Το τραπέζι της πλανητικής διαπραγμάτευσης έχει στηθεί. Καρέκλα έχουν ο Τραμπ, ο Πούτιν και είναι έτοιμη άλλη μία για τον Σι Τζινπίνγκ. Δεν υπάρχει όμως καρέκλα για την Ευρώπη (Ε.Ε.), ούτε καν για μεμονωμένους Ευρωπαίους ηγέτες, όπως της Βρετανίας, της Γαλλίας ή της Γερμανίας. Η Ουκρανία είναι η αφορμή (πάντα αυτό ήταν), που θυσιάστηκε σαν πιόνι σε μια μεγάλη παρτίδα σκάκι γεωπολιτικής ισχύος και επιρροής.
Ο Ντόναλντ Τραμπ αποφάσισε να αλλάξει ρότα η αμερικανική πολιτική και να διαπραγματευτεί ξανά με τη Ρωσία, μάλλον και με την Κίνα. Αυτό όμως που επίσης κάνει είναι μια απίστευτη επίθεση στους πλέον στενούς συμμάχους των ΗΠΑ όλων των προηγούμενων δεκαετιών, τους Ευρωπαίους, κι ακόμα και στους γείτονές του Καναδούς.
Οι ανάγκες των ΗΠΑ
Η πολιτική Τραμπ κάνει στροφή 180 μοιρών αλλάζοντας όλες τις γνωστές και πιθανές ισορροπίες στον πλανήτη. Είναι η παγκοσμιοποίηση η δύναμη εκείνη που υποχρεώνει όλες τις μεγάλες δυνάμεις να αναπροσανατολίζουν την πολιτική τους και τη στάση τους. Η Ουάσιγκτον είχε δείξει από τις αρχές του 21ου αιώνα ότι δεν βολεύεται με τις εξελίξεις. Η Κίνα μέσα σε δύο δεκαετίες είχε γίνει δεύτερη δύναμη απειλώντας την πρωτοκαθεδρία των ΗΠΑ. Η Γερμανία, πατώντας πάνω στην Ε.Ε., σε στενή συνεργασία με την Κίνα και τη Ρωσία, ήταν η ανερχόμενη δύναμη με τεράστια επιρροή. Η Ινδία μαζί με άλλες χώρες, όπως το Βιετνάμ, το Καζακστάν, η Βραζιλία και η Νιγηρία, αποκτούσαν όλο και περισσότερο πλούτο.
Ο Τζο Μπάιντεν είχε αποφασίσει να προκαλέσει ένταση, να δημιουργήσει ξανά έναν διπολικό κόσμο, μια σύγκρουση οικονομική και γεωπολιτική, για να εμποδίσει την άνοδο των νέων δυνάμεων. Η Ουκρανία σπρώχτηκε σε μια αντιπαράθεση με τη Ρωσία ώστε να είναι η αφορμή για τον νέο διπολισμό (μέτρα κατά της Ρωσίας αλλά και περιορισμούς για την Κίνα κ.ά.). Το αποτέλεσμα όμως είναι η στενή συνεργασία μεταξύ Ρωσίας και Κίνας, με τη δεύτερη να συνεχίζει την αναπτυξιακή της πορεία και την τεχνολογική της έκρηξη. Η ίδια η Ρωσία δε συνέχισε να αναπτύσσεται παρά τον πόλεμο και την εισβολή της στην Ουκρανία.
Η Αμερική την ίδια ώρα ακολουθούσε καθοδική πορεία και, όπως σήμερα αποκαλύπτεται, θα αντιμετωπίσει και προβλήματα λόγω υπερβολικού χρέους και ελλειμμάτων, με αρνητική πορεία του εμπορικού της ισοζυγίου.
Το έργο από την αρχή
Ο Τραμπ και όσοι τον στηρίζουν αποφάσισαν δραστικά να αλλάξουν πορεία και πολιτική. Το βασικότερο στοιχείο της νέας τακτικής είναι η διαχείριση της παγκοσμιοποίησης. Ο Τραμπ δεν υποστηρίζει έναν διπολικό κόσμο. Επιδιώκει έναν κόσμο χωρίς ενιαίους κανόνες, στον οποίο οι ισχυροί θα μπορούν να διαπραγματεύονται από θέση ισχύος στην κάθε χώρα. Συγχρόνως, ελπίζει πως θα σταματήσει η στενή σχέση Ρωσίας-Κίνας, πως θα σπάσει αυτό το πανίσχυρο δίδυμο. Γι’ αυτό και ξεκινά το «έργο» από την αρχή. Πρώτη πράξη του έργου που ήδη εκτυλίσσεται, η αποκατάσταση των σχέσεων με τη Ρωσία θυσιάζοντας με τρόπο αισχρό την ήδη διαλυμένη Ουκρανία!
Υπάρχει όμως κάτι πολύ σημαντικό. Ο Τραμπ δεν επιδιώκει να δαμάσει την παγκοσμιοποίηση, να την ελέγξει προς όφελος της Αμερικής. Είναι υπέρ της παγκοσμιοποίησης, γιατί ο υπερπλούτος που τον στηρίζει τη θέλει επίσης. Οι εννέα ισχυρότεροι της νέας τεχνολογίας (ψηφιακός κόσμος, κόσμος της Τεχνητής Νοημοσύνης, της υπερσυγκέντρωσης και του ελέγχου των πληροφοριών και των κερδών) θέλουν την παγκοσμιοποίηση. Από αυτή και μέσα σ’ αυτή έγιναν πανίσχυροι άλλωστε. Δεν θέλουν να περιοριστούν στον δυτικό κόσμο του 1 δισ. πληθυσμού-καταναλωτών εγκαταλείποντας τα υπόλοιπα 7 δισ. στην Κίνα και στους άλλους. Θέλουν το όλον.
Ο Τραμπ επίσης θεωρεί πως οι ΗΠΑ διά της ισχύος θα είναι και πάλι ο νικητής. Για να γίνει αυτό, πρέπει να υποτάξει την Ευρώπη στα δικά του θέλω. Να τη διασπάσει, να μην υπάρξει ενιαία ευρωπαϊκή δύναμη. Να μην έχει ανταγωνιστές ή συνεταίρους στον δικό του χώρο στη Δύση και στην αμερικανική ήπειρο. Έτσι επιτέθηκε πρώτα στους Ευρωπαίους στηρίζοντας τις αντιευρωπαϊκές δυνάμεις, που είναι κυρίως οι ακροδεξιοί.
Στο έργο αυτό τον στηρίζουν πλέον οι υπερπλούσιοι για να συνεχίσουν να κερδίζουν από παντού. Για να μπορούν να έχουν δουλειές και στην Κίνα, και στην Ευρώπη, και στις ΗΠΑ, και στην Αφρική.
Το πείραμα και οι κίνδυνοι
Το νέο αμερικανικό πείραμα, μετά το πείραμα του Μπάιντεν, αντιμετωπίζεται με ψυχραιμία από τις άλλες μεγάλες δυνάμεις. Η Ρωσία θέλει την παγκοσμιοποίηση, θέλει να σπάσει την απομόνωσή της, θέλει να μπορεί να κερδίζει από τον τεράστιο ορυκτό της πλούτο. Όμως δεν πρόκειται να εγκαταλείψει την Κίνα, που επίσης θέλει την παγκοσμιοποίηση - αυτή την έκανε μεγάλη. Η Ινδία μαζί με άλλες ανερχόμενες δυνάμεις, όπως το Βιετνάμ, το Καζακστάν, η Βραζιλία και η Νιγηρία, θέλουν την παγκοσμιοποίηση.
Ποιος φοβάται όμως την παγκοσμιοποίηση; Τη φοβήθηκαν οι κεντροδεξιές, συντηρητικές, φιλελεύθερες και σοσιαλιστικές δυνάμεις της Ευρώπης και των ΗΠΑ, που οδήγησαν τις δυτικές κοινωνίες σε φτωχοποίηση (μείωση πλούτου), στη διάλυση του κοινωνικού κράτους και στην υπερσυγκέντρωση πλούτου σε βάρος των πολλών.
Δυστυχώς, την κοιτάζουν με καχυποψία και οι ασθενέστεροι των δυτικών κοινωνιών, τα μικρομεσαία και μεσαία ακόμα στρώματα, που έχασαν και χάνουν δουλειές, χάνουν εισοδήματα, χάνουν πλούτο και ιδιοκτησία. Εύκολα λοιπόν σέρνονται σε απόψεις ακραίες (μετανάστες, woke ατζέντα, ηθικός και ποινικός πανικός, ταυτοτικά θέματα κ.λπ.) σε μια προσπάθεια να διατηρήσουν τα κεκτημένα. Ο φόβος για το αύριο σπρώχνει τους ασθενέστερους σε συντηρητισμό.
Το πείραμα Τραμπ είναι μόλις στην αρχή του. Δεν είναι εύκολο να μιλήσουμε ακόμα για συμπεράσματα. Το σίγουρο είναι ότι μπήκαμε σε έναν κύκλο αβεβαιότητας και πολλών αναπάντητων ερωτημάτων. Δυστυχώς, και σε έναν κύκλο βίαιων αντιπαραθέσεων όπου επικρατεί το δίκαιο του ισχυρού.
