Το ΝΑΤΟ και η Ευρωπαϊκή Ένωση προσπαθούν να καταλάβουν τι ακριβώς γίνεται στο Αφγανιστάν -και πώς οι πολιτικοί και στρατιωτικοί αναλυτές τους έπεσαν τόσο έξω στις εκτιμήσεις τους για το πόσο γρήγορα θα πάρουν οι Ταλιμπάν τον έλεγχο της χώρας.
Κάποια κράτη - μέλη των δύο οργανισμών προσπαθούν ακόμη να τηρήσουν τις υποσχέσεις τους προς τους ντόπιους που δούλεψαν για τις δυνάμεις τους και να τους βοηθήσουν να εγκαταλείψουν τη χώρα, ενώ οι ηγέτες ακόμη και των πιο πιστών ακολούθων των ΗΠΑ προσπαθούν να κρύψουν τον θυμό τους για τους “λανθασμένους υπολογισμούς” του Προέδρου Μπάιντεν κατά την αποχώρηση των αμερικανικών και λοιπών ΝΑΤΟϊκών στρατευμάτων από το Αφγανιστάν.
Τα λάθη και τα... διδάγματα
Το βασανιστικό ερώτημα, σύμφωνα με τον γενικό γραμματέα της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας Γενς Στόλτενμπεργκ, είναι γιατί οι αφγανικές ένοπλες δυνάμεις, οι οποίες εκπαιδεύτηκαν, εξοπλίστηκαν και υποστηρίχθηκαν τόσα χρόνια, δεν μπόρεσαν να προσφέρουν μεγαλύτερη αντίσταση στους Ταλιμπάν.
Το ΝΑΤΟ θα πρέπει να αντλήσει διδάγματα από τα πρόσφατα γεγονότα στο Αφγανιστάν, είπε σε συνέντευξη Τύπου στις Βρυξέλλες την Τρίτη. Ο Στόλτενμπεργκ πρόσθεσε πως η απόφαση για απόσυρση των δυνάμεων από το Αφγανιστάν ελήφθη εν γνώσει του κινδύνου να καταλάβουν την εξουσία οι Ταλιμπάν, αλλά “η ταχύτητα ήταν έκπληξη”.
Τηλεδιάσκεψη αμηχανίας
Έκπληκτοι ήταν και οι υπουργοί Εξωτερικών της Ε.Ε., που συνεδρίασαν εκτάκτως χθες με αποκλειστικό θέμα τις εξελίξεις στο Αφγανιστάν. Η τηλεδιάσκεψη χάλασε τις διακοπές πολλών υπουργών, οι οποίοι ξέρουν καλά ότι το παιχνίδι στο Αφγανιστάν είναι πολύ μεγάλο για την Ευρώπη, της οποίας ο ρόλος στις εστίες κρίσεις περιορίζεται στο να ακολουθεί -σπανίως και όχι- τις κινήσεις των Αμερικανών.
Εκ μέρους της Ελλάδας στην τηλεδιάσκεψη συμμετείχε ο Νίκος Δένδιας, ο οποίος υπογράμμισε στην παρέμβασή του ότι άμεση προτεραιότητα είναι ο συντονισμός για τον ασφαλή απεγκλωβισμό των πολιτών όλων των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο υπουργός Εξωτερικών εξέφρασε την ικανοποίησή του για την πρόθεση ορισμένων κρατών - μελών να συμπεριλάβουν επίσης Αφγανούς πολίτες οι οποίοι είχαν εργαστεί στο παρελθόν ως διερμηνείς για τις ελληνικές δυνάμεις που βρίσκονταν στη χώρα στο πλαίσιο της ΝΑΤΟϊκής αποστολής, καθώς και τις οικογένειές τους.
Αναφορικά με την κατάσταση στο Αφγανιστάν ο Δένδιας υποστήριξε πως η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να ταχθεί μετ’ επιτάσεως υπέρ του σχηματισμού αντιπροσωπευτικής κυβέρνησης -κι ότι οι Ταλιμπάν θα πρέπει να σεβαστούν θεμελιώδη δικαιώματα και ελευθερίες και να διασφαλιστεί η προστασία των γυναικών, των ανηλίκων, των μειονοτήτων και της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Το άγχος με την Τουρκία
Χωρίς να χρησιμοποιήσει τη φρασεολογία του Μηταράκη -ούτε την επιλογή του υπουργού Μετανάστευσης να συμπορευτεί με ό,τι πιο βαθιά συντηρητικό, στα όρια του ακροδεξιού, υπάρχει στην Ε.Ε., εννοείται εκ μέρους της όλης κυβέρνησης Μητσοτάκη- ο Δένδιας έδωσε στην παρέμβασή του ιδιαίτερο βάρος στον κίνδυνο αύξησης των μεταναστευτικών ροών. Τόνισε την ανάγκη προστασίας των εξωτερικών συνόρων της Ε.Ε. και την αποφυγή νέας ανθρωπιστικής κρίσης.
Καθώς μάλιστα η ελληνική κυβέρνηση επικαλείται συχνά πυκνά τα γεγονότα του Έβρου στις αρχές του 2020, ο Δένδιας φρόντισε να επισημάνει ότι θα πρέπει να γίνει ξεκάθαρο προς τρίτες χώρες, όπως η Τουρκία, ότι δεν θα επιτραπεί η εργαλειοποίηση του ζητήματος αυτού, ενώ υπογράμμισε την ανάγκη τήρησης ενιαίας και συντονισμένης στάσης στο ζήτημα της μετανάστευσης.
Ο υπουργός Εξωτερικών, τέλος, υποστήριξε το αυτονόητο, ότι δηλαδή για όλα τα παραπάνω θα πρέπει να υπάρξει στενός συντονισμός με άλλες εμπλεκόμενες χώρες, αρχής γενομένης από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αυτό που δεν είπε -και απέφυγαν να το διατυπώσουν ξεκάθαρα και οι περισσότεροι ομόλογοί του- είναι ότι οι ΗΠΑ δεν συντονίστηκαν με κανέναν από τους εταίρους τους όταν αποφάσισαν να φύγουν από το Αφγανιστάν.
Προειδοποιήσεις από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
Καθυστερημένες ήταν και οι πρώτες αντιδράσεις από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, που κάνει διακοπές. Ο πρόεδρος του σώματος Νταβίντ Σασόλι υποστήριξε στην αρχή της εβδομάδας ότι το Αφγανιστάν χρειάζεται μια διαρκή πολιτική λύση που να προστατεύει τα δικαιώματα των γυναικών και να επιτρέπει στους Αφγανούς να ζουν με ασφάλεια και αξιοπρέπεια προσθέτοντας ότι “σε όσους διώκονται πρέπει να δοθεί άσυλο”.
Αυτό ακριβώς που δεν θέλουν ούτε να ακούνε όλοι αυτοί που προειδοποιούν για τον κίνδυνο των αυξημένων προσφυγικών ροών από το Αφγανιστάν προς τη Δύση.
