«Αν οι θερμοκρασίες δεν υποχωρήσουν εντός του 2025, θα πρέπει να αναρωτηθούμε για την εγκυρότητα των μοντέλων μας». Η διαπίστωση ανήκει στον Ρομπέρ Βοτάρ, μέλος της Διακυβερνητικής Επιτροπής του ΟΗΕ για την Αλλαγή του Κλίματος, και αφορά ένα θέμα που ταλανίζει εδώ και λίγο καιρό τη διεθνή κοινότητα των εξειδικευμένων στα του κλίματος επιστημόνων και ερευνητών. Η ένταση των πάρα πολύ υψηλών θερμοκρασιών των ετών 2023 και 2024 προβληματίζει τους επιστήμονες, που συμφωνούν ότι ο πλανήτης υπερθερμαίνεται λόγω των ανθρωπογενών αερίων του θερμοκηπίου, ωστόσο δηλώνουν αιφνιδιασμένοι από τα παγκόσμια ρεκόρ υψηλών θερμοκρασιών που καταγράφηκαν διαδοχικά το 2023 και φέτος!
«Η γενική τάση της υπερθέρμανσης μακροπρόθεσμα δεν είναι μη αναμενόμενη λαμβάνοντας υπόψη την ποσότητα των ορυκτών καυσίμων που καίγονται» είπε μιλώντας στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων η Σόνια Σενεβιράτνε, κλιματολόγος στην Πολυτεχνική Σχολή της Ζυρίχης. Τα μη αναμενόμενα, εξήγησε, είναι «η ένταση και η επιμονή των θερμοκρασιών ρεκόρ». Σύμφωνα με τον Ρίτσαρντ Άλαν, ειδικό επιστήμονα για το κλίμα στο Πανεπιστήμιο Ρίντινγκ, τα επίπεδα των θερμοκρασιών των δύο τελευταίων ετών έφεραν τον πλανήτη «σε άγνωστο πεδίο», με αποτέλεσμα οι αιτίες αυτής της τόσο ισχυρής υπερθέρμανσης να οδηγούν ορισμένους στην άποψη ότι το κλίμα υπερθερμαίνεται διαφορετικά ή πιο γρήγορα απ’ ό,τι αναμενόταν. «Θα ήθελα να ξέρω το γιατί αλλά δεν το ξέρω. Βρισκόμαστε ακόμη στη φάση αξιολόγησης του αν είμαστε μπροστά σε αλλαγή στη λειτουργία του κλιματικού συστήματος» πρόσθεσε ο κλιματολόγος Γκάβιν Σμιντ, διευθυντής του Ινστιτούτου Διαστημικών Ερευνών της NASA «Γκοντάρ». Μπορεί άραγε αυτή η επιτάχυνση να σηματοδοτεί μια άγνωστη ως σήμερα κλιματική δυναμική που επιτείνεται από πολλαπλά φαινόμενα;
Οι επιστήμονες και οι ερευνητές εξετάζουν πολλά ενδεχόμενα για να απαντήσουν. Θεωρούν πως αυτή η αρνητική εξέλιξη εξηγείται εν μέρει από τη μετάβαση μεταξύ των δύο φυσικών κύκλων της Λα Νίνια και του Ελ Νίνιο. Μέχρι το 2023 το φαινόμενο Ελ Νίνιο, που βοηθά στην αυξημένη απορρόφηση της θερμότητας από τους ωκεανούς, είχε συμβάλει στον περιορισμό της ανόδου των θερμοκρασιών. Όμως ένα ισχυρό επεισόδιο Ελ Νίνιο εκτόξευσε τον υδράργυρο παγκοσμίως σε πρωτόγνωρα εδώ και 100.000 χρόνια επίπεδα σύμφωνα με παλαιοκλιματολόγους. Δεν αρκεί όμως αυτή η ερμηνεία. Οι επιστήμονες εξετάζουν και άλλες: τις μεταβολές της ηλιακής δραστηριότητας, τις επιπτώσεις των ηφαιστειακών εκρήξεων και την εξασθένιση των καταβοθρών άνθρακα, όπως είναι τα δάση και οι ωκεανοί, που απορροφούν λιγότερο αποτελεσματικά το διοξείδιο του άνθρακα. Συγκεκριμένα, το 2023 έρευνα έφερε στο προσκήνιο μια πρωτόγνωρη υποχώρηση αυτών των οικοσυστημάτων-κλειδιών. Για παράδειγμα, η αρκτική τούνδρα, που, όπως και ο Αμαζόνιος, πλέον δεν απορροφά εκπομπές και ρύπους και εκπέμπει περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα από όσο μπορεί να δεσμεύσει... Αλλά και οι ωκεανοί, που λειτουργούν ως βασικοί κλιματικοί ρυθμιστές, θερμαίνονται με ανεξήγητη ταχύτητα. «Είναι άραγε η πρώτη ένδειξη απώλειας ανθεκτικότητας του πλανήτη; Δεν μπορούμε να το αποκλείσουμε» παρατήρησε ο Γιόχαν Ρόκστρεμ, διευθυντής του Ινστιτούτου Πότσνταμ. Προς το παρόν οι κλιματολόγοι προειδοποιούν ότι είναι ακόμη νωρίς για την εξαγωγή οριστικών συμπερασμάτων. Ωστόσο, όπως προειδοποίησε διόλου ενθαρρυντικά η Σ. Σενεβιράτνε, «η ετυμηγορία μπορεί να μην έχει βγει ακόμη, όμως άλλοι παράγοντες μπορεί να μεγιστοποιήσουν αυτή τη δυναμική». Από τη στιγμή λοιπόν που η υπερθέρμανση του πλανήτη μοιάζει να βγαίνει εκτός κλιματικών μοντέλων, αυτό σημαίνει απλώς ότι δεν είναι στραβός ο γιαλός, αλλά ότι ο πλανήτης μας αρμενίζει στραβά...
* Η Ρένα Δούρου είναι μέλος της Π.Γ. του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ., υπεύθυνη για θέματα Διεθνών Σχέσεων -Εξωτερικής Πολιτικής και Ευρωπαϊκής Ενέργειας, Περιβάλλοντος, βουλεύτρια Β2 Δυτικής Αθήνας
