Γιατί οι Γερμανοί αγαπούν τους Έλληνες περισσότερο απ’ ό,τι οι Έλληνες τους Γερμανούς; Γιατί το κοινό της Καθημερινής -και ειδικότερα οι επώνυμοι των πρώτων σειρών στο Ίδρυμα «Σταύρος Νιάρχος», που στην πλειονότητά τους πρωταγωνίστησαν στο «Μένουμε Ευρώπη»- καταχειροκρότησε την περασμένη Τετάρτη την Άνγκελα Μέρκελ στην Αθήνα παρά το γεγονός ότι επέμεινε να εκφράζει τον σεβασμό της για τον Αλέξη Τσίπρα δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα του 2015; Πρόκειται για δύο δύσκολα ερωτήματα που τέθηκαν κατά σύμπτωση την ίδια εβδομάδα, καθώς την περασμένη Πέμπτη, μία μέρα μετά την εμφάνιση της πρώην καγκελαρίου στην Εθνική Λυρική Σκηνή, παρουσιάστηκε η πρώτη έρευνα (από την Kapa Research κατ’ εντολή του Ιδρύματος «Friedrich Ebert» των Γερμανών Σοσιαλδημοκρατών) για το πώς βλέπουν οι Γερμανοί τους Έλληνες.
Με το βλέμμα του τουρίστα
Ας ξεκινήσουμε από την έρευνα, η οποία δεν έχει γίνει και τόσο γνωστή. Από αυτή προκύπτει ότι οι θετικές γνώμες των Γερμανών για τους Έλληνες είναι της τάξης του 66%, ποσοστό υπερδιπλάσιο από τις θετικές γνώμες των Ελλήνων για τους Γερμανούς, οι οποίες στην τελευταία έρευνα ήταν 31%. Να σημειωθεί ότι για το πώς βλέπουν οι Έλληνες τους Γερμανούς υπάρχουν στοιχεία εδώ και είκοσι χρόνια, οπότε και έχουν καταγραφεί οι απόψεις του ελληνικού κοινού όπως επηρεάζονταν από την επικαιρότητα, π.χ. από τη στάση της γερμανικής κυβέρνησης στα Μνημόνια, από την απαίτησή της για σκληρή λιτότητα, από τη στάση της στο Προσφυγικό ή από την άρνησή της να συζητήσει το θέμα των αποζημιώσεων για τις θηριωδίες των ναζί κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Μάλιστα, στο ζενίθ της κρίσης ο νούμερο ένα εχθρός στην Ελλάδα ήταν, αν όχι η Μέρκελ, ο υπουργός της των Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε.
Ωστόσο, δεν έχουν καταγραφεί ποτέ ως τώρα οι απόψεις του γερμανικού κοινού, συνεπώς δεν έχουμε στοιχεία για την εποχή που η Ελλάδα ήταν στα γερμανικά πρωτοσέλιδα και οι Γερμανοί πολιτικοί διαγκωνίζονταν για το ποιος θα εμφανιστεί πιο σκληρός έναντι των «τεμπέληδων του Νότου». Το 2025 όμως οι Γερμανοί βλέπουν την Ελλάδα κυρίως με το βλέμμα του τουρίστα, όπως επισημαίνει και ο Ρόναλντ Μαϊνάρντους, ο οποίος επεξεργάστηκε τα στοιχεία της έρευνας: για τους Γερμανούς η Ελλάδα είναι ένας παράδεισος διακοπών με ζεστό, ηλιόλουστο καιρό όλο τον χρόνο, με εξαιρετικό φαγητό, με φιλόξενους ντόπιους, με μια συναρπαστική Ιστορία και σημαντικά πολιτιστικά και ιστορικά μνημεία που θεωρούνται ευρέως βασικά στοιχεία της γενικής γνώσης. Όπως δείχνουν ξεκάθαρα τα στοιχεία της έρευνας, η Ελλάδα γίνεται πάνω απ’ όλα αντιληπτή ως μια χώρα λαχτάρας - ένας τόπος όπου οι Γερμανοί επιθυμούν να περάσουν τις πιο πολύτιμες μέρες του έτους, δηλαδή τις διακοπές τους. Στο ερώτημα «Ποιες είναι οι λέξεις που σας έρχονται στο μυαλό για την Ελλάδα;» το 48% απαντά «Θάλασσα, ήλιος, καλοκαιρία», το 31% «Σουβλάκι, τζατζίκι, φέτα», το 27% «Όμορφη χώρα, φιλόξενοι άνθρωποι» και το 15% «Ιστορία, πολιτισμός, μυθολογία» - προφανώς αντέχει ακόμα ο στίχος του Γκαίτε «με την ψυχή αναζητώντας των Ελλήνων τη χώρα». Και υπάρχει ένα μόλις 8% των ερωτηθέντων Γερμανών που δηλώνει ότι έχει αρνητική γνώμη για την Ελλάδα.
Οι γερμανικές οφειλές
Η πλειονότητα των Γερμανών δεν δίνει μεγάλη σημασία στη σκιά που ρίχνει η κατοχή της Ελλάδας από τη ναζιστική Γερμανία στις διμερείς σχέσεις. Το ένα τρίτο θεωρεί πως η ναζιστική κατοχή παίζει «πολύ σημαντικό» (13%) ή «σημαντικό» (14%) ρόλο. Άλλο ένα τρίτο δηλώνει ότι δεν έχει καμία γνώμη για το θέμα, ενώ το 31% δηλώνει ότι έχει μικρή ή καθόλου σημασία για τη σημερινή τους άποψη για την Ελλάδα.
Στενά συνδεδεμένο με αυτό το ζήτημα είναι το ερώτημα για το πώς η πολιτική ηγεσία της Γερμανίας θα πρέπει να χειριστεί την ιστορική ευθύνη της χώρας έναντι της Ελλάδας - μια θεματική που περιλαμβάνει συζητήσεις σχετικά με τις αποζημιώσεις. Οι 4 στους 10 ερωτηθέντες θεωρούν πως είναι «σημαντικό» (24%) ή «πολύ σημαντικό» (16%) να αναγνωρίσει και να αναλάβει η Γερμανία την ιστορική ευθύνη έναντι της Ελλάδας. Αντίθετα, το 23% δεν το θεωρεί ιδιαίτερα σημαντικό, ενώ σχεδόν το ένα τρίτο (32%) δεν εκφράζει άποψη για το θέμα.
Εξαιρετικό ενδιαφέρον έχει και το πώς βλέπουν οι Γερμανοί τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και τις εντάσεις σ’ αυτές. Μια οριακή πλειοψηφία (47%) πιστεύει ότι το Βερολίνο θα πρέπει να παραμείνει ουδέτερο και να απέχει από το να παρέμβει στις εντάσεις και σε μια πιθανή σύγκρουση μεταξύ των δύο γειτόνων στο Αιγαίο, 1 στους 3 ερωτηθέντες τάσσεται υπέρ της ευθυγράμμισης της Γερμανίας με την Ελλάδα, ενώ το 14% υποστηρίζει τη συμπαράταξη με την Τουρκία.
