κλιμάκωση δεν είναι πλέον αντίθετες δυνάμεις στην Ουκρανία· έχουν γίνει αλληλένδετες.
