Στις αρχές του 2023 μια ομάδα νέων δημοσιογράφων παρέδωσε στο γραφείο του διευθυντή του Guardian τα αποτελέσματα μια επίπονης και συνάμα επικίνδυνης έρευνας που ξεκινούσε από το δάσος του Αμαζονίου και έφτανε έως το διαμέρισμα της ηθοποιού Τζένιφερ Άνιστον στις ΗΠΑ. Μια έρευνα που συνέδεε τη βιομηχανική εκτροφή ζώων με την αποψίλωση του αρχέγονου δάσους του Αμαζονίου και τον βίαιο εκτοπισμό χιλιάδων ιθαγενών από τα εδάφη τους. Μια έρευνα που συνέδεε την ανθρώπινη ματαιοδοξία με τη βάναυση κακοποίηση χιλιάδων ζώων, με την πολυεπίπεδη καταστροφή του περιβάλλοντος και την καταπάτηση βασικών ανθρώπινων δικαιωμάτων. Μια έρευνα που συνέδεε τη σύγχρονη βιομηχανία παραγωγής κολλαγόνου με την αποψίλωση του Αμαζονίου για τη δημιουργία γιγαντιαίων μονάδων εκτροφής βοοειδών με σκοπό την εμπορία του κρέατός τους, αλλά κυρίως την εκμετάλλευση των λεγόμενων «ζωικών υποπροϊόντων».
Βιομηχανία καταστροφής του Αμαζονίου
Το κολλαγόνο είναι μια ουσία που μπορεί να εξαχθεί από δέρμα ψαριών, χοίρων και κυρίως βοοειδών και πίσω του κρύβεται μια αδιαφανής βιομηχανία που σε κάποιες περιπτώσεις οδηγεί στην καταστροφή τροπικών δασών, τροφοδοτεί τη βία και τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στον Αμαζόνιο της Βραζιλίας και γίνεται αιτία θανάτωσης εκατομμυρίων ζώων. Η έρευνα των τεσσάρων νεαρών δημοσιογράφων διαπίστωσε ότι δεκάδες χιλιάδες βοοειδή που εκτρέφονταν σε φάρμες που δημιουργήθηκαν σε αποψιλωμένα εδάφη του Αμαζονίου οδηγήθηκαν στη σφαγή για λογαριασμό εταιρειών συνδεδεμένων με διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού κολλαγόνου. Μέρος αυτού του κολλαγόνου ανιχνεύθηκε σε σκευάσματα της εταιρείας Vital Proteins που ανήκουν στη Nestle, έναν σημαντικό παραγωγό συμπληρωμάτων κολλαγόνου στη διεθνή καμπάνια πρόωθησής τους από την ηθοποιό Τζένιφερ Άνιστον. Η έρευνα -η πρώτη που συνέδεσε το κολλαγόνο βοοειδών με την απώλεια τροπικών δασών και τη βία κατά των αυτόχθονων πληθυσμών- εντόπισε τουλάχιστον 2.600 τετραγωνικά χιλιόμετρα αποψιλωμένου δάσους που χρησιμοποιούνται από μία και μόνο εταιρεία παραγωγής και εμπορίας κολλαγόνου.
Δάσος, ζώα και άνθρωποι, θυσία στον βωμό του κέρδους
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ειδικών, το κολλαγόνο βοοειδών είναι ένα από τα επικερδέστερα υποπροϊόντα της βιομηχανικής κτηνοτροφίας και στη Βραζιλία ευθύνεται για το 80% των σύγχρονων απωλειών στο δάσος του Αμαζονίου, καθώς τα περιθώρια κέρδους αποτελούν δέλεαρ για τα επιχειρηματικά μοντέλα που δημιουργούν εκατοντάδες φάρμες ζώων σε αποψιλωμένες εκτάσεις. Αν αναλογιστεί κανείς ότι τα μη κρεατοσκευάσματα αντιπροσωπεύουν λίγο λιγότερο από το μισό βάρος μιας σφαγμένης αγελάδας, αλλά αντιστοιχούν σε κάτι περισσότερο από το μισό των κερδών που το ζώο θα αποφέρει, μπορεί εύκολα να αντιληφθεί πόσο πολύτιμα είναι πλέον κάποια «υποπροϊόντα», όπως το δέρμα των βοοειδών, που χρησιμοποιείται για την παραγωγή κολλαγόνου.
Είναι χαρακτηριστικό ότι η βιομηχανία του κολλαγόνου στο σύνολό της εκτιμάται πως αξίζει περισσότερα από 4 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως. Σε αντίθεση με το βοδινό κρέας, τη σόγια, το φοινικέλαιο και άλλα σημαντικά προϊόντα διατροφής, το κολλαγόνο δεν καλύπτεται από την επικείμενη νομοθεσία δέουσας επιμέλειας στην Ε.Ε. και στο Ηνωμένο Βασίλειο, η οποία έχει σχεδιαστεί για την αντιμετώπιση της αποψίλωσης των δασών. Ως εκ τούτου, οι εταιρείες κολλαγόνου δεν έχουν καμία υποχρέωση να παρακολουθούν τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των επιχειρηματικών τους δραστηριοτήτων στον Αμαζόνιο. Σύμφωνα με τον ομοσπονδιακό εισαγγελέα της πολιτείας Παρά, το μεγαλύτερο μέρος της αποψίλωσης των δασών προκαλείται από κτηνοτροφικές εταιρείες, σημειώνοντας ότι με τις πωλήσεις βοδινού κρέατος, δέρματος και κολλαγόνου να αυξάνονται, όλο και περισσότερα δάση έχουν υλοτομηθεί και αντικατασταθεί με παράνομες μεθόδους από βοσκοτόπια τα τελευταία χρόνια.
Η γενικευμένη ατιμωρησία για αρπαγή γης κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης Μπολσονάρου άφησε ανενόχλητες τις μισθοφορικές ομάδες που για λογαριασμό κάποιων εταιρειών ανέλαβαν να πραγματοποιήσουν τις απαραίτητες επιθέσεις σε παραδοσιακές κοινότητες ιθαγενών που αποτελούσαν το ανθρώπινο εμπόδιο των δραστηριοτήτων τους. Το 2021, το τρίτο έτος της προεδρίας Μπολσονάρου, έγιναν 305 εισβολές σε εδάφη των ιθαγενών, τα οποία στη συνέχεια εκκαθαρίστηκαν από ανθρώπους και δέντρα για να μετατραπούν σε «στρατόπεδα εκμετάλλευσης και θανάτου» για εκατομμύρια ζώα.
Τα βοσκοτόπια της εξαθλίωσης
«Καμία επέκταση της κτηνοτροφίας στον Αμαζόνιο δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς βία» δήλωσε στους δημοσιογράφους που έφεραν εις πέρας την έρευνα ο Μπρούνο Μαλέιρο, γεωγράφος και καθηγητής στο Ομοσπονδιακό Πανεπιστήμιο της Νότιας και Νοτιοανατολικής Παρά. Σε μικρή απόσταση από το γραφείο του καθηγητή βρίσκεται το τρίτο μεγαλύτερο κοπάδι βοοειδών της Βραζιλίας, για την εκτροφή των οποίων μια ασύλληπτη για το ανθρώπινο μάτι έκταση έχει ισοπεδωθεί για να μετατραπεί σε βοσκοτόπι και ένα σύννεφο σκόνης καλύπτει μονίμως την ατμόσφαιρα από τα φορτηγά μεταφέρουν συνεχώς βοοειδή στα πολυάριθμα σφαγεία της περιοχής. Κάποιες πράσινες πινακίδες, που στο παρελθόν οριοθετούσαν τα πάλαι ποτέ χωριά των ιθαγενών, σήμερα είναι τρύπιες από τις σφαίρες, δείγμα των «νόμων» που επικρατούν σε μια περιοχή στην οποία εκατομμύρια μύγες ακολουθούν την αποπνικτική μυρωδιά που αναδύεται από τα ακατέργαστα δέρματα των σφαγμένων ζώων.
Info
Οι ειδικοί βλέπουν τη διατήρηση του Αμαζονίου ως κλειδί για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Το ίδιο ισχύει και για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων των αυτόχθονων πληθυσμών της περιοχής, οι οποίοι αναγνωρίζονται ευρέως ως οι καλύτεροι φύλακες των δασών. Σχεδόν οι μισές από τις καλύτερα διατηρημένες περιοχές τροπικών δασών βρίσκονται εντός των εδαφών των αυτόχθονων πληθυσμών. Και αυτές, όμως, κινδυνεύουν από την ανεξέλεγκτη επέκταση της βιομηχανικής κτηνοτροφίας, που εμφανίζεται ως ο παντοδύναμος καταστροφέας του πλανήτη.
