Όταν το 2019 η κυβέρνηση Τραμπ χαρακτήριζε την Huawei απειλή για την ασφάλεια των ΗΠΑ και η Google ανακοίνωνε τη διακοπή της υποστήριξης των συσκευών της με το λειτουργικό και τις εφαρμογές της, οι Κινέζοι δεν τρομοκρατήθηκαν. Το Πεκίνο έστειλε μήνυμα στον έξω κόσμο ότι θα προχωρήσει αποφασιστικά στην απεξάρτησή του από την αμερικανική φασόν τεχνολογία, αναπτύσσοντας το δικό του αυτόχθονο τεχνολογικό οικοσύστημα και καθιερώνοντάς το σε παγκόσμια κλίμακα. Το μήνυμα ήταν σαφές: Η Κίνα μπορεί - και θα τα καταφέρει μόνη της. Η αμερικανική ηγεμονία στο τεχνολογικό σύμπαν θα εκλείψει. Ορισμένοι αναλυτές είχαν μιλήσει τότε για ένα εν δυνάμει ψηφιακό “σιδηρούν παραπέτασμα”, που στο μέλλον θα χωρίζει τον κόσμο στα δύο: Από τη μια ο πρεσβύτερος, “εξελιγμένος”, πλην ακριβός και “στατικός” αμερικανικός τεχνο-βιότοπος για την ανεπτυγμένη Δύση, από την άλλη το κινεζικό ευέλικτο, “παραμετροποιήσιμο” και προσιτό στις μάζες τεχνο-οικοσύστημα, ιδανικό για τα λιγότερο αναπτυγμένα μέρη του πλανήτη. Σήμερα, πιο ξεκάθαρα από ποτέ, αυτό το ψηφιακό “σιδηρούν παραπέτασμα”, που δεν ξεδιπλώνεται πια πάνω στην πραγματική ή τη νοητή γραμμή ενός γεωγραφικού συνόρου, αρχίζει να γίνεται πραγματικότητα.
Την περασμένη εβδομάδα, η κινεζική ηγεσία δεσμεύτηκε να διαθέσει περισσότερα κεφάλαια στην έρευνα για την ανάπτυξη και παραγωγή μικροεπεξεργαστών με τεχνολογία αιχμής, αλλά και για το πολλά υποσχόμενο πεδίο της Τεχνητής Νοημοσύνης. Το άκρως φιλόδοξο πενταετές πλάνο έχει ξεκάθαρο στόχο: Να μπορεί η Κίνα να ανταγωνιστεί τις ΗΠΑ επί ίσοις όροις στην τεχνολογική αρένα.
Ο Κινέζος πρωθυπουργός Λι Κετσιάνγκ αποσαφήνισε τους βασικούς στόχους του σχεδίου: “Σημαντικές ανακαλύψεις σε βασικές τεχνολογίες”, συμπεριλαμβανομένων των ημιαγωγών υψηλών προδιαγραφών, των λειτουργικών συστημάτων, των επεξεργαστών υπολογιστών και του υπολογιστικού νέφους, τομείς στους οποίους οι αμερικανικές εταιρείες είναι σήμερα κυρίαρχες. Το Πεκίνο στοχεύει επίσης στην επέκταση των ταχύτερων δικτύων 5G, ώστε να καλύψει το 56% της κινεζικής επικράτειας. Παράλληλα, οι εθνικές δαπάνες για την έρευνα θα αυξηθούν κατά περισσότερο από 7% του ΑΕΠ ετησίως, σημαντικά υψηλότερα σε σχέση με τα προηγούμενα πέντε χρόνια.
Γρήγορες κινήσεις
Η Κίνα κινείται γρήγορα για να μειώσει την εξάρτησή της από τη Δύση, όσον αφορά κρίσιμα υλικά και εξαρτήματα, όπως οι επεξεργαστές υπολογιστών, ζήτημα που έγινε ιδιαίτερα πιεστικό αφότου επιδεινώθηκε παγκοσμίως το πρόβλημα της έλλειψης ημιαγωγών λόγω της πανδημίας. Το Πεκίνο έχει βάλει επίσης μεγάλα στοιχήματα σε αναδυόμενες τεχνολογίες, από τα οχήματα υδρογόνου έως τη βιοτεχνολογία, ενώ προσπαθεί να διασφαλίσει ότι οι εγχώριοι κατασκευαστές μικροεπεξεργαστών θα μπορούν να ανταγωνιστούν επάξια ακόμη και την Intel. Πρόκειται για μια κρίσιμης σημασίας προσπάθεια ώστε η κινεζική βιομηχανία υψηλής τεχνολογίας να επιτύχει αυτάρκεια.
«Η καινοτομία παραμένει στο επίκεντρο της προσπάθειας εκσυγχρονισμού της Κίνας», τόνισε ο Λι, σε ομιλία του στο Εθνικό Λαϊκό Συνέδριο την περασμένη Παρασκευή. «Θα ενισχύσουμε την επιστήμη και την τεχνολογία μας για να παρέχουμε στρατηγική υποστήριξη στην ανάπτυξη της Κίνας», είπε και απαρίθμησε τους στόχους του 14ου πενταετούς πλάνου που δημοσιεύθηκε την ίδια ημέρα. Ο σχεδιασμός δίνει προτεραιότητα σε νεότερους τομείς της τεχνολογίας, όπως η κβαντική πληροφορική, τα νευρωνικά δίκτυα και οι τράπεζες DNA. Καθιερώνει μια πολυεπίπεδη στρατηγική, ρεαλιστική όσο και φιλόδοξη στο πεδίο της εφαρμογής της, με στόχο να αντικατασταθούν οι βασικοί προμηθευτές από τις ΗΠΑ και να σταματήσει η εξάρτηση από την Ουάσιγκτον, ενώ επιδιώκεται να δημιουργηθούν πρωταθλητές εντός της χώρας στα αναδυόμενα πεδία της τεχνολογίας.
Όπως σχολιάζει το Bloomberg, το διακύβευμα δεν είναι τίποτε λιγότερο από το ίδιο το μέλλον της Νο2 οικονομίας του κόσμου. Δεν υπάρχει άλλη επιλογή για την κινεζική ηγεσία από το να κινηθεί γρήγορα, δεδομένου ότι η κυβέρνηση Μπάιντεν δεν φαίνεται να απομακρύνεται από τη σκληρή γραμμή Τραμπ, κλιμακώνοντας την πίεση προς το “τεχνο-αυταρχικό καθεστώς” του Πεκίνου, όπως το αποκαλεί. Δεν αποκλείεται η μαύρη λίστα της Ουάσιγκτον με κινεζικές εταιρείες να εμπλουτιστεί σύντομα με πολλές άλλες πλην της Huawei Technologies Co, απαγορεύοντας ακόμη και βασικές συναλλαγές με Αμερικανούς προμηθευτές.
Σε μια χώρα που εισάγει ετησίως μικροεπεξεργαστές αξίας 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων (!), μια διαρκώς επιδεινούμενη παγκόσμια έλλειψη οδηγεί την εγχώρια βιομηχανία στον κίνδυνο να βασιστεί σε δυνητικά εχθρικούς προμηθευτές. Η πρόσβαση σε δομικά στοιχεία κρίσιμων νέων τεχνολογιών, από την Τεχνητή Νοημοσύνη ώς τα ασύρματα δίκτυα νέας γενιάς και τα αυτόνομα οχήματα, απειλείται με περιορισμούς και απαγορεύσεις. Η έκθεση της Παρασκευής επισημοποίησε τις φιλοδοξίες της Κίνας να αναπτύξει το δικό της λογισμικό για σχεδιασμό ημιαγωγών, αντικαθιστώντας τα υφιστάμενα εργαλεία αμερικανικών εταιρειών όπως η Cadence Design Systems Inc. και η Synopsys Inc.
Όραμα και οδικός χάρτης
Το νέο πλάνο προβλέπει την ανάπτυξη κινεζικών προηγμένων τεχνολογιών κατασκευής μικροεπεξεργαστών και βασικών υλικών για τα τσιπ τρίτης γενιάς. Η χώρα στοχεύει να εξασφαλίσει το πλεονέκτημα της πρώτης κίνησης σε αυτή τη νεοφυή αρένα, που περιλαμβάνει “εξωτικά” υλικά, όπως το καρβίδιο του πυριτίου και το νιτρίδιο του γαλλίου, δύο ημιαγωγούς εξαιρετικά σπάνιους στη φύση, που επιτρέπουν την κατασκευή μικρότερων, ταχύτερων και με υψηλότερες επιδόσεις μικροεπεξεργαστών σε σύγκριση με τα “ξαδέλφια” τους που είναι κατασκευασμένα από πυρίτιο. Αυτά τα εξελιγμένα τσιπ μπορούν να λειτουργήσουν σε υψηλότερες συχνότητες και θερμοκρασίες και η χρήση τους μπορεί να έχει ευρείες εφαρμογές, από τα δίκτυα πέμπτης γενιάς ώς τα στρατιωτικά ραντάρ και τα ηλεκτρικά οχήματα.
Αν και οι λεπτομέρειες του σχεδίου δεν έγιναν γνωστές, τα βασικά στοιχεία που ανακοινώθηκαν παρείχαν σημαντικές ενδείξεις για το κινεζικό όραμα και τον οδικό χάρτη που θα ακολουθηθεί. Το σχέδιο προβλέπει την ανάπτυξη περισσότερων εθνικών εργαστηρίων έρευνας και κέντρων καινοτομίας, καθώς και επιτάχυνση των προσπαθειών για την εφαρμογή ενός, ελάχιστα γνωστού μέχρι σήμερα, προγράμματος που ονομάζεται “Ατζέντα Επιστημονικής-Τεχνολογικής Καινοτομίας 2030”. Το Πεκίνο αποκάλυψε επίσης σχέδια για να δελεάσει περισσότερα ταλέντα από το εξωτερικό να πάνε να εργαστούν στην Κίνα μέσω ενός «συστήματος μετανάστευσης τεχνολογίας», στοχεύοντας, κατά τα φαινόμενα, τις δεξαμενές επιστημόνων και τεχνολόγων από τις “κοιτίδες” της βιομηχανίας ημιαγωγών στην “Σίλικον Βάλεϊ”, αλλά και την Ταϊβάν.
Η ηγεσία είναι αποφασισμένη, διαμήνυσε ο Κινέζος πρωθυπουργός, και θα το αποδείξει:
“Η έρευνα είναι η πηγή της επιστημονικής και τεχνολογικής καινοτομίας. Θα διασφαλίσουμε τη σταθερή λειτουργία του χρηματοδοτικού μηχανισμού για την έρευνα και θα αυξήσουμε σημαντικά τις δαπάνες σε αυτόν τον τομέα».
