Τη κάρτα της στρατιωτικής δράσης «τράβηξε» για άλλη μια φορά το Ισραήλ απ’ τη τράπουλα των επιλογών του στο θρυμματισμένο σκηνικό της Μέσης Ανατολής. Βομβάρδισε μέρα μεσημέρι κυβερνητικά κτίρια στο κέντρο της Δαμασκού σκορπώντας το τρόμο.
Το έκανε με πρόσχημα την προστασία των Δρούζων, μιας μουσουλμανικής εθνοθρησκευτικής κοινότητας σημαντικό μέρος της οποίας βρίσκεται στο Ισραήλ εκτός από το Λίβανο και τη Συρία. Περίπου 130.000 Ισραηλινοί Δρούζοι ζουν στο βόρειο Ισραήλ. Σε αντίθεση με άλλες μειονοτικές κοινότητες, αν και μουσουλμάνοι, έχουν ενταχθεί πλήρως στην ισραηλινή κοινωνία. Κατατάσσονται στον ισραηλινό στρατό και συχνά καταλαμβάνουν υψηλόβαθμα πόστα ενώ πολλοί κάνουν καριέρα στην αστυνομία και τις δυνάμεις ασφαλείας.
Ο ενσωμάτωσή τους αποτελεί για το Ισραήλ μια στρατηγική ευκαιρία προκειμένου να εδραιώσει τα «δικαιώματα» του στα υψίπεδα του Γκολάν που κατέλαβε από τη Συρία στον Πόλεμο των Επτά Ημερών, το 1967 και το 1981 τα προσάρτησε μονομερώς στην επικράτειά του. Οι περίπου 20.000 μουσουλμάνοι κάτοικοι της περιοχής είναι στη συντριπτική πλειοψηφία τους Δρούζοι. Σήμερα ζουν χωρίς τριβές δίπλα από τους περίπου 25.000 Ισραηλινούς εποίκους που έχουν εγκατασταθεί σε περίπου 30 εβραϊκούς οικισμούς στο Γκολάν.
Με άλλα λόγια, η σπουδή του Ισραήλ να «προστατέψει» τους Δρούζους της Συρίας -καθώς αντιστέκονται στην προσπάθεια των νέων κυβερνώντων στη Δαμασκό να επιβάλλουν τον έλεγχό τους σε όλη τη συριακή επικράτεια- είναι ο «τρόπος» του να τα πάει καλά με τους Δρούζους του Γκολάν και να κρατάει σε ηρεμία και ελεγχόμενη τη περιοχή...
Η αιτία
Οι Δρούζοι της Συρίας έχουν βρεθεί στο στόχαστρο της νέας συριακής κυβέρνησης η οποία με τις ευλογίες των ΗΠΑ, κινείται για να αφοπλίσει τις πολιτοφυλακές και τις ένοπλες ομάδες προκειμένου να εδραιώσει τη εξουσία της. Οι Δρούζοι φέρεται να είναι μια από τις κοινότητες που προβάλει αντίσταση σε αυτή την προσπάθεια και δεν συζητά τον αφοπλισμό της φοβούμενη ότι θα βρεθεί ανυπεράσπιστη.
Όλα δείχνουν πως το Ισραήλ έδρασε πάλι με τρόπο που έπιασε στον ύπνο την Ουάσιγκτον, φέρνοντάς την προ τετελεσμένων μόλις μερικές εβδομάδες μετά τους βομβαρδισμούς κατά του Ιράν και λίγα 24ωρα αφότου ο Νετανιάχου επαίνεσε τον Τραμπ και την υποστήριξή του κατά τη πρόσφατη επίσκεψή του στην αμερικανική πρωτεύουσα.
Το ισραηλινό χτύπημα στη Δαμασκό γίνεται μόλις μερικές μέρες μετά την άρση των κυρώσεων από τον Τραμπ δίνοντας στη πράξη «ψήφο εμπιστοσύνης» στο νέο συριακό καθεστώς, παρ’ ότι είναι ισλαμιστικών καταβολών.
Το έκανε καθ’ υπόδειξη των φιλικών προς στις ΗΠΑ μοναρχιών του Κόλπου οι οποίες θέλουν να αποδυναμώσουν περεταίρω το Ιράν και να κόψουν τους δεσμούς που είχε αναπτύξει με τη Δαμασκό στη διάρκεια του καθεστώτος Άσαντ. Αλλά και εκμεταλλευμένος μια ανέλπιστη στρατηγική ευκαιρία που του προσφέρθηκε με την αναδίπλωση της Ρωσίας από το θέατρο του συριακού εμφυλίου καθώς επικεντρώνει τη προσπάθειά της στον πόλεμο στην Ουκρανία:
Μια Συρία φιλική προς τις ΗΠΑ, έστω και υπό ισλαμιστική διακυβέρνηση, «ξεκομένη» από την Τεχεράνη και τη Μόσχα, σηματοδοτεί ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής εδώ και δεκαετίες στη Μέση Ανατολή: Την πρόσδεση όλης της περιοχής -με εξαίρεση το Ιράν- στο άρμα της αμερικανικής επιρροής.
Ωστόσο, ο επιχειρούμενος προσεταιρισμός της Δαμασκού από τον Τραμπ είναι κάτι που δεν αρέσει στον Νετανιάχου. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός επιμένει πως είναι πολύ νωρίς για να εμπιστευτεί τη νέα κατάσταση πραγμάτων στη Δαμασκό.
Μήνυμα
Σε κάθε περίπτωση, η νέα ισραηλινή «μόχλευση» με βόμβες στέλνει ένα ξεκάθαρο μήνυμα στους ιθύνοντες της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής: Δεν μπορούν να... λογαριάζουν- στη Μέση Ανατολή- «χωρίς τον ξενοδόχο»...
Αυτό με τη σειρά του οδηγεί στον επόμενο συλλογισμό-ερώτημα: Θέλει πραγματικά το Ισραήλ να γίνει η «τοπική» υπερδύναμη της Μέσης Ανατολής; Προσπαθεί να «μοιάσει» στις ΗΠΑ της μεταψυχροπολεμικής, μονοπολικής περιόδου αναλαμβάνοντας μονομερώς στρατιωτική δράση όπου θεωρεί ότι διακυβεύονται συμφέροντά του και επιβάλλοντας τη βούλησή του; Έχει τη δύναμη να το κάνει αυτό το Ισραήλ των 10 εκατομμυρίων;
Για πολλούς αναλυτές, η απάντηση είναι «και ναι, και όχι». Το τελευταίο χτύπημα στη Δαμασκό αντανακλά σαφώς την ευρύτερη οπτική του ισραηλινού πολιτικο-στρατιωτικού κατεστημένου όχι μόνο για τη Συρία και το Λίβανο, όπου βρίσκεται διασκορπισμένη η κοινότητα των Δρούζων, αλλά για όλη την περιοχή της Μέσης Ανατολής. Αφότου έκλεισε ο κύκλος των αναμετρήσεων του με τακτικές δυνάμεις ενάντια στους συνασπισμένους Άραβες τις δεκαετίες του '40, ‘60 και ‘70, η ισραηλινή προβολή ισχύος εκδηλώνεται σε όλο και πιο ασύμμετρη κλίμακα αλλά πάντα με σαρωτικό τρόπο.
Η συνεχής στρατιωτική δράση, οι μυστικές επιχειρήσεις, οι κινήσεις στη διπλωματική σκακιέρα, υποδηλώνουν μια βασική επιδίωξη: Το εβραϊκό κράτος θέλει, και είναι αποφασισμένο, να εξασφαλίσει και να διατηρήσει στρατηγική ηγεμονία στη Μέση Ανατολή.
Περιορισμοί
Όχι απαραίτητα αυτοκρατορικού-ιμπεριαλιστικού τύπου αλλά σίγουρα την ηγεμονία της περιφερειακής δύναμης που είναι ανώτερη σε στρατιωτική, τεχνολογική και αποτρεπτική ικανότητα. Επομένως, δεν μπορεί να την αγνοεί κανένας, ούτε εχθρός, ούτε φίλος.
Το Ισραήλ βομβαρδίζει σήμερα τη Συρία όπως βομβάρδισε πριν μερικές εβδομάδες το Ιράν και όπως έκανε πέρυσι στο Λίβανο για να αποτρέψει μετατοπίσεις ισχύος που θα μπορούσαν να απειλήσουν την κυριαρχία του. Υποδηλώνοντας ότι έχει τη βούληση να ενεργήσει μονομερώς και αποφασιστικά ακόμη και πέρα από τα σύνορα του- κάτι που έχει κάνει αρκετές φορές στη σύντομη ιστορία του- το εβραϊκό κράτος στέλνει σαφές μήνυμα διεκδίκησης ηγεμονίας.
Αναλόγως, στο διπλωματικό πεδίο, οι πρόσφατες ειρηνευτικές συμφωνίες του με τα αραβικά κράτη (ΗΑΕ, Μπαχρέιν, Μαρόκο) στο πλαίσιο των λεγόμενων Συμφωνιών του Αβραάμ μαρτυρούν μια ακόμη στρατηγική επιδίωξη: Το Ισραήλ θέλει αναδιαμορφώσει το περιφερειακή γεωπολιτική σκηνή αλλά με το ίδιο στον πρώτο ρόλο, όχι στον δεύτερο.
Οι ενέργειές του ισραηλινού κατεστημένου αντανακλούν ένα μείγμα στρατηγικής φιλοδοξίας και βαθιάς ανασφάλειας, μια επίμονη επιθυμία για ηγεμονία αλλά και έναν βαθύ φόβο υπαρξιακής απειλής.
Ωστόσο, οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει αυτή η ατέρμονη προβολή ισχύος πληθαίνουν και γίνονται πολυπλοκότερες ειδικά όταν το κίνητρο της περιστρέφεται γύρω από εξιδανίκευση της ικανότητας αποτροπής.
Το Ισραήλ περιορίζεται από την εσωτερική πολιτική αστάθεια που το ταλανίζει από καιρού εις καιρόν. Υπόκειται όλο και περισσότερο στη διεθνή πίεση και καθίσταται όλο και πιο επιτακτικά υπόλογο για τις ενέργειές του, είτε αυτές αφορούν στην πολύπαθη Γάζα είτε στην κατακερματισμένη Συρία.
Ακόμη περισσότερο υπόκειται στην ανυπέρβλητη πίεση του δημογραφικού το οποίο ουσιαστικά αποτελεί τον πυρήνα της ιστορικής εθνο-εδαφικής διένεξης του με τους Άραβες. Το 75% του συνολικού πληθυσμού των 10 εκατομμυρίων του Ισραήλ είναι Εβραίοι -6,87 εκατ.- και το υπόλοιπο συνθέτουν δύο εκατομμύρια Αράβων (συμπεριλαμβανομένων Μουσουλμάνων, Δρούζων και Χριστιανών Αράβων) ενώ ένα άλλο 5%, σχεδόν μισό εκατομμύρια άνθρωποι, προέρχονται από άλλες κοινότητες. Την τελευταία δεκαετία, ο εβραϊκός πληθυσμός αυξήθηκε κατά 18% αλλά ο αραβικός κατά 25%.
Προφανώς αυτές οι πραγματικότητες δεν μπορούν να αγνοηθούν και είναι αυτές που συχνά καθιστούν δύσκολη τη μακροπρόθεσμη διατήρηση του στάτους της υπερδύναμης. Έστω και σε «τοπικό» επίπεδο...
