Επιστήμονες στην Ευρώπη ετοιμάζονται να εκτοξεύσουν μια διαστημική αποστολή που σχεδιάστηκε για να δημιουργεί ολικές ηλιακές εκλείψεις κατά παραγγελία, με στόχο την κατανόηση των διαταραχών που προκαλεί ο ήλιος στην τεχνολογία στη Γη όπως αναφέρει δημοσίευμα του Guardian.
Η ρομποτική διαστημοσυσκευή Proba-3 θα εκτοξευθεί από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος (ESA) τις επόμενες εβδομάδες και θα περιλαμβάνει δύο δορυφόρους που θα πετούν σε κοντινή απόσταση γύρω από τη Γη. Οι δορυφόροι θα είναι συνδεδεμένοι με λέιζερ και αισθητήρες φωτός, με τον έναν να μπλοκάρει την οπτική του ήλιου από τον άλλον, δημιουργώντας έτσι ηλιακές εκλείψεις που θα διαρκούν αρκετές ώρες.
«Η παρατήρηση αυτών των εκλείψεων θα φέρει επανάσταση στη μελέτη του ήλιου και στην κατανόηση του τρόπου που προκαλεί διαταραχές σε γραμμές ηλεκτροδότησης, δορυφόρους GPS και άλλες γήινες τεχνολογίες», δηλώνει η ESA. Η υπηρεσία θεωρεί πως η αποστολή θα λειτουργήσει και ως προάγγελος για άλλες αποστολές, που θα μπορούσαν να μεταμορφώσουν τις έρευνες για βαρυτικά κύματα, εξωπλανήτες και μαύρες τρύπες.
📽️Spacecraft are among the most complex machines ever created - look inside #HeraMission, @ESA's first planetary defence mission, designed for asteroid exploration in deep space, to see how ESA and European industry put it together https://t.co/8UofA7C7de pic.twitter.com/qUejAUV8WV
— ESA's Hera mission (@ESA_Hera) September 26, 2024
«Πρόκειται για μια εξαιρετικά υποσχόμενη τεχνολογία», δήλωσε ο φυσικός Francisco Diego από το University College του Λονδίνου. «Είναι επίσης μια τεχνικά απαιτητική διαδικασία. Η επιτυχία θα είναι δύσκολη, αλλά θα ανταμείψει σημαντικά».
Η αποστολή χρειάστηκε πάνω από δέκα χρόνια για να προγραμματιστεί και περιλαμβάνει την ανάπτυξη σύνθετων αισθητήρων, οι οποίοι θα κρατούν τους δύο δορυφόρους σε σταθερή απόσταση με ακρίβεια μικρότερη του ενός χιλιοστού καθώς πετούν γύρω από τη Γη, σε απόσταση 144 μέτρων μεταξύ τους. Στην πράξη, οι δύο δορυφόροι θα λειτουργούν ως ένα ενιαίο παρατηρητήριο μήκους 144 μέτρων.
«Όταν οι δύο δορυφόροι βρεθούν στη σωστή τροχιά, ο ένας θα απελευθερώσει έναν δίσκο που θα καλύψει τον ήλιο από τη σκοπιά του δεύτερου δορυφόρου, δημιουργώντας εκλείψεις που θα διαρκούν έως έξι ώρες την ημέρα», δήλωσε ο διαχειριστής του έργου Proba-3, Damien Galano.
Στη Γη, οι ολικές ηλιακές εκλείψεις συμβαίνουν όταν η σελήνη περνά μπροστά από τον ήλιο, καλύπτοντας τη φωτεινότητα του και αφήνοντας την κορώνα – τη φλογερή ατμόσφαιρα του ήλιου – ανοιχτή προς μελέτη από τους αστρονόμους.
«Δυστυχώς, οι ολικές ηλιακές εκλείψεις συμβαίνουν κατά μέσο όρο κάθε δύο χρόνια στη Γη, και οι επιστήμονες συχνά πρέπει να ταξιδεύουν μεγάλες αποστάσεις και να εξαρτώνται από τον καιρό για να τις μελετήσουν – ενώ οι παρατηρήσεις μπορούν να διαρκέσουν μόνο λίγα λεπτά», πρόσθεσε ο Diego.
«Αυτό δεν δίνει αρκετό χρόνο για να γίνουν λεπτομερείς παρατηρήσεις». Παράλληλα, οι συσκευές – γνωστές ως κορονογράφοι – που μιμούνται τις εκλείψεις, δεν μπορούν να παρατηρήσουν την εσωτερική κορώνα του ήλιου με λεπτομέρεια».
Οι επιστήμονες ενδιαφέρονται ιδιαίτερα για τη μελέτη της εσωτερικής κορώνας του ήλιου λόγω της θερμοκρασίας της. Η επιφάνεια του ήλιου έχει περίπου 6.000°C, ενώ η θερμοκρασία της κορώνας φτάνει το 1 εκατομμύριο βαθμούς. «Αυτό είναι ένα παράδοξο», δήλωσε ο Αντρέι Ζούκοβ, κύριος ερευνητής για το πείραμα της κορώνας που θα διεξαχθεί στο Proba-3. «Θα περίμενε κανείς να γίνεται πιο κρύο όσο απομακρυνόμαστε από τον ήλιο, αλλά αυτό δεν συμβαίνει».
Με τη δυνατότητα δημιουργίας εκλείψεων που διαρκούν ώρες, το Proba-3 αναμένεται να παράξει τα δεδομένα που θα λύσουν αυτό το μυστήριο. «Θα μπορούμε να μελετήσουμε την εσωτερική κορώνα με λεπτομέρεια και για μεγάλο χρονικό διάστημα, και να κατανοήσουμε γιατί είναι τόσο καυτή ενώ η επιφάνεια του ήλιου είναι σχετικά ψυχρή. Αυτό θα μας βοηθήσει να κατανοήσουμε πώς ο ήλιος επηρεάζει τον διαστημικό καιρό», πρόσθεσε ο Diego.
Αυτό το σημείο υποστήριξε και ο Ζούκοβ: «Ο ήλιος είναι η πηγή διαταραχών στον διαστημικό καιρό, οι οποίες μπορούν να επηρεάσουν την πλοήγηση μέσω GPS, τη μετάδοση ενέργειας και άλλες τεχνολογίες. Πρέπει να κατανοήσουμε πώς το κάνει αυτό».
Η βελτίωση της κατανόησης της κορώνας του ήλιου θα είναι επίσης κρίσιμη για μελλοντικές διαστημικές αποστολές. Περιστασιακά συμβαίνει ένα φαινόμενο γνωστό ως εκτόξευση στεμματικής μάζας, όταν ο ήλιος αποβάλλει μια τεράστια στήλη πλάσματος στο διάστημα. Όταν αυτή φτάσει στην ανώτερη ατμόσφαιρα της Γης, παράγει σέλας και μπορεί περιστασιακά να διαταράξει τη μετάδοση ενέργειας.
«Σε γενικές γραμμές, προστατευόμαστε από την ατμόσφαιρα και τις ζώνες ακτινοβολίας Βαν Άλεν που περιβάλλουν τη Γη», δήλωσε ο Ντιέγκο. «Ωστόσο, στο βαθύ διάστημα δεν υπάρχει τέτοια προστασία από αυτήν την ακτινοβολία, και αν θέλουμε να στείλουμε άνδρες και γυναίκες στη Σελήνη και τον Άρη, πρέπει να μπορούμε να κατανοήσουμε και να προβλέψουμε πώς θα συμπεριφερθεί η κορώνα του ήλιου, ώστε να αποτρέψουμε τη βλάβη των αστροναυτών μας».
Ωστόσο, το Proba-3 αναμένεται να κάνει περισσότερα από το να φέρει επανάσταση στη φυσική του ήλιου. Ως προάγγελος για την τεχνολογία πτήσης ανιχνευτών σε σχηματισμό, θα μπορούσε να αποτελέσει τον πυρήνα μιας νέας προσέγγισης στη ρομποτική διαστημική πτήση – χρησιμοποιώντας λίγους μικρούς δορυφόρους για να μιμηθούν τις λειτουργίες ενός μεγάλου διαστημόπλοιου, όπως αναφέρουν οι αστρονόμοι.
«Οι τεχνικές που αναπτύχθηκαν για τη λειτουργία του Proba-3 θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν σε πολλές άλλες αστρονομικές αποστολές, συμπεριλαμβανομένων ομάδων δορυφόρων που θα μπορούσαν να μελετήσουν μαύρες τρύπες, εξωπλανήτες, βαρυτικά κύματα και πολλά άλλα φαινόμενα», πρόσθεσε ο Γκαλάνο. «Αυτή η προσέγγιση στη διαστημική πτήση έχει πολλές υποσχέσεις».
