Εκτενές δημοσίευμα του Reuters, στο οποίο παρουσιάζονται δορυφορικές εικόνες και άλλο οπτικό υλικό, αποκαλύπτει πώς το Ισραήλ ισοπέδωσε την Γάζα με τόνους εκρηκτικών.
Τις εβδομάδες πριν από την κατάπαυση του πυρός στις 10 Οκτωβρίου, το Ισραήλ χρησιμοποίησε ευρέως ένα νέο όπλο: τα τεθωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού M113 που επαναχρησιμοποιήθηκαν για να μεταφέρουν μεταξύ 1 και 3 τόνων εκρηκτικών, σύμφωνα με το διεθνές πρακτορείο ειδήσεων.
Καθώς τα ισραηλινά στρατεύματα προχωρούσαν προς το κέντρο της πόλης της Γάζας, αυτές οι ισχυρές βόμβες, μαζί με αεροπορικές επιδρομές και θωρακισμένες μπουλντόζες, ισοπέδωσαν τμήματα κτιρίων, όπως δείχνουν πλάνα από drone και δορυφορικές εικόνες.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, αλλά όχι σε όλες, οι κάτοικοι έφυγαν πριν από τις κατεδαφίσεις μετά από ισραηλινές προειδοποιήσεις, δήλωσαν κάτοικοι, ισραηλινές πηγές ασφαλείας και αρχές της Γάζας.
Το πενταώροφο σπίτι του Χεσάμ Μοχάμαντ Μπαντάουι στην οδό Ντάουλα, στο εύπορο προάστιο Τελ-αλ-Χάουα, το οποίο είχε υποστεί ζημιές από αεροπορική επιδρομή νωρίτερα στον πόλεμο, καταστράφηκε ολοσχερώς από έκρηξη τεθωρακισμένου οχήματος μεταφοράς στρατιωτών (APC) στις 14 Σεπτεμβρίου, όπως δήλωσαν ο ίδιος και ένας συγγενής του, αφήνοντας τον ίδιο και 41 μέλη της οικογένειάς του άστεγους.
Ο Μπαντάουι, ο οποίος βρισκόταν μερικές εκατοντάδες μέτρα μακριά, είπε ότι άκουσε τουλάχιστον πέντε τεθωρακισμένα οχήματα να εκρήγνυνται σε διαστήματα περίπου πέντε λεπτών. Είπε ότι δεν έλαβε προειδοποίηση εκκένωσης πριν από την κατεδάφιση του κτιρίου και μέλη της οικογένειας διέφυγαν «ως θαύμα» εν μέσω εκρήξεων και σφοδρών πυροβολισμών. Αρκετά κτίρια στο ίδιο οικοδομικό τετράγωνο κατεδαφίστηκαν περίπου εκείνη την περίοδο, σύμφωνα δορυφορικές εικόνες.
Η οικογένεια διαμένει τώρα με συγγενείς σε διάφορα μέρη της πόλης, είπε ο Μπαντάουι, ενώ ο ίδιος ζει σε μια σκηνή δίπλα στο πρώην σπίτι του. Ο ισραηλινός στρατός δεν απάντησε σε ερωτήσεις του Reuters σχετικά με το περιστατικό. Το πρακτορείο ειδήσεων δεν μπόρεσε να διαπιστώσει ποιος στόχευσε το Ισραήλ στην επίθεση ή να επαληθεύσει ανεξάρτητα όλες τις λεπτομέρειες της αφήγησης του Μπαντάουι για τα γεγονότα.
Όταν το Reuters επισκέφθηκε την περιοχή τον Νοέμβριο, τα ερείπια τουλάχιστον ενός από τα οχήματα ήταν σκορπισμένα ανάμεσα σε μεγάλους σωρούς από ερείπια. «Δεν μπορούσαμε να πιστέψουμε ότι αυτή ήταν η γειτονιά μας, αυτός ήταν ο δρόμος μας», είπε ο Μπαντάουι.
Για να συντάξει μια λεπτομερή αναφορά σχετικά με το ρόλο των βομβών που έριξε ο ισραηλινός στρατός με APC στην Τελ-αλ-Χάουα και τη γειτονική περιοχή Σάμπρα τις έξι εβδομάδες πριν από την εκεχειρία, το Reuters μίλησε με τρεις ισραηλινές πηγές ασφαλείας, έναν απόστρατο ισραηλινό στρατιωτικό ταξίαρχο, έναν Ισραηλινό έφεδρο, τις αρχές της Γάζας και τρεις στρατιωτικούς εμπειρογνώμονες.
Επτά κάτοικοι της πόλης της Γάζας δήλωσαν ότι τα σπίτια τους ή τα σπίτια των γειτόνων τους καταστράφηκαν ολοσχερώς ή υπέστησαν σοβαρές ζημιές από τις εκρήξεις, τις οποίες αρκετοί συνέκριναν με σεισμό. Η ανάλυση των βίντεο του Reuters από δύο στρατιωτικούς εμπειρογνώμονες επιβεβαίωσε την ύπαρξη συντριμμάτων τουλάχιστον δύο εκραγέντων τεθωρακισμένων οχημάτων μεταφοράς προσωπικού (APC) ανάμεσα στα ερείπια σε διάφορα σημεία της πόλης της Γάζας.
Τα APC μεταφέρουν γενικά στρατεύματα και εξοπλισμό στο πεδίο της μάχης. Οι τρεις στρατιωτικοί εμπειρογνώμονες που συμβουλεύτηκε το Reuters δήλωσαν ότι η χρήση των οχημάτων ως βόμβες ήταν εξαιρετικά ασυνήθιστη και ενείχε τον κίνδυνο να προκληθούν υπερβολικές ζημιές σε κατοικίες πολιτών.
Απαντώντας σε λεπτομερείς ερωτήσεις του Reuters για το δημοσίευμά του, ο ισραηλινός στρατός δήλωσε ότι τηρεί τους κανόνες του πολέμου. Όσον αφορά τις καταγγελίες για καταστροφή πολιτικών υποδομών, δήλωσε ότι χρησιμοποίησε αυτό που αποκάλεσε «μηχανικό εξοπλισμό» μόνο για «απαραίτητους επιχειρησιακούς σκοπούς», χωρίς να αποκαλύψει περισσότερες λεπτομέρειες. Οι αποφάσεις καθοδηγούνται από τη στρατιωτική αναγκαιότητα, διάκριση και αναλογικότητα, ανέφερε.
Σε συνέντευξη που παραχώρησε στο Reuters στη Γάζα για το θέμα αυτό, ο εκπρόσωπος της Χαμάς Χαζέμ Κασέμ δήλωσε ότι οι κατεδαφίσεις που πραγματοποίησε το Ισραήλ με θωρακισμένα οχήματα είχαν ως στόχο τη μαζική εκτόπιση των κατοίκων της πόλης, κάτι που το Ισραήλ αρνείται.
Ο απόστρατος έφεδρος Ταξίαρχος Αμίρ Αβίβι, ιδρυτής του Ισραηλινού Φόρουμ Άμυνας και Ασφάλειας (IDSF), μιας δεξαμενής σκέψης, χαρακτήρισε το όπλο «καινοτομία του πολέμου στη Γάζα». Μία από τις πηγές ασφαλείας ανέφερε ότι η αυξανόμενη χρήση του ανταποκρινόταν εν μέρει στους περιορισμούς των ΗΠΑ σχετικά με τη μεταφορά βαρέων αεροπορικών βομβών Mark-84 και μπουλντόζων Caterpillar.
Ο στρατός και το γραφείο του πρωθυπουργού του Ισραήλ επίσης δεν απάντησαν σε ερωτήσεις σχετικά με τους λόγους της αλλαγής τακτικής. Το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ, ο Λευκός Οίκος και το υπουργείο Πολέμου δεν απάντησαν σε ερωτήσεις του Reuters για αυτό το θέμα.
Πριν από τον πόλεμο, η Τελ-αλ-Χάουα και η Σάμπρα, μια ιστορική περιοχή με απλά σπίτια στη νοτιοκεντρική πόλη της Γάζας, έσφυζαν από αρτοποιεία, εμπορικά κέντρα, τζαμιά, τράπεζες και πανεπιστήμια. Τώρα, μεγάλα τμήματα έχουν μετατραπεί σε ερείπια.
Η ανάλυση δορυφορικών εικόνων από το Reuters έδειξε ότι περίπου 650 κτίρια στη Σάμπρα, την Τελ-αλ-Χάουα και τις γύρω περιοχές καταστράφηκαν τις έξι εβδομάδες μεταξύ 1ης Σεπτεμβρίου και 11ης Οκτωβρίου.
Δύο ακαδημαϊκοί διεθνούς δικαίου, το γραφείο ανθρωπίνων δικαιωμάτων του ΟΗΕ και δύο από τους στρατιωτικούς εμπειρογνώμονες που εξέτασαν τα ευρήματα του Reuters δήλωσαν ότι η χρήση τέτοιων εκρηκτικών σε πυκνοκατοικημένες αστικές περιοχές ενδέχεται να παραβιάζει μία ή περισσότερες αρχές του ανθρωπιστικού δικαίου που απαγορεύουν την επίθεση σε υποδομές πολιτών και τη χρήση δυσανάλογης βίας.
«Το επιχείρημα ότι ορισμένα από αυτά μπορεί να είναι παγιδευμένα» ή ότι χρησιμοποιήθηκαν κάποτε από ελεύθερους σκοπευτές της Χαμάς δεν επαρκεί για να δικαιολογήσει μαζική καταστροφή, δήλωσε στο Reuters ο Ατζίθ Σουνγκάι, επικεφαλής του Γραφείου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ στα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη, αναφερόμενος στον ισχυρισμό του Ισραήλ ότι η Χαμάς τοποθέτησε αυτοσχέδιους εκρηκτικούς μηχανισμούς σε σπίτια, κάτι που η Χαμάς αρνείται.
Υπό ορισμένες συνθήκες, τα κτίρια θα μπορούσαν να χάσουν την νομική προστασία και να γίνουν στόχοι εάν το Ισραήλ είχε στοιχεία ότι η Χαμάς τα χρησιμοποίησε για στρατιωτικό πλεονέκτημα, δήλωσε ο Αλφόνσο Σέιξας Νούνες, Αναπληρωτής Καθηγητής στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Σεντ Λούις.
Ο ισραηλινός στρατός δεν απάντησε στα αιτήματα του Reuters να παράσχει τέτοια στοιχεία.
Αν δεν είναι αποτέλεσμα στρατιωτικής αναγκαιότητας, η κατεδάφιση πολιτικών υποδομών θα μπορούσε να ισοδυναμεί με αδικαιολόγητη καταστροφή περιουσίας, η οποία αποτελεί έγκλημα πολέμου, δήλωσε ο Σάνγκεϊ.
Το επίπεδο της καταστροφής αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη τάση: το 81% των κτιρίων της Γάζας υπέστησαν ζημιές ή καταστροφές κατά τη διάρκεια του πολέμου, σύμφωνα με το Δορυφορικό Κέντρο του ΟΗΕ. Η περιοχή που περιλαμβάνει την Πόλη της Γάζας υπέστη τις περισσότερες ζημιές από τον Ιούλιο, με περίπου 5.600 νέες κατασκευές να έχουν πληγεί, σύμφωνα με το Δορυφορικό Κέντρο του ΟΗΕ τον Οκτώβριο.
Τον Αύγουστο, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπέντζαμιν Νετανιάχου δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι το Ισραήλ τοποθετούσε τόνους εκρηκτικών σε τεθωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού, επειδή η Χαμάς είχε τοποθετήσει εκρηκτικούς μηχανισμούς «σε σχεδόν κάθε κτίριο» στις εκκενωμένες περιοχές. «Τα ανατινάζουμε και ενεργοποιούν όλες τις παγίδες. Γι' αυτό βλέπετε την καταστροφή», είπε ο Νετανιάχου.
Απαντώντας σε ερωτήσεις για το δημοσίευμα, ο Κασέμ, εκπρόσωπος της Χαμάς, αρνήθηκε την τοποθέτηση παγίδων σε κτίρια και είπε ότι η Χαμάς δεν είχε την ικανότητα να τοποθετήσει μηχανισμούς στην κλίμακα που ισχυριζόταν το Ισραήλ.
Αργότερα τον Αύγουστο, οι ισραηλινές δυνάμεις εισήλθαν στην πόλη της Γάζας με δεδηλωμένο στόχο της εξάλειψης της Χαμάς και της απελευθέρωσης ομήρων που κρατούνταν από μαχητές από την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023 στο Ισραήλ που πυροδότησε τον πόλεμο.Το Ισραήλ διέταξε πλήρη εκκένωση της πόλης τον Σεπτέμβριο.
Καθώς τα στρατεύματα προχωρούσαν, με την υποστήριξη τανκς και αεροπορικών επιδρομών, προκαλούσαν εκτεταμένες ζημιές στα ανατολικά προάστια πριν πλησιάσουν στις κεντρικές περιοχές της πόλης, όπου είχαν βρει καταφύγιο οι περισσότεροι εκτοπισμένοι.
Εκατοντάδες χιλιάδες κατέφυγαν προς τα νότια. Ο ΟΗΕ εκτιμά ότι 600.000-700.000 άνθρωποι παρέμειναν στην πόλη.
Ο υπουργός Άμυνας του Ισραήλ δήλωσε ότι στρατιώτες κατεδάφισαν 25 ουρανοξύστες που, σύμφωνα με το Ισραήλ, είχαν από κάτω σήραγγες της Χαμάς ή χρησιμοποιούνταν ως σημεία παρατήρησης. Το γραφείο ανθρωπίνων δικαιωμάτων του ΟΗΕ αναφέρει ότι το Ισραήλ δεν έχει προσκομίσει κανένα στοιχείο που να αποδεικνύει ότι τα κτίρια ήταν στρατιωτικοί στόχοι.
Μεταξύ των καταστροφών που είναι ορατές στη Σάμπρα, την Τελ-αλ-Χάουα και το Νότιο Ριμάλ μεταξύ 1ης Σεπτεμβρίου και 11ης Οκτωβρίου, το Reuters εντόπισε τον ουρανοξύστη αλ-Ρόγια, ο οποίος στέγαζε το Παλαιστινιακό Κέντρο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, ένα σημαντικό γραφείο ανθρωπίνων δικαιωμάτων που συνεργαζόταν με την φιλανθρωπική οργάνωση Christian Aid, και τον αλ-Ρόγια 2, ένα κτίριο που στέγαζε επιχειρήσεις και διαμερίσματα, τα οποία καταστράφηκαν από αεροπορικές επιδρομές στις 7 και 8 Σεπτεμβρίου.
Δύο πτέρυγες του Ισλαμικού Πανεπιστημίου της Γάζας και ένα τζαμί στην πανεπιστημιούπολη καταστράφηκαν. Σε μια γωνιά έξι τετραγώνων της Τελ-αλ-Χάουα σχεδόν όλα τα κτίρια κατεδαφίστηκαν - περισσότερα από 60 συνολικά.
Πέρα από τις δύο περιπτώσεις εκρήξεων τεθωρακισμένων οχημάτων που αναλύθηκαν λεπτομερώς για αυτό το άρθρο και τις αεροπορικές επιδρομές σε ουρανοξύστες που καταγράφηκαν σε βίντεο, το Reuters δεν μπόρεσε να διαπιστώσει ποια όπλα χρησιμοποίησε το Ισραήλ για να καταστρέψει κτίρια, ούτε τον συνολικό αριθμό των τεθωρακισμένων οχημάτων που ανατινάχθηκαν από τον Αύγουστο μέχρι την κατάπαυση του πυρός.
Ο εκπρόσωπος της Πολιτικής Άμυνας της Γάζας, Μαχμούντ Μπασάλ, δήλωσε ότι ο στρατός πυροδότησε εκατοντάδες APC κατά την περίοδο αυτή, έως και 20 καθημερινά. Ο ισραηλινός στρατός δεν απάντησε σε ερώτηση σχετικά με τον αριθμό των νεκρών.
Μεταξύ των κτιρίων που καταστράφηκαν ήταν και το σπίτι της οικογένειας του Μπαντάουι, όπου ζούσαν για τέσσερις δεκαετίες, καθώς και περισσότερα από 20 γειτονικά κτίρια, την ίδια περίοδο..
Δύο στρατιωτικοί εμπειρογνώμονες δήλωσαν ότι το βίντεο του Reuters από την περιοχή έδειχνε τα συντρίμμια τουλάχιστον ενός ανατιναγμένου τεθωρακισμένου οχήματος μεταφοράς προσωπικού (APC).
Αγορασμένα από τις ΗΠΑ μετά τον πόλεμο του Γιομ Κιπούρ τη δεκαετία του 1970, χιλιάδες M113 θεωρήθηκαν ότι δεν προστάτευαν επαρκώς τους στρατιώτες και τέθηκαν σε αχρηστία, δήλωσε ο στρατιωτικός ιστορικός Γιαγκίλ Χένκιν.
Η FMC Corp, αρχικά ο κύριος κατασκευαστής των M113, δεν απάντησε στα αιτήματα του Reuters για σχολιασμό σχετικά με τη χρήση του ως όπλο και τις πιθανές σχετικές ανησυχίες για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Η BAE Systems, η οποία παρέχει επί του παρόντος συντήρηση παγκοσμίως, δεν απάντησε σε ερωτήσεις του Reuters σχετικά με τη νέα χρήση των M113 από το Ισραήλ. Δήλωσε μόνο ότι προς το παρόν δεν έχει άμεσες στρατιωτικές πωλήσεις στη χώρα. Ανέφερε ότι ο εξοπλισμός που πούλησε στην κυβέρνηση των ΗΠΑ θα μπορούσε να φτάσει σε άλλες χώρες έμμεσα.
Τον Μάιο, το Ισραήλ δημοσίευσε προκήρυξη διαγωνισμού επιδιώκοντας να πουλήσει έναν απροσδιόριστο αριθμό M113 διεθνώς, σύμφωνα με δημόσια έγγραφα. Ο διαγωνισμός ακυρώθηκε αργότερα, σύμφωνα με μια ανάρτηση στον ιστότοπο του υπουργείου Άμυνας. Η ακύρωση επέτρεψε στο Ισραήλ να επεκτείνει την επαναχρησιμοποίηση των M113, ανέφερε στο Reuters μία από τις πηγές ασφαλείας. Ο στρατός δεν απάντησε στις ερωτήσεις του Reuters σχετικά με την προκήρυξη.
Οι πρώτες αναφορές των μέσων ενημέρωσης για εκρήξεις APC στη Γάζα έγιναν στα μέσα του 2024.
Η χρήση τους επιταχύνθηκε φέτος, όταν το Ισραήλ έθεσε σε περιορισμό τα αποθέματα, μετά την αναστολή των παραδόσεων βομβών Mark-84 από τις ΗΠΑ, λόγω ανησυχιών για τη χρήση τους σε κατοικημένες περιοχές, σύμφωνα με την πηγή.
Ο αυξημένος ρόλος των βομβών που βασίζονται σε APC συνέπεσε επίσης με τις ελλείψεις στο Ισραήλ της μπουλντόζας D9 της αμερικανικής εταιρείας Caterpillar, που χρησιμοποιούνται εδώ και καιρό από τον ισραηλινό στρατό για κατεδαφίσεις, δήλωσε μία από τις πηγές ασφαλείας.
Η Χαμάς έβαλε στο στόχαστρο τα D9 νωρίτερα στον πόλεμο, σκοτώνοντας ή τραυματίζοντας στρατιώτες και προκαλώντας ζημιές στα οχήματα, ανέφερε η πηγή. Ανησυχώντας για τη χρήση τους στην κατεδάφιση σπιτιών, οι ΗΠΑ ανέστειλαν τις πωλήσεις D9 στο Ισραήλ τον Νοέμβριο του 2024, επιδεινώνοντας την έλλειψη. Υπό την προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ, οι μεταφορές D9 ξανάρχισαν.
Η Caterpillar δεν απάντησε σε ερωτήσεις του Reuters σχετικά με τη στρατιωτική χρήση των μηχανημάτων της στις κατεδαφίσεις στη Γάζα και δεν έχει σχολιάσει δημοσίως το θέμα.
Εν μέσω της έλλειψης, ο στρατός άρχισε να χρησιμοποιεί άλλες μεθόδους κατεδάφισης, συμπεριλαμβανομένων των APC, ανέφερε άλλη πηγή από τον τομέα της ασφάλειας.
Ο Ντάνι Όρμπαχ, ισραηλινός στρατιωτικός ιστορικός, δήλωσε στο Reuters ότι οι κατεδαφίσεις είναι φυσιολογικές σε έναν πόλεμο και ήταν απαραίτητες στη Γάζα λόγω των τούνελ και των εκρηκτικών μηχανισμών. Είπε ότι ο ισραηλινός στρατός δεν ήταν επαρκώς προετοιμασμένος για τις πολύπλοκες μάχες, οδηγώντας στο συμπέρασμα ότι «δεν υπήρχε άλλος τρόπος να διεξαχθεί ένας τέτοιος πόλεμος εκτός από την καταστροφή όλων των κτιρίων πάνω από το έδαφος».
Ο ισραηλινός στρατός δήλωσε στο Reuters ότι οι στόχοι εξετάζονταν πριν από την επίθεση και τα πυρομαχικά επιλέγονταν «ώστε να επιτευχθεί ο στρατιωτικός στόχος με την ελάχιστη δυνατή παράπλευρη ζημιά» στους πολίτες και τις πολιτικές υποδομές.
