Η Νότια Κορέα είναι μια Δημοκρατία «δυτικού τύπου». Έχει πολυκομματισμό και πλουραλισμό, ανεξάρτητα ΜΜΕ, εκλεγμένες κυβερνήσεις. Η εκλογική διαδικασία είναι ελεύθερη και δημοκρατική, και ένα «διπολικό» πολιτικό σύστημα με τα ιδιαίτερα μορφολογικά χαρακτηριστικά της πρόσφατης κορεατικής Ιστορίας «διαχειρίζεται» την κυβερνητική εξουσία από τα τέλη της δεκαετίας του 1980 με γνώμονα την πολιτική σταθερότητα και την οικονομική πρόοδο.
Η χώρα έχει αποκτήσει τελευταία μεγάλη αξία στο «χρηματιστήριο» επιρροής και επιδραστικότητας του δυτικού κόσμου. Είναι μια περιφερειακή βιομηχανική και οικονομική υπερδύναμη που συντηρεί, με ποιοτικά και φθηνότερα από τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά ή ιαπωνικά τεχνολογικά αγαθά, την άνθηση της καταναλωτικής αγοράς στις κορεσμένες δυτικές οικονομίες. Από αυτοκίνητα και smart τηλεοράσεις μέχρι αθλητικά είδη και καλλυντικά, οι νοτιοκορεατικές φίρμες καλύπτουν «τιμολογιακά» τον «κενό χώρο» ανάμεσα σε Ευρώπη, ΗΠΑ και Ιαπωνία. Το 2022 η Νότια Κορέα έκανε εξαγωγές αγαθών συνολικής αξίας 705 δισ. δολαρίων και έγινε η Νο5 εξαγωγική χώρα στον κόσμο, ενώ η οικονομία της αναρριχήθηκε στη 13η θέση παγκοσμίως με βάση το μέγεθος του ΑΕΠ.
Ομως το σημαντικότερο είναι άλλο: Η Νότια Κορέα είναι ένας από τους «θεματοφύλακες» του συστήματος προβολής της αμερικανικής ισχύος στη Νοτιοανατολική Ασία μαζί με την Ιαπωνία και εσχάτως τις Φιλιππίνες. Αποτελεί στρατηγικό «προμαχώνα» του τείχους ανάσχεσης των κινεζικών βλέψεων και επιδιώξεων στην περιοχή, πάντα υπό την υψηλή εποπτεία της Ουάσιγκτον. ΗΠΑ και Νότια Κορέα διατηρούν επί μακρόν συνθήκη στρατιωτικής συμμαχίας και σχεδόν 30.000 Αμερικανοί στρατιώτες σταθμεύουν σήμερα σε βάσεις στο νοτιοκορεατικό έδαφος, συμπεριλαμβανομένης της Καμπ Χάμφρεϊς, της μεγαλύτερης αμερικανικής στρατιωτικής βάσης στο εξωτερικό.
Από την Ανατολή στον σκληρό πυρήνα της Δύσης
Τελευταία η χώρα έχει αποκτήσει ιδιαίτερη βαρύτητα και σημαντικότητα σε ακόμη έναν μηχανισμό μόχλευσης της Δύσης καθώς κλιμακώνεται ο γεωπολιτικός και γεωστρατηγικός ανταγωνισμός. Έχει αναδειχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους -πλην ΝΑΤΟ- προμηθευτές σύγχρονου στρατιωτικού εξοπλισμού της Ουκρανίας, ειδικά αρμάτων μάχης, στοιχείων πυροβολικού και οχημάτων. Αυτός ο ρόλος έχει «ανακουφίσει» οικονομικά την Ουάσιγκτον -σε σημείο που θα πρέπει να χρωστά ευγνωμοσύνη στη Σεούλ- αφού η τροφοδότηση του Κιέβου με νοτιοκορεατικά όπλα κοστίζει σημαντικά λιγότερο στο Πεντάγωνο, εκτονώνοντας παράλληλα την πίεση της αυξημένης ζήτησης που δέχονται οι αμερικανικές πολεμικές βιομηχανίες.
Την ίδια ώρα, η Βόρεια Κορέα -το άλλο ήμισυ του τοπικού ισοζυγίου ισχύος και έτερο στοιχείο της ισορροπίας του τρόμου στην Κορεατική Χερσόνησο- ενισχύει στρατιωτικά τη Ρωσία στέλνοντας δυνάμεις της και εξοπλισμό στα ουκρανικά μέτωπα, οξύνοντας περαιτέρω την 70χρονη κορεατική διαίρεση και αντιπαλότητα.
Αλλά υπάρχει ακόμη ένας λόγος που η «μετοχή» της Νότιας Κορέας στον δυτικό κόσμο έχει ανέβει πάρα πολύ τα τελευταία χρόνια. Έχει να κάνει με τη θεαματική είσοδό της στην αγορά της δυτικής μαζικής κουλτούρας χάρη στην ομολογουμένως πλούσια κινηματογραφική και τηλεοπτική παραγωγή της, στα βιντεοπαιχνίδια της και στην ανέλπιστη κορεατική συνεισφορά στο παγκοσμιοποιημένο τοπίο της σύγχρονης ποπ με τη δημοφιλία της αποκαλούμενης K-pop.
Εν κατακλείδι, η Νότια Κορέα βρίσκεται γεωγραφικά στην (ασιατική) Ανατολή αλλά ανήκει στον σκληρό πυρήνα της Δύσης...
Σπασμωδική κίνηση
Γι’ αυτά... και γι’ αυτά, η αιφνίδια και «ανεξήγητη» κήρυξη, την περασμένη Τρίτη, στρατιωτικού νόμου από τον εκλεγμένο Πρόεδρο Γιουν Σουκ Γεόλ στη διάρκεια ενός έκτακτου τηλεοπτικού διαγγέλματός του στις 10.30 το βράδυ προκάλεσε σοκ και σύγχυση στον κόσμο, ξεσηκώνοντας την ίδια ώρα μαζικές και δυναμικές λαϊκές αντιδράσεις στο εσωτερικό. Ο λόγος που επικαλέστηκε για την απόφαση αυτή ήταν η «δράση αντικρατικών στοιχείων» τα οποία, όπως υποστήριξε, διάκεινται ευνοϊκά προς τη Βόρεια Κορέα. Σημειώνεται ότι σύμφωνα με το νοτιοκορεατικό σύνταγμα, δεδομένου ότι η χώρα βρίσκεται τυπικά σε εμπόλεμη κατάσταση με τον Βορρά, ο Πρόεδρος έχει το δικαίωμα να επιβάλει στρατιωτικό νόμο, προσωρινά, σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.
Έτσι, προς στιγμήν δημιουργήθηκε η εντύπωση ότι η προεδρική απόφαση σχετίζεται με κάποιο θερμό επεισόδιο που σημειώθηκε με τη Βόρεια Κορέα. Την εν λόγω εντύπωση ενίσχυσε το γεγονός ότι οι σχέσεις των δύο κρατών είναι εξαιρετικά τεταμένες το τελευταίο διάστημα λόγω του παγώματος της διαδικασίας προσέγγισης αλλά και του ευρύτερου γεωπολιτικού ανταγωνισμού, με τις απειλές και τις προειδοποιήσεις εκατέρωθεν να είναι καθημερινή ρουτίνα. Παρατηρητές έχουν επισημάνει τη σκλήρυνση της στάσης της δεξιάς κυβέρνησης της Σεούλ υπό τον Γιουν προς το βορειοκορεατικό καθεστώς, το οποίο με τη σειρά του, αισθανόμενο όλο και πιο απομονωμένο και πιεσμένο, αντιδρά με ευθείες απειλές και «εμπρηστικές» ενέργειες.
Μία από αυτές ήταν η πρωτοφανής ανατίναξη τον Οκτώβριο δύο οδικών αρτηριών εντός της βορειοκορεατικής επικράτειας που οδηγούν στα σύνορα με τον Νότο. Η ενέργεια θεωρήθηκε ακόμα μία σκληρή προειδοποίηση προς τη Σεούλ, που κατηγορείται ότι συνεχίζει και εντείνει την εκστρατεία προπαγάνδας κατά του Βορρά.
Ωστόσο, μια απόστροφος του διαγγέλματος του Γιουν γρήγορα δημιούργησε αμφιβολίες για τον πραγματικό λόγο της σπασμωδικής κίνησης του: Το σχετικό Προεδρικό Διάταγμα απαγόρευε όλες τις πολιτικές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων των διαδηλώσεων, τη δραστηριότητα των πολιτικών κομμάτων, «την άρνηση της ελεύθερης δημοκρατίας ή την απόπειρα ανατροπής» -εκ μέρους, προφανώς, των αντιπολιτευόμενων κομμάτων- και τη «χειραγώγηση της κοινής γνώμης». Ήταν πια ξεκάθαρο ότι η απόφαση είχε να κάνει με το εσωτερικό πολιτικό παιχνίδι, για την ακρίβεια με το τοξικό πολιτικό κλίμα που επικρατεί στη χώρα. Σ’ αυτή την τοξικότητα έχουν συμβάλει τόσο η σκληρή κόντρα με την αντιπολίτευση και η περιρρέουσα ατμόσφαιρα σκανδαλολογίας, όσο βέβαια και η διογκούμενη λαϊκή δυσφορία για την εκτόξευση του κόστους ζωής.
Αδιέξοδο
Η χώρα βρίσκεται σε πολιτικό αδιέξοδο εδώ και μήνες, αφότου το φιλελεύθερο κεντροαριστερό Δημοκρατικό Κόμμα κέρδισε τις 180 έδρες της 300μελούς Βουλής έναντι των 108 που απέσπασε το δεξιό Κόμμα Λαϊκής Εξουσίας του Προέδρου Γιουν στις βουλευτικές εκλογές του Απριλίου. Οι εκλογές θεωρήθηκαν ευρέως ως ένα δημοψήφισμα για τη διακυβέρνηση του Γιουν, του οποίου η δημοτικότητα έχει κατακρημνιστεί λόγω σειράς σκανδάλων και σκληρών αντιπαραθέσεων με την αντιπολίτευση από τότε που ανέλαβε τα καθήκοντά του, το 2022.
Ο Γιουν ήρθε σε κατά μέτωπο σύγκρουση με την αντιπολίτευση πολλές φορές σε κρίσιμα νομοσχέδια που προωθούσε η κυβέρνησή του, με αποτέλεσμα να μην μπορέσει να υλοποιήσει τις προεκλογικές υποσχέσεις του για μειώσεις φόρων και περαιτέρω φιλελευθεροποίηση-απορρύθμιση της νομοθεσίας για τη λειτουργία των επιχειρήσεων.
Είναι επίσης εκνευρισμένος με τις προσπάθειες της αντιπολίτευσης να καθαιρεθούν στελέχη της κυβέρνησής του και του ευρύτερου κρατικού μηχανισμού, μερικά από τα οποία έχει διορίσει ο ίδιος, συμπεριλαμβανομένου του προέδρου του ραδιοτηλεοπτικού συμβουλίου, του προέδρου του κρατικού ελεγκτικού φορέα και αρκετών ανώτατων εισαγγελέων.
Από την άλλη, υπάρχει το ιστορικό προηγούμενο. Μπορεί σήμερα να είναι μια φιλελεύθερη δυτική Δημοκρατία, αλλά το πρόσφατο πολιτικό παρελθόν της Νότιας Κορέας είναι σκοτεινό. Σε μεγάλο μέρος του Ψυχρού Πολέμου η χώρα γνώρισε αυταρχικούς ηγέτες που δεν δίστασαν να κηρύξουν τον στρατιωτικό νόμο πολλές φορές μόνο και μόνο για να κρατηθούν στην εξουσία καθώς η λαϊκή οργή για τα πεπραγμένα τους μεγάλωνε. Η τελευταία φορά που Νοτιοκορεάτης Πρόεδρος κήρυξε στρατιωτικό νόμο ήταν το 1980 για να καταστείλει έναν πανεθνικό λαϊκό ξεσηκωμό με επικεφαλής τους φοιτητές και τα εργατικά συνδικάτα. Μόλις το 1988 η Νότια Κορέα εξέλεξε Πρόεδρο μέσω ελεύθερων και άμεσων εκλογών. Γι’ αυτό οι διαδηλωτές που «πολιόρκησαν» αυθόρμητα την Τρίτη και την Τετάρτη το Κοινοβούλιο και το προεδρικό μέγαρο ορκίζονταν να μην επιτρέψουν ποτέ την επιστροφή της χώρας στη δικτατορία, η μνήμη της οποίας παραμένει νωπή σε πολλούς...
Δημοσιεύτηκε στο φύλλο της ΑΥΓΗΣ 8/12
