Τον μισό κόσμο γύρισε ο Νίκος Δένδιας όταν ήταν ακόμη υπουργός Εξωτερικών για να πείσει διάφορες χώρες να ψηφίσουν την Ελλάδα για το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, χωρίς να έχει έναν συγκεκριμένο στόχο πέρα από τους πανηγυρισμούς για το ομολογουμένως καλό εκλογικό αποτέλεσμα. Στόχο δεν είχε ούτε ο Γιώργος Γεραπετρίτης, ο διάδοχός του στο νεοκλασικό της Βασιλίσσης Σοφίας, ο οποίος μάλιστα είχε την ατυχία να ξεκινήσει τη θητεία του με έναν δεύτερο πόλεμο στη γειτονιά μας, αυτόν που πυροδότησε η επίθεση της Χαμάς στα κιμπούτς του Ισραήλ για να εξελιχθεί σε γενοκτονία των Παλαιστινίων στη Λωρίδα της Γάζας από το καθεστώς Νετανιάχου. Είναι καλό να επιλέγεται μια χώρα να συμμετέχει για δύο χρόνια στο κορυφαίο όργανο του ΟΗΕ, αλλά θα πρέπει να έχει και κάτι να πει πέρα από γενικότητες περί αρχών και αξιών. Από την Πρωτομαγιά η Ελλάδα έχει αναλάβει για έναν μήνα την προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας. Και το υπουργείο Εξωτερικών έσπευσε να εκδώσει μια μεγαλόστομη ανακοίνωση, σύμφωνα με την οποία η χώρα «θα έχει την ευκαιρία να αναδείξει το ισχυρό διπλωματικό της αποτύπωμα, τον ρόλο της ως έντιμου συνομιλητή και γέφυρας μεταξύ Ανατολής και Δύσης, Βορρά και Νότου, έχοντας το Διεθνές Δίκαιο και τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών ως βασικούς οδηγούς της εξωτερικής της πολιτικής».
Χωρίς ρόλο, χωρίς πρωτοβουλία
Με ποιους ακριβώς συνομιλεί η ελληνική διπλωματία στις μεγάλες διενέξεις της εποχής μας; Ποιες γέφυρες έχει έτοιμες να ρίξει; Είναι περισσότερο από προφανές ότι η Ελλάδα δεν παίζει κανέναν απολύτως ρόλο στις όποιες προσπάθειες ειρήνευσης στην Ουκρανία - εκτός ίσως από το γλείψιμο στον «ειρηνοποιό» Τραμπ που έχει ξεκινήσει η μισή ελληνική κυβέρνηση, με τον πρωθυπουργό πρώτο και καλύτερο. Κανέναν ρόλο δεν παίζει και στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, παρά τις φιλότιμες προσπάθειες του Γεραπετρίτη να κρατήσει κάποιες ισορροπίες με τον αραβικό κόσμο την ώρα που ο Μητσοτάκης αγκαλιαζόταν με τον φίλο του Μπίμπι Νετανιάχου ενώ ήταν ήδη καταζητούμενος για εγκλήματα πολέμου από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο. Αυτό το δικαστήριο που υποτίθεται ότι σέβεται απολύτως η Ελλάδα, η οποία έχει κορώνα στο κεφάλι της το Διεθνές Δίκαιο.
Κανέναν ρόλο δεν παίζει και στις υπόλοιπες εστίες κρίσης στον πλανήτη, από την Αφρική μέχρι την Ασία, σε αυτές για τις οποίες ελάχιστα πράγματα μαθαίνουμε στη χώρα μας. Ποιος θα επιλέξει άραγε να ενημερωθεί για το τι συμβαίνει στο Σουδάν;
Γι’ αυτό, μόλις τελειώσει ο Μάιος και μαζί του η ελληνική προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας δεν θα έχουμε τίποτα να θυμόμαστε.
Χωρίς παρεμβάσεις για την ειρήνη
Προφανώς κανείς δεν θα περίμενε από την Ελλάδα να κάνει θαύματα και μάλιστα σε μια φάση που τουλάχιστον τα τρία από τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας (ΗΠΑ, Ρωσία και Κίνα) δεν έχουν καμία διάθεση να κάνουν τον κόσμο πιο ειρηνικό και πιο ασφαλή. Θα θέλαμε όμως να ξαφνιαστούμε ευχάριστα από κάποια μικρή πρωτοβουλία, από κάποια παρέμβαση υπέρ της ειρήνης, πάντα στα γράδα μιας μικρής χώρας που δηλώνει «έντιμη συνομιλήτρια».
Για παράδειγμα, θα ήταν ωραίο να έκανε η Ελλάδα αυτό που προτείνει ο καθηγητής Διεθνών Σχέσεων Σωτήρης Ρούσσος: Να πάρει μια πρωτοβουλία σύνδεσης με το μεγάλο πείραμα γυναικείας χειραφέτησης στο συριακό Κουρδιστάν. Ή μια πρωτοβουλία για τις γυναίκες που βρίσκονται και στις δύο πλευρές των μετώπων του ουκρανικού πολέμου. Άλλωστε, η ελληνική προεδρία δηλώνει ότι θεματικές της θα είναι, μεταξύ άλλων, η προστασία των αμάχων σε καιρό πολέμου και «Γυναίκες, Ειρήνη και Ασφάλεια». Ωστόσο, δεν φαίνεται να έχει ετοιμαστεί για κάτι τέτοιο - ούτε να το έχει επιλέξει.
Αυτό που έχει επιλέξει είναι να διοργανώσει μια κεντρική εκδήλωση υψηλού επιπέδου στις 20 Μαΐου στη Νέα Υόρκη με αντικείμενο τη θαλάσσια ασφάλεια.
Η αλήθεια είναι ότι οι Έλληνες εφοπλιστές πρωταγωνιστούν στην ποντοπόρο ναυτιλία, γι’ αυτό και η ελληνική κυβέρνηση έσπευσε με τη σειρά της να πρωταγωνιστήσει στον σχεδιασμό τής -όχι ιδιαίτερα επιτυχημένης- επιχείρησης «Ασπίδες» εναντίον των ανταρτών Χούθι της Υεμένης στην Ερυθρά Θάλασσα με στόχο την προστασία της ελεύθερης ναυσιπλοΐας. Θα ήταν ωραίο να είχε διάθεση να πρωταγωνιστήσει και στην προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος, αλλά ακόμη κι όταν αναφέρεται στα θαλάσσια πάρκα -αυτά που έπρεπε να είχε χωροθετήσει από χρόνια, όπως απαιτούσε η Ε.Ε.-, το κάνει άτσαλα και με μικροκομματική στόχευση. Προσπαθεί να στήσει έναν επικοινωνιακό δήθεν θρίαμβο για να ξεχαστεί η μέχρι τώρα αδυναμία της να προχωρήσει το εγχείρημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης-Κύπρου, το οποίο επί της ουσίας μπλοκάρει η γειτονική Τουρκία εφόσον δεν ζητείται η άδειά της.
Διάλογος σημειωτόν και κόντρες για την ευρωπαϊκή άμυνα
Την ίδια ώρα, πάντως, Ελλάδα και Τουρκία συνεχίζουν τον διάλογο που ξεκίνησε μετά την επίσκεψη Ερντογάν στην Αθήνα τον Δεκέμβριο του 2023 και την υπογραφή της Διακήρυξης Φιλίας και Καλής Γειτονίας. Είναι ένας διάλογος σημειωτόν, σε πολλά επίπεδα, ο οποίος μέχρι στιγμής έχει φέρει αποτελέσματα στον τουρισμό και στις μπίζνες. Αποτελέσματα έχει φέρει και στο Προσφυγικό, αλλά εδώ ο διάλογος είναι πολυμερής καθώς το σύνολο της Ε.Ε. καλοπιάνει -και πληρώνει- την Τουρκία να κρατάει μακριά από τη... γη της επαγγελίας τους πρόσφυγες και τους μετανάστες.
Στις ουσιαστικές ελληνοτουρκικές διαφορές επίσης δεν έχουμε δει να γίνονται βήματα. Ούτε έχει κλείσει ακόμη το πολυδιαφημισμένο ραντεβού Μητσοτάκη-Ερντογάν στην Άγκυρα. Αντιθέτως, ο Τούρκος Πρόεδρος προσπαθεί να τοποθετηθεί δυναμικά στην ευρωπαϊκή άμυνα και να συμμετέχει σε ευρωπαϊκά εξοπλιστικά πρότζεκτ τώρα που η Ε.Ε. αποφάσισε να ξοδέψει εκατοντάδες δισεκατομμύρια για να γίνει ετοιμοπόλεμη, την ώρα που ο Έλληνας πρωθυπουργός προσπαθεί το να κρατήσει την Τουρκία μακριά από αυτή. Μάλλον ανεπιτυχώς, όπως φάνηκε από τη συνάντηση του Ερντογάν με την Ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι στις 29 Απριλίου και τη συμφωνία τους να «ενισχύσουν τον συντονισμό τους για την ευρωπαϊκή ασφάλεια» υπογράφοντας ένα πρωτόκολλο συνεργασίας μεταξύ της ιταλικής αμυντικής εταιρείας Leonardo και της τουρκικής εταιρείας παραγωγής μη επανδρωμένων αεροσκαφών Baykar Technology. Με τέτοιες συμφωνίες μπαίνει η Τουρκία στην ευρωπαϊκή άμυνα, κάτι που μπορεί να ενοχλεί, εκτός από την Αθήνα, και το Παρίσι, αλλά δεν ενοχλεί καθόλου τη Ρώμη ή το Βερολίνο όπου οσονούπω ορκίζεται καγκελάριος ο πολιτικός «αδελφός» της Ν.Δ. Φρίντριχ Μερτς.
