Η μακρά διελκυστίνδα της Αμερικής με τη Κίνα για τον έλεγχο της πλατφόρμας που είναι αφιερωμένη στην ανάρτηση διασκεδαστικών βίντεο από χρήστες, του TikTok, φαίνεται πως κλείνει τον κύκλο της. Ως δεινός επιχειρηματίας με πυγμή και αποφασιστικότητα, ο Τραμπ παζάρεψε απευθείας με τον Κινέζο ομόλογό του Σι, την μεταβίβαση- ουσιαστικά- του ελέγχου της πλατφόρμας για το περιεχόμενο και τη χρήση της στις ΗΠΑ, σε κονσόρτσιουμ αμερικανικών εταιρειών, το οποίο ωστόσο δεν έχει σχηματιστεί ακόμη. Ήταν κάτι που προσπαθούσε να πετύχει η Ουάσιγκτον εδώ και καιρό, τουλάχιστον από τη στιγμή που η κινεζική πλατφόρμα απέκτησε δημοφιλία και άρχισε να «απειλεί» την κυριαρχία των αμερικανικών κολοσσών της τεχνολογίας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Ο Πρόεδρος υπέγραψε χθες εκτελεστικό διάταγμα σύμφωνα με το οποίο το σχέδιό του να πουλήσει τις αμερικανικές δραστηριότητες του κινεζικής ιδιοκτησίας TikTok σε Αμερικανούς και παγκόσμιους επενδυτές, συνάδει με τις απαιτήσεις εθνικής ασφάλειας που ορίζει ο νόμος της κυβέρνησης Μπάιντεν, του 2024. Ο Τραμπ ανέβαλε έως τις 20 Ιανουαρίου την ισχύ του συγκεκριμένου νόμου προκειμένου να δημιουργηθεί το κονσόρτσιουμ για την εξαγορά της διαχείρισης της πλατφόρμας, και φυσικά για να εγκριθεί η πώληση της από την κινεζική κυβέρνηση.
Με αμερικανική «στάμπα»
Η νέα αμερικανική εταιρεία- επί της ουσίας το τίμημα που πρέπει να καταβληθεί στη κινεζική μητρική ByteDance- έχει αποτιμηθεί σε περίπου 14 δισεκατομμύρια δολάρια, κατά δήλωση του αντιπροέδρου Τζ. Ντ. Βανς, ένα ποσό που σύμφωνα με τους αναλυτές τους οποίους επικαλείται το Reuters, είναι πολύ κατώτερο της δυνητικής αξίας της εταιρείας στην αγορά.
Μη παρεκκλίνοντας από την προσφιλή τακτική του, ο Τραμπ έσπευσε να πιστώσει την συμφωνία στην διαπραγματευτική ικανότητά του και στο προσωπικό στυλ του της απευθείας συνεννόησης. «Μίλησα με τον πρόεδρο Σι. Είχαμε μια καλή συζήτηση, του είπα τι κάναμε και μου είπε να προχωρήσουμε… Το Tik Tok θα λειτουργεί πλήρως αμερικανικά», είπε ο πρόεδρος.
Ο Τραμπ έχει αναγνωρίσει ότι το TikTok, το οποίο έχει 170 εκατομμύρια χρήστες στις ΗΠΑ, τον βοήθησε να επανεκλεγεί πέρυσι. Ο ίδιος έχει 15 εκατομμύρια ακόλουθους στον προσωπικό λογαριασμό του στην πλατφόρμα. Ο Λευκός Οίκος δημιούργησε επίσης επίσημο λογαριασμό τον περασμένο μήνα.
Αλλά γιατί πράγματι έχει γίνει τόσο μεγάλο θέμα όλη αυτή η ιστορία; Γιατί μια πλατφόρμα όπου οι χρήστες ανεβάζουν ερασιτεχνικά ψυχαγωγικά βίντεο έχει γίνει τόσο σημαντική για δύο παγκόσμιες δυνάμεις ως να επρόκειτο να μοιράσουν τα μερίδια τους σε μια στρατηγικής σημασίας γεωγραφική περιοχή ή αγορά;
Σημείο τριβής
Η απάντηση αγγίζει βαθύτερα ζητήματα και «πηγαίνει» πολύ πιο πέρα από το ποιος ελέγχει μια απλή εφαρμογή διασκεδαστικών βίντεο. Το TikTok έγινε σημείο τριβής μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας καθώς αγγίζει τρεις μεγάλους τομείς ανταγωνισμού και σύγκρουσης συμφερόντων.
Ο πρώτος, φυσικά, έχει να κάνει με την πρόσβαση σε προσωπικά δεδομένα, τη συγκέντρωση, τον έλεγχο και την πιθανή χρήση τους. Η αναγωγή αυτών των δυνατοτήτων σε αξιοποιήσιμο μηχανισμό επιδίωξης πλεονεκτήματος, θέτει αυτόματα για την αμερικανική πλευρά ζήτημα άμεσης απειλής για την εθνική ασφάλεια.
Κατά τους ειδικούς, το TikTok συλλέγει μεγάλες ποσότητες προσωπικών δεδομένων όπως τοποθεσία, ενδιαφέροντα, συνήθειες, επαφές. Οι ΗΠΑ φοβούνται πως η κινεζική κυβέρνηση θα μπορούσε να αποκτήσει πρόσβαση σε αυτά τα δεδομένα επικαλούμενη τους νόμους εθνικής ασφάλειας της χώρας.
Για την Ουάσιγκτον, το ενδεχόμενο δεν αφορά μόνο στο παρόν. Φαντάζει ως απειλή για το μέλλον. Η χρήση των δεδομένων των χρηστών από μια «αθώα» εφαρμογή είναι πολύ πιθανό να βοηθήσει εκείνον που τα χρησιμοποιεί να αποκτήσει στρατηγικό πλεονέκτημα έναντι του αντιπάλου του.
Η δεύτερη αιτία της παράταιρης διελκυστίνδας, δεν είναι άλλος από τον σκληρό ανταγωνισμό για κυριαρχία στη σφαίρα της τεχνολογίας και της οικονομικής ισχύος.
Το TikTok δεν είναι απλά ένα ακόμη μέσο κοινωνικής δικτύωσης. Είναι η πρώτη εφαρμογή κοινωνικής δικτύωσης κινεζικής επινόησης και ιδιοκτησίας που σημειώνει τεράστια και παγκόσμια επιτυχία, ειδικά στις ΗΠΑ. Μοιάζει να διεμβολίζει τη «κοιτίδα» της τεχνολογικής κοσμογονίας απ’ όπου αναδύθηκαν και κυριάρχησαν οι «υπερεθνικοί» τεχνολογικοί κολοσσοί της εποχής του Διαδικτύου, η Google, η Meta, το (πρώην) Twitter. Το κινεζικό TikTok έρχεται να αμφισβητήσει την παγκόσμια κυριαρχία της Αμερικής στη τεχνολογία.
Έλεγχος και επιρροή
Ο έλεγχος του ποιος κατέχει, αλλά κυρίως ποιος κερδίζει, από μια τόσο πετυχημένη «νεοφώτιστη» πλατφόρμα, σημαίνει έλεγχο όχι μόνο των τεράστιων εσόδων που παράγει αλλά και της καινοτομίας, της επιρροής και της επιδραστικότητας.
Ο τρίτος λόγος είναι εξίσου σημαντικός και καθοριστικός για τις δυναμικές που αναπτύσσονται στο εσωτερικό των μετα-νεωτερικών κοινωνιών της Δύσης: Ποιος ελέγχει και κατευθύνει τα δύο σημαντικότερα «κεφάλαια» κοινωνικών διεργασιών, τη πληροφόρηση και τη πολιτιστική επιρροή.
Όπως κάποτε ο έντυπος Τύπος, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης διαμορφώνουν σήμερα τη κοινή γνώμη, ιδίως μεταξύ των νέων. Ανοίγουν και κλείνουν συζητήσεις, αποτυπώνουν και διαχέουν τάσεις, σχηματοποιούν μεταβολές και αναζητήσεις. Διευκολύνουν, αλλά κυρίως μεγεθύνουν, την απομακρυσμένη κοινωνική και πολιτική αλληλόδραση.
Οι ΗΠΑ ανησυχούν ότι το Πεκίνο θα μπορούσε, θεωρητικά, να προωθήσει την «προπαγάνδα» του, να λογοκρίνει θέματα ή να χειραγωγήσει ό,τι γίνεται viral. Από την οπτική γωνία της Κίνας, το TikTok και η μητρική του εταιρεία, η ByteDance έρχονται απλά να αποδείξουν ότι οι κινεζικές εταιρείες μπορούν να καθορίσουν τις παγκόσμιες πολιτιστικές τάσεις κι όχι να μιμηθούν ή να ακολουθήσουν τις υπάρχουσες.
Προφανώς, το ντιλ Τραμπ - Σι για τη τύχη της δημοφιλούς κινεζικής πλατφόρμας στις ΗΠΑ δεν αφορά memes ή βιντεάκια με μαθητικές φάρσες και χνουδωτά κατοικίδια. Αποτυπώνει τη κλιμακούμενη γεωπολιτική διαμάχη για το ποιος θέτει τους κανόνες στον ψηφιακό Big Bang της εποχής.
Θα συνεχίσουν οι αμερικανικές εταιρείες να καθοδηγούν τη κοσμογονία του παγκόσμιου ιστού; Ή μήπως οι ανερχόμενες πλατφόρμες της Κίνας θα ανατρέψουν αυτή την ισορροπία δυνάμεων;
Εν κατακλείδι: Η διαπάλη για τον έλεγχο του TikTok έχει να κάνει με κάτι πολύ μεγαλύτερο. Τηρουμένων των αναλογιών, είναι ένας πόλεμος δι' αντιπροσώπων μεταξύ δύο υπερδυνάμεων για υπεροχή στον έλεγχο των δεδομένων, την τεχνολογική κυριαρχία και την πολιτιστική επιρροή και επιδραστικότητα. Αν μη τι άλλο, πρόκειται για ένα άκρως ενδιαφέρον κεφάλαιο της εν εξελίξει ιστορίας του ψηφιακού κόσμου.
