Οι πανηγυρισμοί και οι υπερβολές Τραμπ για την «αιώνια ειρήνη» που εξασφάλισε στην περιοχή της Μέσης Ανατολής παραχωρούν σταδιακά τη θέση τους στην επίγνωση του πόσο εύθραυστη και ευάλωτη είναι η εκεχειρία που εξασφάλισε ο Αμερικανός Πρόεδρος. Πόσο δύσκολο είναι να εφαρμοστεί μια συμφωνία που τόσο πρόωρα βαπτίστηκε «ιστορική». Όλα πια δείχνουν πως η απελευθέρωση των 20 ομήρων, η διακοπή των βομβαρδισμών και η απόσυρση του ισραηλινού στρατού από ένα τμήμα της Λωρίδας της Γάζας ήταν το εύκολο μέρος.
Η λεγόμενη δεύτερη φάση αναμένεται να αποδειχθεί εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση, όπως αποκαλύπτουν και οι πρώτες σοβαρές τριβές μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς για τα προβλήματα που συναντά η υλοποίηση του όρου που αφορά την επιστροφή των σορών των νεκρών ομήρων. Η στρατιωτική πτέρυγα της Χαμάς, οι ταξιαρχίες Κασάμ, ανακοίνωσε την Τετάρτη ότι παρέδωσε όλες τις σορούς που μπόρεσε να ανασύρει και πως θα χρειαστεί «ειδικός εξοπλισμός» προκειμένου να εντοπίσει και να ανασύρει τις υπόλοιπες που βρίσκονται θαμμένες κάτω από τόνους ερειπίων.
Με βάση τους όρους της συμφωνίας η Χαμάς έπρεπε να παραδώσει στο Ισραήλ τους 20 ζωντανούς ομήρους και τις σορούς 28 άλλων που σκοτώθηκαν στη διάρκεια της ομηρίας τους. Μέχρι στιγμής η παλαιστινιακή οργάνωση έχει παραδώσει 10 σορούς. Η πρώτη αντίδραση της κυβέρνησης Νετανιάχου στην ανακοίνωση της Χαμάς ήταν να περιορίσει δραστικά την εισροή ανθρωπιστικής βοήθειας στην περιοχή και να κρατήσει κλειστό το συνοριακό πέρασμα της Ράφα το οποίο συνδέει τη Λωρίδα της Γάζας με την Αίγυπτο.
Οι σκληροί εθνικιστές της κυβέρνησης Νετανιάχου άρχισαν παράλληλα να υπενθυμίζουν πως «μόνο η στρατιωτική πίεση» φέρνει αποτελέσματα. «Αν η Χαμάς αρνηθεί να συμμορφωθεί με τους όρους της συμφωνίας, το Ισραήλ σε συντονισμό με τις ΗΠΑ θα επιστρέψει στις πολεμικές επιχειρήσεις για να νικήσει ολοκληρωτικά τη Χαμάς, να αλλάξει την πραγματικότητα στη Γάζα και να πετύχει όλους τους στόχους του πολέμου» ανέφερε η απειλητική ανακοίνωση του υπουργείου Άμυνας του Ισραήλ.
Παραβίαση ή όχι;
Το βασικό ερώτημα σε αυτή τη φάση επομένως είναι αν Ισραήλ και ΗΠΑ θα μπορούσαν να θεωρήσουν το συγκεκριμένο ζήτημα ως παραβίαση της συμφωνίας. Στην πρώτη αντίδρασή του ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανάρτησε μήνυμα στο Truth Social σημειώνοντας ότι «η δουλειά δεν έχει τελειώσει».
Η υπόθεση των σορών δεν αποτελεί βέβαια τη μοναδική δυσκολία που παρουσιάζεται καθώς μπαίνουμε στη δεύτερη φάση. Πότε και σε ποιους θα παραδώσει τον οπλισμό της η Χαμάς; Είναι πραγματικά διατεθειμένη να το κάνει; Και αν ναι, τι είδους οπλισμό θα παραδώσει;
Ποιες χώρες θα απαρτίζουν τη λεγόμενη «δύναμη σταθεροποίησης»; Ποιοι θα αναλάβουν να στείλουν τις ειρηνευτικές δυνάμεις που θα σταλούν στη Λωρίδα της Γάζας για να εξασφαλίσουν την εφαρμογή της κατάπαυσης του πυρός και των άλλων όρων της συμφωνίας; Πότε θα αρχίσει η ανοικοδόμηση της ρημαγμένης περιοχής και ποιος θα αναλάβει το κόστος;
Όλα αυτά τα εμπόδια αποκαλύπτουν τη σκληρή πραγματικότητα πίσω από το πανηγυρικό κλίμα. Το σχέδιο δεν ανοίγει τελικά τον δρόμο σε μια αυθεντική ειρηνευτική διαδικασία στα χνάρια των συμφωνιών του Όσλο, με όσα προβλήματα και δυσκολίες θα συνεπαγόταν κάτι τέτοιο.
Δεν είναι τόσο οι άπειρες τεχνικές δυσκολίες που είναι στρωμένες στον δρόμο της εφαρμογής. Είναι κυρίως η απουσία πολιτικής βούλησης να στηριχτεί ένα μακρόπνοο σχέδιο το οποίο θα προωθεί πραγματικά τη λύση των δύο κρατών. Και σε αυτή τη φάση το μόνο που προσφέρεται στους Παλαιστίνιους είναι μια αόριστη υπόσχεση πως «ίσως» κάποτε διαμορφωθούν οι συνθήκες που θα επιτρέψουν την πραγμάτωση του ονείρου τους για αυτοδιάθεση.
Το μόνο που εγγυάται αυτή τη στιγμή την εφαρμογή της κατάπαυσης του πυρός είναι το πόσα πολλά έχει επενδύσει ο Τραμπ σε αυτήν με στόχο την προσωπική του προβολή.
Αμέτρητες δυσκολίες
Οι δυσκολίες όμως παραμένουν αμέτρητες. Ιατρικές πηγές στη Γάζα δήλωσαν στο δίκτυο Al Jazeera πως Ισραηλινοί ελεύθεροι σκοπευτές σκότωσαν μέσα στην εβδομάδα πέντε Παλαιστίνιους επειδή πλησίασαν το νοητό όριο που ορίζεται από τη συμφωνία ως «κίτρινη γραμμή».
Με βάση το σχέδιο, οι ισραηλινές δυνάμεις πρόκειται, κατά τη δεύτερη φάση της εφαρμογής, να αποσυρθούν πίσω από μια δεύτερη «κόκκινη γραμμή». Αυτές οι γραμμές υπάρχουν όμως σήμερα μόνο στον χάρτη και οι Παλαιστίνιοι της Γάζας δεν είναι σε θέση να γνωρίζουν πού ακριβώς βρίσκονται, με αποτέλεσμα να βρίσκονται εκτεθειμένοι σε προειδοποιητικά ή στοχευμένα πυρά του ισραηλινού στρατού όταν τις πλησιάζουν.
Εξίσου υπονομευτικά για την εκεχειρία θα μπορούσαν βέβαια να λειτουργήσουν και οι επιδείξεις ισχύος της Χαμάς με στόχο να αποδειχθεί πως η οργάνωση παραμένει η κυρίαρχη παλαιστινιακή δύναμη στον θύλακα. Βίντεο που κυκλοφορούν στο Διαδίκτυο δείχνουν άνδρες της Χαμάς να εκτελούν αιχμαλώτους που κατηγορούνται για συνεργασία με τις ισραηλινές δυνάμεις.
Οι περισσότεροι πολιτικοί αναλυτές στο Ισραήλ συμφωνούν πως η πιθανότερη έκβαση της λεγόμενης δεύτερης φάσης θα μπορούσε να είναι επομένως η τελμάτωση των διαπραγματεύσεων και μια κατάσταση που θα θυμίζει αρκετά τον Λίβανο των προηγούμενων ετών.
Και βέβαια όσο οι εχθροπραξίες θα συνεχίζονται, καμία χώρα δεν θα αναλαμβάνει την ευθύνη να στείλει στην περιοχή στρατεύματα για να ενταχθούν στη Διεθνή Δύναμη Σταθεροποίησης που προβλέπει το σχέδιο Τραμπ.
Και όσο τα κενά παραμένουν, ο Νετανιάχου θα μπορούσε να εκμεταλλευτεί μια οποιαδήποτε ευκαιρία για να τα τινάξει όλα στον αέρα φορτώνοντας την ευθύνη στη Χαμάς. Η πολιτική του επιβίωση παραμένει άλλωστε εξαιρετικά αβέβαιη χωρίς τη συνέχιση του πολέμου. Το τέλος των συγκρούσεων δεν θα κλονίσει μόνο τη συνοχή του κυβερνητικού συνασπισμού του. Θα τον φέρει αντιμέτωπο με τη δυσαρέσκεια της ισραηλινής κοινής γνώμης με την επόμενη χρονιά να είναι εκλογική. Ούτε ο Ισραηλινός πρωθυπουργός θα μπορεί πλέον να κρύβεται από τη Δικαιοσύνη για τις τρεις υποθέσεις διαφθοράς που τον βαρύνουν. Και από αυτή την άποψη, το μεγαλύτερο εμπόδιο στην υλοποίηση του σχεδίου Τραμπ είναι ο ίδιος ο Μπίμπι.
