Αν μη τι άλλο, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν μασκαρεύει τις προθέσεις του πίσω από όμορφα λόγια για την ελευθερία ή τα ανθρώπινα δικαιώματα. «Μπορώ να την πάρω… να την απελευθερώσω. Μπορώ να κάνω ό,τι θέλω» δηλώνει με ωμότητα για την Κούβα. Και την κάνει ότι θέλει αυτή τη στιγμή. Δεν τη βομβαρδίζει, όπως το Ιράν, αλλά τη στραγγαλίζει οικονομικά.
Πρόκειται για έναν κλοιό που σφίγγει συνεχώς μετά το πραξικόπημα στη Βενεζουέλα, βασικό «αιμοδότη» μέχρι τώρα της μικρής νησιωτικής οικονομίας. Ένας ασφυκτικός αποκλεισμός που επιβάλλεται μέσω απειλών προς τρίτες χώρες και παρεμβάσεων στις θαλάσσιες μεταφορές, έχει ουσιαστικά διακόψει τη ροή πετρελαίου προς τη χώρα. Το αποτέλεσμα είναι ότι η Κούβα να βρεθεί αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή έλλειψη καυσίμων. Οι συνέπειες του αποκλεισμού είναι ορατές σε κάθε επίπεδο. Η ενεργειακή κρίση έχει προκαλέσει εκτεταμένες διακοπές ρεύματος, συμπεριλαμβανομένων γενικευμένων μπλακάουτ που έχουν επηρεάσει ολόκληρη τη χώρα. Η οικονομική δραστηριότητα έχει περιοριστεί δραστικά. Βασικοί τομείς παραγωγής, ακόμη και η παραδοσιακή συγκομιδή ζάχαρης, αναστέλλονται, ενώ οι ελλείψεις σε φάρμακα και βασικά αγαθά γίνονται ακόμα μεγαλύτερες.
Και η ασφυκτική πίεση φαίνεται να αποδίδει. Την προηγούμενη εβδομάδα, ο πρόεδρος της Κούβας, Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ αναγνώρισε σε διάγγελμα του για πρώτη φορά ότι η κυβέρνηση του διαπραγματεύεται με τις ΗΠΑ και πως θα αρχίσει σύντομα να ανοίγει την οικονομία της. Ένα άνοιγμα με πρώτο στόχο επενδύσεις από την κουβανική διασπορά από την οποία προέρχεται και ο Μάρκο Ρούμπιο.
Όπως σημειώνει ο πρώην υπουργός Εξωτερικών του Μεξικού, Χόρχε Καστανέντα σε συνέντευξη του στους Los Angeles Times, η κουβανική ηγεσία καλείται σήμερα να υιοθετήσει πλήρως τις οικονομικές απαιτήσεις της Ουάσιγκτον και του Μαϊάμι προκειμένου να παραμείνει στα πράγματα. Και οι απαιτήσεις φαίνεται να περιλαμβάνουν όχι μόνο την απομάκρυνση του Ντίας-Κανέλ αλλά και αλλαγές στο νομικό και συνταγματικό πλαίσιο, με στόχο τη διασφάλιση επενδύσεων, ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων και ευνοϊκών όρων για ιδιωτικά κεφάλαια. Το θεσμικό πλαίσιο που καθιερώθηκε μετά την επανάσταση του 1959 τίθεται επομένως σε αμφισβήτηση.
Ο νόμος Χελμς-Μπέρτον του 1996 επιτρέπει ταυτόχρονα στην αμερικανική κυβέρνηση να διατηρεί ως επίσημο στόχο την ύπαρξη «δημοκρατικά εκλεγμένης κυβέρνησης» στην Κούβα για την πλήρη άρση του εμπάργκο αφήνοντας, από την άλλη, σημαντικά περιθώρια ευελιξίας στον Λευκό Οίκο σε ότι αφορά τη σταδιακή χαλάρωση των κυρώσεων.
Με το πιστολι στον κρόταφο, η κουβανική κυβέρνηση ανοίγει έτσι την οικονομία σε ξένες επενδύσεις που δεν περιορίζονται στον τουρισμό κάτι που έχει ως αποτέλεσμα να δημιουργούνται δίκτυα εισαγωγής καυσίμων μέσω ιδιωτικών καναλιών, συχνά σε δολάρια και με τη συμμετοχή αμερικανικών κεφαλαίων. Μετά το πραξικόπημα στη Βενεζουέλα και την επίθεση στο Ιράν, η Κούβα γίνεται επομένως το πεδίο εφαρμογής μιας στρατηγικής που βάζει στο μίξερ οικονομικές πιέσεις, στρατιωτική ισχύ και ολίγη διαπραγμάτευση.
Η «κατάληψη» για την οποία μιλά ο Τραμπ δεν συντελείται απαραίτητα μέσω στρατιωτικής επέμβασης. Ούτε με «αλλαγή καθεστώτος» αφού κάτι τέτοιο θα σήμαινε αυτομάτως και νέα έκρηξη μεταναστευτικών ροών προς τις ΗΠΑ, κάτι φυσικά που ο Λευκός Οίκος δεν θέλει ούτε να σκέφτεται. Είναι μια επέμβαση που οδηγεί σταδιακά στην προσαρμογή στις απαιτήσεις της Ουάσιγκτον και τελικά στην υποταγή. Και η Κούβα φαίνεται σήμερα να βρίσκεται σε αυτό το σημείο χωρίς κανείς να μπορεί ή να ενδιαφέρεται να την βοηθήσει.
