Ένα είναι, για την ώρα, το στοιχείο που «ξεκαθαρίζει» μέρα με τη μέρα μετά τις αεροπορικές επιδρομές Ισραήλ-ΗΠΑ κατά των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν: Η Τεχεράνη είναι ικανή να συνεχίσει το πυρηνικό πρόγραμμά της. Ακόμη περισσότερο, διατηρεί την ικανότητά της στη τεχνογνωσία, την επιστημονική επάρκεια και την ανάπτυξη υποδομής για να συνεχίσει να εμπλουτίζει ουράνιο.
Τελευταία στοιχεία από αμερικανικούς δορυφόρους δείχνουν ότι οι εργασίες αποκατάστασης των ζημιών στις εγκαταστάσεις εμπλουτισμού του Φορντό το οποίο χτυπήθηκε από αμερικανικά βομβαρδιστικά B-2 πριν από δέκα ημέρες, άρχισαν. Στις δορυφορικές εικόνες της εταιρείας Maxar φαίνονται εκσκαφικά μηχανήματα και μέλη συνεργείων να εργάζονται γύρω από τους κρατήρες που άνοιξαν οι αμερικανικές βόμβες διάτρησης.
Ο πρώην επιθεωρητής πυρηνικών εγκαταστάσεων Ντέιβιντ Άλμπραϊτ, διευθυντής σήμερα του Ινστιτούτου Επιστήμης και Διεθνούς Ασφάλειας, δήλωσε στο CNN ότι οι εικόνες από το Φορντό δείχνουν πως οι Ιρανοί εργάζονται εντατικά στα δύο σημεία των πληγμάτων όπου βρίσκονται τα φρεάτια εξαερισμού του εργοστασίου. Ο ειδικός εκτιμά ότι οι εργασίες αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν την επίχωση των κρατήρων, καθώς και την αξιολόγηση των μηχανικών ζημιών που προκάλεσαν οι εκρήξεις. Δεν αποκλείεται να γίνονται επίσης ραδιολογικές μετρήσεις για να εξακριβωθούν πιθανές διαρροές υλικών.
Ισχυρή βούληση
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο επικεφαλής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ) Ραφαέλ Γκρόσι θεωρεί πως οι αμερικανο-ισραηλινοί βομβαρδισμοί ουσιαστικά δεν κατάφεραν το καίριο πλήγμα στις πυρηνικές φιλοδοξίες της Τεχεράνης. Σε μεγάλο βαθμό, αυτές εξαρτώνται από τη βούλησή της να συνεχίσει ή να σταματήσει- με κάποιο “αντάλλαγμα” βέβαια- όχι από τις βόμβες των ΗΠΑ ή του Ισραήλ.
Ο Γκρόσι είναι ξεκάθαρος: «Οι δυνατότητες που έχουν είναι ακόμη εκεί. Μπορούν να αποκτήσουν σε λίγους μήνες, ή και λιγότερο, μερικούς φυγοκεντρητές ακόμη που παράγουν εμπλουτισμένο ουράνιο. Ειλικρινά, δεν μπορεί κανείς να ισχυριστεί ότι όλα έχουν εξαφανιστεί και ότι δεν υπάρχει τίποτα εκεί πέρα πια», είπε χαρακτηριστικά ο επικεφαλής της ΙΑΕΑ σε συνέντευξή του στο CBS. «Είναι σαφές ότι έχουν προκληθεί σοβαρές ζημιές αλλά δεν είναι ολοκληρωτικές. Το Ιράν διατηρεί τις δυνατότητες του, βιομηχανικές και τεχνολογικές. Αν το θελήσει, μπορεί να ξαναρχίσει τον εμπλουτισμό ουρανίου».
Το στίγμα ότι όλα εξαρτώνται από την βούληση κι όχι από την πίεση των τρίτων, δίνουν και ορισμένα από τα επίσημα χείλη της Τεχεράνης. Σε συνέντευξή του την Κυριακή, στο CBS επίσης, ο πρεσβευτής του Ιράν στα Ηνωμένα Έθνη, Αμίρ-Σαΐντ Ιραβάνι, δήλωσε ότι ο εμπλουτισμός ουρανίου από τη χώρα του «δεν θα σταματήσει ποτέ» επειδή το Ιράν έχει «αναφαίρετο δικαίωμα στην ειρηνική πυρηνική δραστηριότητα».
Επομένως, τί είναι αυτό που θα μπορούσε πραγματικά να σταματήσει το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα αν εξαιρέσει κάποιος το ενδεχόμενο μιας δια της βίας επιβολής με ολοκληρωτικό πόλεμο; Τίποτα, πέρα από την ίδια τη βούληση εκείνων που κρατούν τα ηνία της εξουσίας, και την οποία μόνον ένας παράγοντας μπορεί να επηρεάσει ή να καθορίσει: Η εσωτερική πολιτική δυναμική.
Στο πλαίσιο του δόγματος «μέγιστης πίεσης» του Τραμπ, οι ΗΠΑ προσφέρουν μια νέα συμφωνία, με όρια εμπλουτισμού «απαγορευτικά» για την ανάπτυξη πυρηνικού όπλου, με αντάλλαγμα ξεπάγωμα ιρανικών κεφαλαίων και μερική άρση των κυρώσεων. Ωστόσο, το Ιράν θεωρεί-για την ώρα- τους αμερικανικούς όρους ως «καταναγκαστικούς».
Εσωτερική δυναμική
Οι σκληροπυρηνικοί, συμπεριλαμβανομένου του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, απορρίπτουν την αμερικανική πρόταση και τις τακτικές πίεσης ενισχύοντας την εικόνας της Τεχεράνης που δικαιούνται να είναι ο επικεφαλής του «άξονα της αντίστασης». Επιμένουν στη συνέχιση του προγράμματος προβάλλοντας τα πρόσφατα πλήγματα από τις ΗΠΑ ως απόδειξη του ότι δεν μπορεί κάποιος να έχει εμπιστοσύνη στη Δύση.
Από την άλλη, το στρατόπεδο των πραγματικών, στο οποίο ανήκει ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν, αντιμετωπίζει τα δεδομένα διαφορετικά. Παλαιότερα είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο για περιορισμένη διπλωματία με πρώτο στόχο την άρση των κυρώσεων αναγνωρίζοντας ότι η οικονομική ανακούφιση του Ιράν εξαρτάται από την επανασύνδεση του με τη Δύση. Αυτή η οπτική θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα στενό παράθυρο για διπλωματική πρόοδο. Ωστόσο, ο εσωτερικός πολιτικός χώρος για τους πραγματιστές δεν ήταν-και δεν είναι, ειδικά τώρα μετά τον πόλεμο- άπλετος. Η εσωτερική δυναμική του καθεστώτος δεν τους ευνοεί. Όμως, αυτό δεν σημαίνει ότι έχουν «παροπλιστεί», ή ότι δεν μπορούν ν’ παίξουν ρόλο αν τα πράγματα γίνουν ασφυκτικά.
Θα κάνει λοιπόν πίσω το Ιράν σ’ ότι αφορά στο πυρηνικό πρόγραμμά του; Η σύντομη απάντηση είναι απογοητευτική για την Ουάσιγκτον και τους αντιπάλους της Τεχεράνης στην τοπική γεωπολιτική σκακιέρα: Δεν είναι πιθανό στο εγγύς μέλλον.
Οι λόγοι; Η βούληση του καθεστώτος είναι ισχυρή. Το ιρανικό κοινοβούλιο και η ηγεσία της χώρας υποστηρίζουν σθεναρά τη συνέχιση του εμπλουτισμού. Οι πρόσφατες επιθέσεις οδήγησαν σε μέτρια καθυστέρηση τα χρονοδιαγράμματα αλλά όχι τέτοια για να πανικοβάλουν την Τεχεράνη και να την οδηγήσουν στην παράδοση. Από την άλλη, η εμπιστοσύνη στους διεθνείς μηχανισμούς έχει διαβρωθεί σοβαρά. Παρά τις διπλωματικές οδούς, το Ιράν αρνείται την άμεση εμπλοκή των ΗΠΑ και θεωρεί τις απαιτήσεις τους ως τελεσίγραφα.
Εν κατακλείδι: Το Ιράν είναι απίθανο να υποχωρήσει στο θέμα του πυρηνικού προγράμματός του εκτός αν του προσφερθεί μια συμφωνία που να περιέχει πραγματικά κίνητρα και εγγυήσεις. Η τρέχουσα εσωτερική δυναμική «δείχνει» επέκταση του εμπλουτισμού και αντίσταση στις εξωτερικές πιέσεις. Τα πράγματα όμως δεν τελειώνουν εκεί: Η επιδέξια διπλωματία -ίσως μέσω της Ευρώπης, μια πραγματική ευκαιρία και για την ίδια- θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα στενό αλλά κρίσιμο άνοιγμα συνεννόησης, ειδικά αν το θερμόμετρο των περιφερειακών συγκρούσεων υποχωρήσει περαιτέρω...
