Τα όπλα έχουν σιγήσει, τουλάχιστον για την ώρα. Όμως, η ανησυχητική αυτή παύση στον πόλεμο ΗΠΑ-Ιράν δεν σηματοδοτεί το τέλος. Ελλοχεύει ο κίνδυνος λανθασμένων υπολογισμών και το ρίσκο μιας χειρότερης, αιφνίδιας κλιμάκωσης.
Για τον Ντόναλντ Τραμπ, το άμεσο ερώτημα είναι τόσο διαδικαστικό όσο και στρατηγικό. Έχει λήξει η προθεσμία των 60 ημερών που προβλέπει ο αμερικανικός νόμος για τις έκτακτες πολεμικές εξουσίες του Προέδρου, και ως εκ τούτου απαιτείται είτε ο τερματισμός των εχθροπραξιών είτε η τεκμηρίωση από την κυβέρνηση του λόγου συνέχισής τους.
Ωστόσο, στην Ουάσιγκτον λίγοι πιστεύουν πως η πίεση αυτή θα μεταβάλει την πορεία της σύγκρουσης. Η κυβέρνηση του μεγιστάνα φαίνεται έτοιμη να υποστηρίξει ότι η εκεχειρία του Απριλίου ουσιαστικά «μηδενίζει» το ρολόι ή -πιο ωμά- το καθιστά άχρηστο.
Αυτή η ασάφεια αντικατοπτρίζει και την ευρύτερη στρατηγική ομίχλη που έχει απλωθεί πάνω από την αμερικανική πρωτεύουσα. Η σύγκρουση έχει εξελιχθεί σε ένα παιχνίδι νεύρων με επίκεντρο το Στενό του Ορμούζ και τη διατάραξη των ενεργειακών ροών. Το Ιράν έχει αποδείξει ότι ξέρει να παίζει καλά αυτό το παιχνίδι, ενώ αντίθετα οι ΗΠΑ έχουν παγιδευτεί στην προφανή ασυμμετρία του. Όμως, παρά το πρόδηλο αδιέξοδο, καμία πλευρά δεν φαίνεται πρόθυμη -τουλάχιστον έως αυτή τη στιγμή- να πατήσει του κουμπί της κλιμάκωσης.
Για την Τεχεράνη, ο πόλεμος ήταν σκληρός αλλά όχι αποσταθεροποιητικός, με τον τρόπο που μπορεί να περίμεναν στην Ουάσιγκτον. Κι ενώ τα αμερικανικο-ισραηλινά πλήγματα έχουν σίγουρα υποβαθμίσει τις ικανότητες των Φρουρών της Επανάστασης, είχαν και ευεργετικό αποτέλεσμα γι’ αυτούς. Ενίσχυσαν το πολιτικό «κράτημά» τους στο εσωτερικό. Οι διαιρέσεις μεταξύ των ελίτ της Ισλαμικής Δημοκρατίας έχουν ατονήσει καθώς οι σκληροπυρηνικοί εδραιώνουν την εξουσία τους υπό την πίεση της εξωτερικής απειλής.
Δημόσια, οι Ιρανοί αξιωματούχοι επιδεικνύουν πυγμή επιμένοντας σε θέσεις που υποδηλώνουν τη διαχρονική επιδίωξη για περιφερειακή ηγεμονία, προειδοποιώντας ότι οποιαδήποτε ανανεωμένη επιθετικότητα των ΗΠΑ θα τύχει ανάλογης απάντησης με «μακρά και επώδυνα» αντίποινα. Κατ’ ιδίαν ωστόσο ή έμμεσα, η αποδοχή της εκεχειρίας από μέρους τους υποδηλώνει πιο ρεαλιστικούς υπολογισμούς. Η παύση του πολέμου, έστω προσωρινά, μπορεί να εξυπηρετήσει τα συμφέροντα του Ιράν - ειδικά στο επίπεδο της οικονομικής πίεσης και της περιφερειακής απομόνωσης.
Η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει διαφορετικές προκλήσεις. Ο πόλεμος έχει αποδειχθεί μη δημοφιλής στο αμερικανικό κοινό, συμβάλλοντας στη μείωση των ποσοστών αποδοχής του Τραμπ εν μέσω ευρύτερων ανησυχιών για τον πληθωρισμό και τις τιμές της ενέργειας. Με τις ενδιάμεσες εκλογές για το Κογκρέσο να πλησιάζουν, η πολιτική όρεξη για παρατεταμένη ή εκτεταμένη σύγκρουση φαίνεται μικρή, παρά το ότι η σκληρή κομματική πειθαρχία των Ρεπουμπλικάνων και η δεδομένη μειοψηφία των Δημοκρατικών έχουν μέχρι στιγμής προστατεύσει αποτελεσματικά τον Τραμπ από οποιαδήποτε ουσιαστική νομοθετική αντίσταση στον πόλεμό του.
Η διεθνής διάσταση
Τα κράτη του Περσικού, επιφυλακτικά τόσο για τις ικανότητες των ΗΠΑ όσο και για την απρόβλεπτη φύση του Τραμπ, ζητούν μια προσέγγιση βασισμένη στους κανόνες για την ασφάλεια του Στενού του Ορμούζ. Οι Ευρωπαίοι έχουν σηματοδοτήσει την υπό όρους υποστήριξή τους σε έναν ναυτικό συνασπισμό που θα μπορούσε να αναλάβει αστυνομικό ρόλο, αλλά εξακολουθούν να διστάζουν να δεσμευτούν όσο ο πόλεμος τυπικά συνεχίζεται. Από την πλευρά τους, οι αγορές αντιδρούν -ή ποντάρουν- στην αβεβαιότητα. Οι τιμές του πετρελαίου κινούνται σταθερά πάνω από τα εκατό δολάρια, ενώ οι προοπτικές για την παγκόσμια οικονομία κινούνται στη γκρίζα ζώνη.
Τι έπεται, λοιπόν; Η εκεχειρία θα μπορούσε να κρατήσει, εξελισσόμενη σε ένα παρατεταμένο αδιέξοδο που θα χαρακτηρίζεται από σποραδικές εντάσεις αλλά όχι από σημαντική κλιμάκωση. Σε αντίθετη περίπτωση, και το παραμικρό περιστατικό θα μπορούσε να διαλύσει την εύθραυστη ηρεμία και να αναζωπυρώσει τη σύγκρουση. Επίσης, υπάρχει η πιθανότητα -αν και μακρινή- ενός νέου γύρου διπλωματίας, καθώς οι προσπάθειες διαμεσολάβησης δεν έχουν ακόμη αποφέρει απτά αποτελέσματα και οι δύο πλευρές παραμένουν δημόσια δεσμευμένες στον διάλογο.
Προς το παρόν, η σύγκρουση βρίσκεται σε επισφαλή ισορροπία. Είναι πολύ «νωπή» για να αγνοηθεί, πολύ εκκρεμής για να τελειώσει. Σε αυτή την ενδιάμεση κατάσταση, το «μη πόλεμος» δεν σημαίνει απαραίτητα ειρήνη.
